مرداد
اخبار
ماموریت جنسیس: آمریکا ۵ میلیارد دلار برای هوش مصنوعی در علم هزینه میکند
ماموریت جنسیس: کاخ سفید بیش از ۵ میلیارد دلار برای بهکارگیری هوش مصنوعی در پژوهشهای علمی متعهد شد — بزرگترین بازنگری سیاست علمی آمریکا در هشتاد سال گذشته
لیست مطالب
۱. ماموریت جنسیس: یک طرح ملی برای علم و هوش مصنوعی
«ماموریت جنسیس» (Genesis Mission) نام طرحی است که دولت ترامپ در نوامبر ۲۰۲۵ معرفی کرد و حالا با اعلام بیش از ۵ میلیارد دلار تعهد فدرال وارد فاز اجرایی شده است. هدف اصلی این ابتکار استفاده از توانمندیهای واقعی هوش مصنوعی برای شتابدهی به کشفهای علمی در حوزههایی مانند سرطان، انرژی هستهای، امنیت ملی، و تغییرات اقلیمی است. مایکل کراتسیوس، مشاور علمی کاخ سفید، در معرفی این طرح گفت: «ماموریت جنسیس فصل بعدی این سنت است؛ ما با هم کار میکنیم تا هوش مصنوعی را در خدمت کشف علمی در مقیاسی قرار دهیم که هیچ کشور دیگری در دنیا نتواند با آن رقابت کند.»
این طرح بر پایهی «پلتفرم امنیت و علم آمریکا» (American Science and Security Platform) بنا شده که توسط وزارت انرژی ایجاد شده و به پژوهشگران امکان دسترسی به دادهها، منابع محاسباتی، و ابزارهای هوش مصنوعی را میدهد. آنچه این ابتکار را متمایز میکند وسعت بیسابقهی آن است: نه یک آژانس یا یک حوزه، بلکه یک رویکرد همهجانبهی دولتی که تقریباً هر شاخهی مهم علم را دربر میگیرد.
۲. اعداد و ارقام: مقیاسی که تاریخ ساخت
وقتی وزارت انرژی اعلام کرد که این فراخوان بزرگترین پاسخ را در تاریخ این وزارتخانه دریافت کرده، اغراق نبود. از بیش از ۵۰۰۰ درخواست ارسالشده، ۲۷۸ پروژه انتخاب شد که تمام ۵۰ ایالت آمریکا را پوشش میدهند. در مجموع ۳۴۲ موسسه درگیر این پروژهها هستند: ۱۴۲ دانشگاه، ۱۵۷ شرکت خصوصی، ۱۶ آزمایشگاه ملی، ۱۳ سازمان غیرانتفاعی، و ۱۴ سازمان دیگر.
از نظر مالی، مبلغ ۲۹۳.۷۶ میلیون دلار از طریق این فراخوان مستقیم توزیع میشود (۲۵۰ میلیون دلار فوری در دسترس است)، اما عدد کلی تعهد فدرال از طریق ۱۵ آژانس دولتی به بیش از ۵ میلیارد دلار میرسد. علاوه بر این، بخش خصوصی بیش از ۵۰۰ میلیون دلار در قالب دسترسی به منابع محاسباتی، توکنهای مدلهای هوش مصنوعی، و نرمافزار به این طرح کمک کرده است. این نوع همکاری دولت-خصوصی در عرصهی هوش مصنوعی در کسبوکار الگویی تازه ایجاد میکند.
۳. پروژههای کلیدی: از رآکتور هستهای تا اشعه X
بزرگترین جایزهی تکی این فراخوان، ۶۰ میلیون دلار، به پروژهای به نام «پرومتئوس» (Prometheus) در آزمایشگاه ملی آیداهو اختصاص یافت. این پروژه سهساله از هوش مصنوعی برای طراحی، مجوزدهی، ساخت، و بهرهبرداری از رآکتورهای هستهای استفاده میکند. شرکای صنعتی بیش از ۲۰۰ میلیون دلار سرمایه مشارکتی و ۳۰ میلیون دلار تعهد سرمایهگذاری ارائه دادهاند — نشانهای روشن از اینکه بخش خصوصی به جدیت این طرح اعتقاد دارد.
پروژهی دیگر با نام «سیناپس-I» (SYNAPS-I) به رهبری آزمایشگاه برکلی و با مشارکت آزمایشگاههای SLAC، آرگون، بروکهون، و اوک ریج هدف دارد تجزیهوتحلیل دادههای تسهیلات اشعه X و نوترون را از فرآیندهایی که ماهها طول میکشند به جریانهای نزدیک به واقعیزمان تبدیل کند. تصور کنید آزمایشهایی که امروز ماهها نتیجهشان معلوم میشود، فردا در چند ساعت تحلیل شوند — این دقیقاً همان چیزی است که هوش مصنوعی میتواند در آخرین اخبار هوش مصنوعی این حوزه محقق کند.
۴. پنج حوزهی ملی: از سلامت تا امنیت هستهای
ماموریت جنسیس پنج حوزهی چالش ملی را تعریف کرده است:
سلامت: یافتن علل بیماریهای مزمن، کشف درمان سرطان کودکان، شتابدهی به کشف دارو، و بهبود نتایج سلامتی برای کهنهسربازان جنگی.
زیرساخت و انرژی: ایجاد دوقلوهای دیجیتال برای زیرساخت، مقیاسپذیری شبکهی برق، و مدیریت منابع طبیعی.
قدرت صنعتی: پیشرفت در میکروالکترونیک، مقیاسپذیری زیستشناسی برای محصولات تجاری، و طراحی اجزای تسلیحاتی.
کشف علمی: استخراج دادههای فضایی، توسعهی آزمایشگاههای خودمختار، تحقق سیستمهای کوانتومی، و پیشبینی سیستمهای زنده.
امنیت ملی: شناسایی زودهنگام تهدیدات بیولوژیکی، کشف مواد برای امنیت هستهای، و اسناد هستهای.
وسعت این حوزهها نشان میدهد که ماموریت جنسیس نه یک طرح تخصصی، بلکه یک رویکرد جامع به کاربردهای هوش مصنوعی در سطح ملی است.
۵. «علم: عصر طلایی جدید» — بازنگری سیاست هشتاد ساله
همزمان با اعلام ماموریت جنسیس، مایکل کراتسیوس سندی به نام «علم: عصر طلایی جدید» (Science: A New Golden Age) منتشر کرد که آن را اولین بازنگری جامع سیاست علمی آمریکا در بیش از ۸۰ سال توصیف کرد. این سند پیشنهاد میکند که تقریباً ۲۰۰ میلیارد دلار بودجهی سالانهی پژوهش فدرال بهجای تمرکز بر دانشگاههای سنتی، به سمت دانشمندان منفرد و سیستمهای هوش مصنوعی هدایت شود.
این بازنگری رادیکال در رویکرد آمریکا به علم و تحقیق، یک پیام روشن دارد: دولت باور دارد که هوش مصنوعی میتواند تحول واقعی ایجاد کند، نه فقط در محصولات مصرفی، بلکه در خط مقدم کشف علمی. برای اولینبار از دوران پس از جنگ جهانی دوم، آمریکا دارد معماری بنیادی نظام پژوهش ملی خود را بازطراحی میکند.
۶. رقابت با چین: فاصله به ۳٪ رسید
زمینهای که این سرمایهگذاری عظیم در آن اتفاق میافتد را باید جدی گرفت. گزارش سالانهی هوش مصنوعی استنفورد در سال ۲۰۲۶ نشان داد که شکاف عملکردی بین پیشرفتهترین مدلهای آمریکایی و چینی به کمتر از ۳٪ رسیده است — و این با وجود آنکه آمریکا ۲۳ برابر بیشتر از چین در توسعهی هوش مصنوعی خصوصی سرمایهگذاری کرده است. این آمار زنگ خطر را برای سیاستمداران واشنگتن به صدا درآورد.
از منظر رقابت مدلهای هوش مصنوعی، چین مدلهایی مانند DeepSeek را با وزنهای باز منتشر میکند که مستقیماً با مدلهای بستهی آمریکایی رقابت میکنند. پاسخ ماموریت جنسیس این است که آمریکا نه تنها در مدلسازی، بلکه در کاربرد هوش مصنوعی در علم و فناوری پیشرفته هم برتری خود را حفظ کند.
۷. ۱۵ آژانس فدرال: یک ارکستر دولتی
آنچه ماموریت جنسیس را از طرحهای پیشین متمایز میکند، هماهنگی بیسابقهی آن در میان آژانسهای فدرال است. وزارت انرژی، وزارت بهداشت، NSF (بنیاد ملی علوم)، ناسا، وزارت کشور، وزارت کشاورزی، وزارت حملونقل، وزارت بازرگانی، و بیش از پنج آژانس دیگر همگی منابع، دادهها، و تسهیلات خود را در این ابتکار به اشتراک میگذارند. آژانسهایی با بودجهی پژوهشی بیش از ۳ میلیارد دلار باید ظرف ۹۰ روز برنامههای اجرایی خود را ارائه دهند.
این همکاری یادآور پروژههای بزرگ تاریخی مانند پروژه منهتن یا برنامهی فضایی آپولو است — با این تفاوت که اینبار سلاح، نه بمب یا موشک، بلکه هوش مصنوعی است.
۸. بخش خصوصی: نیم میلیارد دلار کمک
یکی از جنبههای کمتر دیدهشدهی این خبر، مشارکت چشمگیر بخش خصوصی است. شرکتهای فناوری و ارائهدهندگان خدمات هوش مصنوعی بیش از ۵۰۰ میلیون دلار در قالب دسترسی به منابع محاسباتی (کلاد کامپیوت)، توکنهای مدل، و نرمافزار به این پروژه اهدا کردهاند. این بدان معناست که پژوهشگران دانشگاهی میتوانند بدون نگرانی از هزینههای سرسامآور GPU و API، به ابزارهای پیشرفتهی هوش مصنوعی دسترسی داشته باشند — یک تغییر بنیادی در اکوسیستم پژوهش آمریکا که نشان میدهد آموزش هوش مصنوعی دیگر محدود به شرکتهای بزرگ نیست.
سوالات متداول دربارهی ماموریت جنسیس
ماموریت جنسیس دقیقاً چه زمانی شروع شد؟
ایده اولیه در نوامبر ۲۰۲۵ توسط دولت ترامپ معرفی شد، اما اعلام رسمی تعهد ۵ میلیارد دلاری و انتخاب ۲۷۸ پروژه در ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶ صورت گرفت.
آیا این طرح فقط برای شرکتهای بزرگ است؟
خیر. از ۲۷۸ پروژهی انتخابشده، ۱۶۸ مورد به رهبری دانشگاهها، ۸۷ مورد به رهبری آزمایشگاههای ملی، و تنها ۱۹ مورد به رهبری شرکتهای خصوصی هستند. این طرح عمداً به دانشمندان فردی و موسسات آکادمیک اولویت میدهد.
چه کسی هماهنگی این ابتکار را بر عهده دارد؟
وزارت انرژی (DOE) هماهنگکنندهی اصلی است، با پشتیبانی دفتر سیاست علمی و فناوری کاخ سفید (OSTP) به ریاست مایکل کراتسیوس.
چه زمانی اولین نتایج ملموس انتظار میرود؟
آژانسهایی با بودجهی پژوهشی بیش از ۳ میلیارد دلار باید ظرف ۹۰ روز برنامههای اجرایی ارائه دهند. پروژههایی مانند پرومتئوس در افق سهساله قرار دارند، اما پروژههای کوچکتر میتوانند زودتر نتیجه بدهند.
آیا ایران یا محققان ایرانی هم میتوانند از این طرح بهرهمند شوند؟
این طرح منحصراً برای نهادهای آمریکایی است، اما نتایج علمی آن — مانند کشف داروهای جدید یا پیشرفت در انرژی — بهطور غیرمستقیم میتوانند برای جهان بهرهمند باشند.
نسخهٔ فوری این مطلب در تلگرام: اینجا بخوانید
