آبان
اخبار
شکایت تگزاس از OpenAI و سم آلتمن؛ خواسته‌ها و پیامدها
دادستان کل تگزاس با ثبت شکایتی علیه OpenAI و سم آلتمن، خواستار ممنوعیت دسترسی کودکان به ChatGPT و تأیید دادگاهی مدل‌های جدید شده است. در این مقاله ادعاها، خواسته‌ها، پاسخ شرکت و پیامدهای احتمالی پرونده را بررسی می‌کنیم.
لیست مطالب
۱. ماجرا چیست؟ خلاصه‌ی شکایت تگزاس از OpenAI
کن پکستون، دادستان کل تگزاس، روز جمعه شکایتی را در دادگاه شهرستان کالین ثبت کرد. خواندگان پرونده دو نفرند: شرکت OpenAI، سازنده‌ی ChatGPT، و سم آلتمن، مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار آن. محور این شکایت این ادعاست که شرکت، تگزاسی‌ها را درباره‌ی خطرهای محصولش به‌اندازه‌ی کافی آگاه نکرده است.
طبق گزارش «تگزاس تریبیون»، متن شکایت با نقل‌قولی منتسب به آلتمن از سال ۲۰۱۵ آغاز می‌شود: «هوش مصنوعی احتمالاً به پایان جهان منجر خواهد شد.» دفتر دادستان از این جمله برای نشان دادن این استفاده می‌کند که مدیران شرکت از خطرات بالقوه آگاه بوده‌اند. این یک ادعای حقوقی است و هنوز هیچ دادگاهی درباره‌ی آن حکمی نداده است.
اگر تازه با شرکت OpenAI آشنا شده‌اید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله‌ی OpenAI چیست؟ را بخوانید تا پیشینه‌ی این شرکت را بهتر بشناسید.
۲. ادعاهای اصلی دفتر دادستان
دفتر دادستان کل تگزاس در بیانیه‌ی مطبوعاتی خود فهرستی از آسیب‌های مورد ادعا را آورده است. این موارد ادعاهای شاکی هستند و نه نتیجه‌ی حکم قضایی:
- کمک به مهاجمان مسلح در حملات مرگبار؛
- تشویق افراد آسیب‌پذیر به خودکشی؛
- تحقیر و آبروریزی عمومی برای برخی متخصصان؛
- تضعیف مهارت تفکر انتقادی در کاربران؛
- اعتیاد نوجوانان به ابزاری که به گفته‌ی شاکی «همدلی انسانی را جعل می‌کند» تا داده جمع کند، آن هم بدون نظارت والدین.
بیانیه همچنین تلاش شرکت برای پیروزی در رقابت هوش مصنوعی و ثروت‌اندوزی را دلیل بی‌توجهی به خطرات معرفی کرده است. بنابراین هسته‌ی استدلال شاکی این است که شرکت با وجود آگاهی از خطرها، سرعت و سود را در اولویت قرار داده است.
۳. شاکی چه چیزی می‌خواهد؟
مهم‌ترین بخش هر شکایت، «خواسته» است. در این پرونده، دفتر دادستان یک حکم بازدارنده‌ی گسترده درخواست کرده که دو محور برجسته دارد.
ممنوعیت دسترسی کودکان و نوجوانان
شاکی از دادگاه می‌خواهد OpenAI را ملزم کند که دسترسی افراد زیر سن قانونی به ChatGPT را مسدود کند. این خواسته اگر پذیرفته شود، شرکت را مجبور به راه‌اندازی سازوکار قابل‌اتکای تأیید سن می‌کند؛ کاری که از نظر فنی و حریم خصوصی چالش‌های جدی دارد.
ارزیاب منصوب دادگاه برای مدل‌های جدید
خواسته‌ی دوم این است که هر مدل جدید پیش از عرضه به تأیید یک ارزیاب شخص ثالث برسد که دادگاه او را تعیین می‌کند. چنین ساز‌وکاری عملاً یک مرحله‌ی مجوزدهی پیش از انتشار ایجاد می‌کند. گزارش‌ها از محدودیت‌های دیگری هم سخن گفته‌اند که جزئیاتشان مشخص نشده است.
۴. پاسخ OpenAI
سخنگوی OpenAI در واکنش گفت شرکت با کارشناسان همکاری کرده تا ریسک‌ها را کاهش دهد و تدابیر ایمنی بیشتری بسازد. او افزود دولت‌ها نقش مهمی در تعیین استانداردهای ایمنی هوش مصنوعی دارند و OpenAI حاضر است با تگزاس و سایر ایالت‌ها روی سیاست‌هایی کار کند که برای کل صنعت اعمال شود، نه فقط برای یک شرکت.
این پاسخ نشان می‌دهد شرکت به‌جای رد کامل ادعاها، بحث را به سمت مقررات سراسری و یکسان می‌برد. یعنی استدلال می‌کند که قانون‌گذاری باید همه‌ی بازیگران، از جمله رقبا، را در بر بگیرد.
۵. پیشینه‌ی شکایت‌های پکستون از شرکت‌های فناوری
پکستون وکیل ارشد دولتی ایالت تگزاس است و در انتخابات سنای آمریکا نامزد شده است. طبق گزارش تگزاس تریبیون، او در یک سال گذشته از متا، تیک‌تاک، اسنپ‌چت و راب‌لاکس شکایت کرده یا با آن‌ها به توافق رسیده است. در همه‌ی این پرونده‌ها استدلال اصلی، نبود حفاظ‌های کافی برای کودکان بوده است.
در این پرونده نیز مانند بسیاری از پرونده‌های فناوری او، دفتر دادستان از وکلای خصوصی بیرونی کمک می‌گیرد؛ از جمله اشلی کلر و تونی بازبی. این الگو نشان می‌دهد ایالت‌ها برای رویارویی با شرکت‌های بزرگ فناوری، منابع حقوقی بیشتری بسیج می‌کنند.
۶. حاشیه‌ها: ایلان ماسک و رقابت در صنعت
گزارش تگزاس تریبیون به پیوند میان این پرونده و ایلان ماسک هم اشاره کرده است. ماسک از بنیان‌گذاران OpenAI بود، در سال ۲۰۱۸ پس از اختلاف با آلتمن از شرکت جدا شد و بعدها xAI را راه انداخت. شکایت ۱.۵ میلیارد دلاری او از OpenAI در سال ۲۰۲۴ توسط یک قاضی فدرال رد شد. به نوشته‌ی همین گزارش، ماسک بزرگ‌ترین اهداکننده‌ی کمپین سنای پکستون با نزدیک به ۲۰۰ میلیون دلار است.
همین گزارش یادآوری می‌کند که چت‌بات ماسک، Grok، به‌خاطر تولید تصاویر جعلی نامناسب، از جمله از کودکان، دچار رسوایی شده و دادستان کالیفرنیا تحقیق باز کرده، اما تگزاس علیه ماسک اقدامی نکرده است. این موارد صرفاً بافتار خبری پرونده هستند و ارتباط مستقیمی را اثبات نمی‌کنند.
برای مقایسه‌ی بازیگران این صنعت، می‌توانید مقاله‌ی مقایسه‌ی ChatGPT و DeepSeek را ببینید.
۷. این پرونده برای کاربران و صنعت چه معنایی دارد؟
پیامدهای احتمالی را می‌توان در چند محور دید، هرچند نتیجه‌ی نهایی به روند دادگاه بستگی دارد.
برای کاربران و خانواده‌ها
اگر خواسته‌ی ممنوعیت کودکان پذیرفته شود، ابزارهای تأیید سن به‌سرعت جدی‌تر می‌شوند. حتی بدون حکم نهایی، فشار افکار عمومی می‌تواند شرکت‌ها را به تقویت کنترل والدین و فیلترهای محتوایی وادار کند. والدین باید همین حالا نحوه‌ی استفاده‌ی فرزندانشان از چت‌بات‌ها را بشناسند.
برای شرکت‌های هوش مصنوعی
خواسته‌ی تأیید پیش از انتشار با روند فعلی عرضه‌ی سریع مدل‌ها سازگار نیست. اگر دادگاهی چنین الزامی را بپذیرد، چرخه‌ی انتشار مدل‌ها کندتر می‌شود و بحث «مقررات ایالتی در برابر قانون فدرال» داغ‌تر خواهد شد. توضیح بیشتر درباره‌ی ظرفیت‌ها و محدودیت‌های فناوری را در مقاله‌ی پتانسیل و محدودیت‌های واقعی هوش مصنوعی بخوانید.
برای کسب‌وکارها
شرکت‌هایی که ChatGPT را در محصولات یا فرایندهای خود به کار می‌برند باید ریسک مقرراتی را در برنامه‌ریزی لحاظ کنند. اگر می‌خواهید بدانید چرا استفاده‌ی مسئولانه از هوش مصنوعی برای کسب‌وکار مهم است، مقاله‌ی اهمیت هوش مصنوعی در کسب‌وکار مفید است.
۸. فشار مقرراتی گسترده‌تر بر هوش مصنوعی
شکایت تگزاس در خلأ رخ نداده است. بر اساس گزارش‌های خبری همین هفته، دولت سوئد اعلام کرده دفاتر دولتی از دوشنبه ChatGPT و Claude را روی رایانه‌های کاری مسدود می‌کنند و فقط Microsoft Copilot مجاز خواهد بود. همچنین ایتالیا فرمانی را اجرایی کرده که تصمیم‌های استخدام و اخراج مبتنی بر الگوریتم تنها را باطل می‌داند و جریمه‌های سنگینی دارد. این موارد نشان می‌دهد دولت‌ها از «نظاره‌گری» به «مداخله‌ی مستقیم» رسیده‌اند.
روند کلی روشن است: هرچه ابزارهای هوش مصنوعی در زندگی روزمره، مدرسه و محل کار نفوذ بیشتری پیدا می‌کنند، قانون‌گذاران و دادستان‌ها هم پرسش‌های جدی‌تری درباره‌ی مسئولیت سازندگان مطرح می‌کنند. برای شرکت‌ها، آمادگی برای پاسخگویی درباره‌ی ایمنی دیگر یک گزینه نیست، بلکه بخشی از هزینه‌ی فعالیت است.
از سوی دیگر، منتقدان این‌گونه شکایت‌ها می‌گویند مقررات پراکنده‌ی ایالتی ممکن است نوآوری را کند کند و بهتر است چارچوب واحد و سراسری وجود داشته باشد. موافقان پاسخ می‌دهند که انتظار برای قانون فدرال، محافظت از کودکان را به تعویق می‌اندازد. هر دو دیدگاه استدلال‌های جدی دارند و پرونده‌ی تگزاس به محک زدن آن‌ها کمک خواهد کرد.
۹. استفاده‌ی ایمن‌تر از ChatGPT؛ توصیه‌های عملی
مستقل از نتیجه‌ی پرونده، رعایت چند اصل ساده خطر را کم می‌کند:
- برای مسائل حساس پزشکی، حقوقی و روانی به متخصص انسانی مراجعه کنید و پاسخ چت‌بات را جایگزین مشاوره ندانید؛
- اطلاعات شخصی و محرمانه را در گفت‌وگوها وارد نکنید و تنظیمات حریم خصوصی حساب را مرور کنید؛
- درباره‌ی استفاده‌ی کودکان از چت‌بات با آن‌ها صحبت کنید و در صورت امکان از کنترل والدین بهره بگیرید؛
- پاسخ‌ها را راستی‌آزمایی کنید، چون مدل‌ها ممکن است اشتباه یا اطلاعات ساختگی تولید کنند؛
- به‌جای وابستگی عاطفی، ابزار را برای کار مشخص به کار ببرید و درخواست‌هایتان را دقیق بنویسید.
برای نوشتن درخواست‌های دقیق‌تر، راهنمای آموزش نوشتن پرامپت و آموزش‌های چت‌جی‌پی‌تی را از دست ندهید. همچنین برای جدیدترین رویدادها، بخش اخبار هوش مصنوعی را دنبال کنید.
۱۰. پرسش‌های متداول
آیا OpenAI محکوم شده است؟
خیر. این فقط یک شکایت است و ادعاها هنوز در دادگاه اثبات نشده‌اند. مسیر قضایی ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها طول بکشد.
شکایت در کدام دادگاه ثبت شده است؟
در دادگاه شهرستان کالین در ایالت تگزاس، و خواندگان آن OpenAI و سم آلتمن هستند.
آیا ChatGPT در تگزاس مسدود می‌شود؟
در حال حاضر خیر. شاکی خواستار محدودیت دسترسی افراد زیر سن قانونی و ارزیابی مدل‌های جدید شده است، نه مسدود شدن کامل سرویس برای همه.
واکنش OpenAI چه بود؟
شرکت گفت برای کاهش ریسک با کارشناسان کار کرده و آماده‌ی همکاری با ایالت‌ها برای سیاست‌هایی است که کل صنعت را شامل شود.
این پرونده بر کاربران ایرانی هم اثر دارد؟
اثر مستقیم و فوری ندارد، اما اگر الزامات ایمنی و تأیید سن در سطح جهانی اجرا شود، تجربه‌ی استفاده از سرویس ممکن است در آینده تغییر کند.
