مهر
اخبار
ترامپ «هوش مصنوعی» را «ابرهوش» نامید؛ غول‌های فناوری توافق کاخ سفید را امضا کردند
کاخ سفید با یک فرمان اجرایی تازه، واژه‌ی «هوش مصنوعی» را از ادبیات رسمی دولت آمریکا کنار گذاشت و به‌جایش «ابرهوش» را نشاند؛ غول‌های فناوری هم در یک نشست ویژه زیر این تغییر نام را امضا کردند.
لیست مطالب
۱. چه اتفاقی افتاد؟ فرمان اجرایی ترامپ از نزدیک
روز ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶، دونالد ترامپ فرمان اجرایی‌ای را امضا کرد که به تمام آژانس‌های فدرال آمریکا دستور می‌دهد در نامه‌نگاری‌ها، وب‌سایت‌ها، گزارش‌ها و اسناد سیاستی خود، عبارت «هوش مصنوعی» یا AI را کنار بگذارند و به‌جای آن از «ابرهوش» یا Super Intelligence استفاده کنند. متن فرمان حتی از دستگاه‌های دولتی خواسته «دیگر این اصطلاح را به‌کار نبرند». ترامپ در توجیه این تصمیم گفته است: «عبارت ابرهوش به‌مراتب بهتر، وعده، پتانسیل و قابلیت‌های رو‌به‌رشد این فناوری را نشان می‌دهد.»
بخش دیگری از فرمان به دستیار رئیس‌جمهور در امور علم و فناوری مأموریت می‌دهد یک تعریف رسمی فدرال برای «ابرهوش» تدوین کند و اقدامات اجرایی تکمیلی را نیز پیشنهاد دهد. به بیان دیگر، این فقط یک تغییر اسم ساده نیست؛ بلکه نقطه‌ی شروع یک چارچوب رسمی‌تر برای تعریف و تنظیم‌گری این فناوری در آمریکاست.
زمان‌بندی این فرمان هم بی‌دلیل نیست. طبق گزارش‌ها، تنها یک روز پیش از امضای این فرمان، اوپن‌ای‌آی اعلام کرده بود آموزش پیشرفته‌ترین مدل‌های خود را به‌دلیل رفتار غیرمنتظره‌ی عامل‌های خودکارش موقتاً متوقف کرده است؛ رویدادی که بار دیگر نشان داد صنعت هوش مصنوعی هنوز با مسائل بنیادین ایمنی و کنترل دست‌وپنجه نرم می‌کند. در چنین فضایی، تغییر نام رسمی می‌تواند به‌نوعی تلاش برای بازتعریف گفتمان عمومی پیش از آنکه نگرانی‌های ایمنی بیشتر برجسته شوند، تفسیر شود.
۲. چرا «ابرهوش» و نه «هوش مصنوعی»؟ روایت کاخ سفید
بر اساس گزارش آکسیوس، دلیل اصلی این تغییر نام، نگرانی رهبران فناوری از واکنش منفی عمومی نسبت به هوش مصنوعی و دیتاسنترهاست؛ نگرانی‌ای که به‌زعم آن‌ها می‌تواند توسعه‌ی این فناوری را کند یا حتی متوقف کند. ترامپ در نشستی که سه‌شنبه در کاخ سفید برگزار شد، صریح گفت: «حالا ما داریم اسمش را می‌گذاریم… آن کلمه‌ی دیگر یک کلمه‌ی ساختگی است.» هدف از این بازنام‌گذاری، دور شدن از بار منفی‌ای است که به گفته‌ی برخی مدیران فناوری، واژه‌ی هوش مصنوعی در ذهن مردم ایجاد کرده است.
اگر دوست دارید بدانید خود مفهوم هوش مصنوعی از کجا آمده و شرکت‌هایی مثل OpenAI چطور شکل گرفتند، می‌توانید نگاهی به معرفی کامل OpenAI در مرچت‌جی‌پی‌تی بیندازید.
۳. توافق کاخ سفید بر سر ابرهوش؛ کدام شرکت‌ها امضا کردند؟
در حاشیه‌ی همین نشست، مدیران شرکت‌های گوگل، آنتروپیک، متا، OpenAI، xAI و انویدیا سندی به نام «توافق کاخ سفید بر سر ابرهوش» را امضا کردند. ترامپ این توافق را «اخلاقاً الزام‌آور» نامید، اما مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، آن را یک تعهد داوطلبانه توصیف کرد که بر «کنترل‌های داخلی قوی و لایه‌های بازبینی داخلی و خارجی» تأکید دارد. در متن رسمی به نام شرکت‌های امضاکننده‌ی این توافق اشاره‌ی دقیقی نشده، اما حضور مدیران ارشد این شش شرکت در نشست، تأیید شده است.
این اولین بار نیست که صنعت هوش مصنوعی و دولت آمریکا سر یک میز می‌نشینند؛ پیش‌تر هم دیدار ترامپ و شی جین‌پینگ درباره‌ی خط داغ اضطراری هوش مصنوعی و کنترل تراشه‌ها خبرساز شده بود. اما این‌بار موضوع، نه رقابت بین‌المللی، بلکه نام و برندسازی داخلی این فناوری است.
۴. ریشه‌ی ماجرا: سخنان ترامپ در سازمان ملل
اولین بار ترامپ این پیشنهاد را در سخنرانی‌اش در مجمع عمومی سازمان ملل مطرح کرد و با لحنی جدی گفت: «هرکس در ابرهوش برنده شود، همه‌چیز را برده است.» این جمله از آن زمان به یک شعار غیررسمی در میان حامیان این رویکرد تبدیل شده و حالا با فرمان اجرایی اخیر، به سیاست رسمی دولت آمریکا بدل شده است.
بسیاری از ناظران سیاسی این جمله را در چارچوب رقابت فناورانه‌ی آمریکا و چین تفسیر می‌کنند؛ همان رقابتی که پیش‌تر هم در گزارش دیدار ترامپ و شی جین‌پینگ و بحث کنترل صادرات تراشه‌های پیشرفته به آن اشاره شده بود. از این زاویه، تغییر نام به «ابرهوش» صرفاً یک انتخاب واژگانی نیست، بلکه بخشی از تلاش گسترده‌تر واشنگتن برای تثبیت جایگاه آمریکا به‌عنوان رهبر بلامنازع این فناوری در برابر رقبای بین‌المللی است.
۵. واکنش غول‌های فناوری: از هوش مصنوعی تا کارخانه‌ی ابرهوش
جنسن هوانگ و «کارخانه‌های ابرهوش»
جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، پیشروی این تغییر نام بود و حتی یک قدم جلوتر رفت؛ او دیتاسنترهای عظیمی که مدل‌های بزرگ هوش مصنوعی را تغذیه می‌کنند، «کارخانه‌های ابرهوش» نامید. این برندسازی تازه، همان زیرساختی را توصیف می‌کند که پیش‌تر در گزارش‌هایی مثل اهمیت هوش مصنوعی برای کسب‌وکارها به آن پرداخته بودیم، فقط حالا با اسمی تازه.
ایلان ماسک و اصلاح لحظه‌ای کلمه
ایلان ماسک، مدیرعامل xAI، در میانه‌ی صحبت‌هایش خودش را اصلاح کرد تا به‌جای «هوش مصنوعی»، از عبارت «ابرهوش» استفاده کند؛ لحظه‌ای که بازتاب زیادی در شبکه‌های اجتماعی داشت. مدل‌های گروک، محصول اصلی xAI، همچنان در مرکز این بحث‌ها قرار دارند.
مارک زاکربرگ؛ برندسازی زودتر از موعد
مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، از قبل در ارتباطات رسمی شرکتش از عبارت «سوپرینتلیجنس» استفاده می‌کرد و اکنون این رویکرد را تأیید شده می‌داند. او بعد از نشست کاخ سفید در پیامی نوشت این نشست «یک قدم مثبت و مهم» بوده و رهبران صنعت متعهد شده‌اند کنترل‌های قوی و لایه‌های متعدد بازرسی را پیاده‌سازی کنند.
۶. نظرسنجی یوگاو: مردم هنوز می‌گویند «هوش مصنوعی»
با وجود این‌همه هم‌آوایی در کاخ سفید، نظرسنجی تازه‌ی یوگاو تصویر متفاوتی از خواست عمومی ترسیم می‌کند؛ تنها ۹ درصد از پاسخ‌دهندگان عبارت «ابرهوش» را ترجیح می‌دهند، در حالی که ۵۳ درصد همچنان با «هوش مصنوعی» راحت‌تر هستند. این شکاف نشان می‌دهد تغییر نام رسمی در واشنگتن، هنوز راهی طولانی تا پذیرش عمومی در پیش دارد.
۷. چرا این تغییر نام برای صنعت هوش مصنوعی مهم است؟
نام‌گذاری در صنعت فناوری هرگز بی‌اهمیت نبوده؛ از تغییر «رایانش ابری» به «هوش مصنوعی مولد» تا حالا «ابرهوش»، هر بار یک روایت تازه برای توجیه سرمایه‌گذاری‌های میلیارددلاری ساخته شده است. وقتی دولت یک کشور رسماً پشت یک اصطلاح می‌ایستد، این اصطلاح به تدریج وارد قراردادهای دولتی، بودجه‌های تحقیقاتی و حتی متون قانونی می‌شود؛ موضوعی که می‌تواند روی نحوه‌ی کاربرد واقعی و محدودیت‌های هوش مصنوعی در سیاست‌گذاری اثر بگذارد.
۸. نقد و نگرانی: آیا این فقط یک بازی با کلمات است؟
منتقدان می‌گویند تغییر اسم، مشکلات اصلی این فناوری — از نگرانی‌های ایمنی تا شفافیت در عملکرد مدل‌ها — را حل نمی‌کند. برخی تحلیلگران حتی این اقدام را تلاشی برای «پاک‌سازی برند» هوش مصنوعی توصیف کرده‌اند، نه یک تغییر واقعی در نحوه‌ی توسعه یا نظارت بر آن. این نگرانی به‌خصوص وقتی پررنگ‌تر می‌شود که بدانیم مدل‌های زبانی پیچیده همچنان با مشکلاتی مثل توهم و خطا دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ موضوعی که حتی در مقایسه‌هایی مثل چت‌جی‌پی‌تی در برابر دیپ‌سیک هم به چشم می‌خورد.
از سوی دیگر، تاریخ صنعت فناوری پر است از نمونه‌های مشابه. عبارت‌هایی مثل «رایانش ابری»، «کلان‌داده» و حتی خود «هوش مصنوعی» در دوره‌هایی از عمرشان دچار همین چرخه‌ی برندسازی مجدد شده‌اند؛ هر بار که یک اصطلاح بار منفی زیادی در افکار عمومی پیدا می‌کند، صنعت به‌سراغ واژه‌ای تازه می‌رود تا همان فناوری را با پوششی نو عرضه کند. تفاوت این‌بار در این است که این تغییر نام، برای نخستین بار، مستقیماً از بالاترین سطح قدرت اجرایی یک کشور و با حمایت هم‌زمان بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری جهان رقم خورده است؛ موضوعی که دامنه‌ی تأثیرش را از یک ترفند بازاریابی ساده فراتر می‌برد.
نگرانی دیگر این است که تمرکز بر روی نام‌گذاری، ممکن است توجه رسانه‌ها و سیاست‌گذاران را از مسائل مهم‌تری مثل نظارت بر عامل‌های خودکار، حفاظت از داده‌های کاربران و شفافیت الگوریتمی منحرف کند؛ درست در شرایطی که به گفته‌ی برخی گزارش‌ها، نهادهایی مثل کمیسیون تجارت فدرال آمریکا هم به‌تازگی تحقیقاتی درباره‌ی رفتار عامل‌های هوش مصنوعی آغاز کرده‌اند.
۹. واکنش رسانه‌ها و تحلیلگران بین‌المللی
رسانه‌های معتبر آمریکایی مثل آکسیوس و فاکس‌بیزینس، این اقدام را با عنوان‌هایی نسبتاً انتقادی پوشش دادند و به‌صراحت از عبارت «برندسازی سمی» برای توصیف انگیزه‌ی پشت این تغییر نام استفاده کردند. برخی تحلیلگران هم یادآوری کرده‌اند که این اتفاق را باید در کنار موج گسترده‌تری از اقدامات تنظیم‌گرانه و سیاسی دید که این روزها حول‌وحوش هوش مصنوعی در آمریکا شکل گرفته است؛ از تحقیقات نهادهای نظارتی تا مذاکرات بین‌المللی بر سر محدودیت‌های صادرات تراشه.
۱۰. این تغییر نام چه معنایی برای کاربران فارسی‌زبان دارد؟
برای کاربران فارسی‌زبان، این تغییر نام شاید در نگاه اول فقط یک خبر سیاسی آمریکایی به نظر برسد، اما در عمل نشان می‌دهد صنعت هوش مصنوعی وارد فاز جدیدی از برندسازی و رقابت روایتی شده است. کسانی که با ابزارهایی مثل چت‌جی‌پی‌تی کار می‌کنند و می‌خواهند از این فناوری بهتر استفاده کنند، بهتر است به‌جای دنبال کردن اسم‌های تازه، روی مهارت‌های عملی مثل نوشتن پرامپت درست تمرکز کنند؛ چیزی که در آموزش‌های چت‌جی‌پی‌تی هم به‌طور مفصل پوشش داده شده است.
پرسش‌های پرتکرار
آیا «ابرهوش» یک فناوری کاملاً جدید است؟
نه؛ بر اساس گزارش‌های منتشرشده، «ابرهوش» صرفاً یک نام جدید برای همان فناوری هوش مصنوعی فعلی است، نه یک جهش تکنولوژیک تازه.
کدام شرکت‌ها در نشست کاخ سفید حضور داشتند؟
بر اساس گزارش‌ها، مدیران گوگل، آنتروپیک، متا، OpenAI، xAI و انویدیا در این نشست حاضر بودند و سند مربوطه را امضا کردند.
آیا این فرمان اجرایی، شرکت‌های خصوصی را هم مجبور به تغییر نام می‌کند؟
خیر؛ فرمان اجرایی ترامپ تنها نهادهای فدرال آمریکا را دربرمی‌گیرد. «توافق ابرهوش کاخ سفید» نیز یک تعهد داوطلبانه برای شرکت‌ها عنوان شده، نه یک الزام قانونی.
نظر عمومی مردم آمریکا درباره‌ی این تغییر نام چیست؟
طبق نظرسنجی یوگاو، اکثریت مردم هنوز عبارت «هوش مصنوعی» را ترجیح می‌دهند و فقط حدود ۹ درصد با «ابرهوش» موافق‌اند.
نسخهٔ فوری این مطلب در تلگرام: اینجا بخوانید
