مهر
اخبار
سانفرانسیسکو ساخت مراکز داده را متوقف کرد؛ ۴۵ روز مکث در پایتخت هوش مصنوعی
شهری که خانه‌ی OpenAI و Anthropic است، با رأی یک‌صدای هیئت نظارت، صدور مجوز مراکز داده‌ی جدید را برای ۴۵ روز متوقف کرد؛ تصمیمی که می‌تواند الگوی شهرهای دیگر آمریکا شود.
لیست مطالب
۱. چه اتفاقی در سانفرانسیسکو افتاد؟
هیئت نظارت سانفرانسیسکو روز سه‌شنبه ۶ اکتبر ۲۰۲۶ یک «آیین‌نامه‌ی فوری» را به‌اتفاق آرا تصویب کرد. بر اساس این مصوبه، شهر برای ۴۵ روز هیچ مجوز جدیدی برای ساخت مرکز داده صادر نمی‌کند و ساخت‌وسازهای تازه هم متوقف می‌شود. مصوبه از همان لحظه‌ی تصویب اجرایی شده است و نیازی به انتظار برای مرحله‌ی بعد ندارد.
این خبر از آن جهت برجسته است که سانفرانسیسکو را بسیاری «زادگاه هوش مصنوعی مولد» می‌دانند. شرکت‌هایی مانند OpenAI و Anthropic در همین شهر مستقر هستند و حالا خود شهر تصمیم گرفته قبل از پذیرفتن سرورهای بیشتر، اول بفهمد این زیرساخت‌ها چه بهایی برای ساکنان دارند.
مصوبه فقط یک مکث اداری است، نه ممنوعیت دائمی. اما همین مکث نشان می‌دهد که بحث «هزینه‌ی محلیِ هوش مصنوعی» از کنفرانس‌های تخصصی به صحن شورای شهر رسیده است. اگر دنبال زمینه‌ی کلی‌تر هستید، در بخش اخبار مستر ChatGPT روند این هفته‌ها را می‌توانید دنبال کنید.
۲. شمن والتون کیست و چرا این طرح را داد؟
شمن والتون، ناظر منطقه‌ی دهم شهر است؛ منطقه‌ای که محله‌ی بی‌ویو-هانترز پوینت را در بر می‌گیرد. او طرح را در ۱۴ سپتامبر معرفی کرد و سه ناظر دیگر، یعنی کانی چن، جکی فیلدر و چاینه چن، هم‌امضا بودند. استدلال اصلی او ساده بود: قوانین فعلی شهر برای مراکز داده به تعریفی قدیمی از سال ۲۰۰۱ برمی‌گردد که به «مراکز تبادل اینترنت» مربوط است و پیش از عصر هوش مصنوعی مولد نوشته شده.
والتون گفته است نمی‌شود با قواعد سال ۲۰۰۱ فناوری سال ۲۰۲۶ را تنظیم کرد. او همچنین تأکید کرده تا زمانی که اثرات این مراکز روشن نشده، نباید مجوز تازه‌ای صادر شود. در یکی از نقل‌قول‌های او آمده که تا وقتی ندانیم این اثرات چیست، باید متوقف شود.
نگرانی عدالت محیطی هم در این ماجرا جدی است. ساکنان و فعالان می‌گویند بار اصلی این زیرساخت‌ها معمولاً روی محله‌های کم‌درآمد و عمدتاً سیاه‌پوست می‌افتد و بی‌ویو-هانترز پوینت پیش‌تر هم با آلودگی هوا دست‌وپنجه نرم کرده است.
۳. دقیقاً چه چیزی متوقف می‌شود؟
مصوبه مرکز داده را هر «تأسیسات یا بخشی از یک تأسیسات که زیرساخت محاسباتی را در خود جای می‌دهد» و عمدتاً برای پردازش، ذخیره یا توزیع داده‌های الکترونیکی استفاده می‌شود تعریف می‌کند. این تعریف عمداً گسترده است تا طرح‌ها با تغییر اسم دور زده نشوند.
بر اساس گزارش‌های محلی، دو پرونده‌ی مشخص مستقیماً تحت‌تأثیر قرار می‌گیرند. اولی مرکز داده‌ی پیشنهادی ۱۶۰ هزار فوت‌مربعی در محله‌ی داگپچ است که هنوز ساختش آغاز نشده. دومی طرح توسعه‌ی مرکز نووا در خیابان پل، شماره‌ی ۴۰۰ در بی‌ویو است؛ مرکزی روی زمینی حدود ۷٫۶ هکتار که قرار بود ظرفیت برقش تا سال ۲۰۲۸ از ۹ به ۳۶ مگاوات برسد.
نکته‌ی مهم این است که توقف شامل افزایش ظرفیت برق مراکز موجود هم می‌شود. یعنی فقط ساخت مرکز جدید نیست؛ ارتقای مراکز فعلی هم باید صبر کند.
۴. چرا مراکز داده این‌قدر حساسیت‌برانگیز شده‌اند؟
آموزش و اجرای مدل‌های بزرگ هوش مصنوعی به سرورهای پرمصرف نیاز دارد. این سرورها هم برق زیادی می‌خورند و هم برای خنک‌سازی آب مصرف می‌کنند، و صدای دائمی تجهیزات خنک‌کننده هم برای همسایه‌ها آزاردهنده است. وقتی یک مرکز در دل شهر و کنار خانه‌ها ساخته شود، این هزینه‌ها مستقیم به زندگی روزمره می‌رسد.
در سال‌های اخیر رقابت برای ساخت زیرساخت هوش مصنوعی شتاب گرفته است. همین هفته هم گوگل قراردادی برای ۳٬۵۹۰ مگاوات برق با شرکت کانستلیشن بسته که حدود یک‌چهارم آن از ظرفیت هسته‌ای تازه تأمین می‌شود، و سامسونگ از سود رکوردی ناشی از تقاضای حافظه‌ی هوش مصنوعی خبر داده است. این اعداد نشان می‌دهد مسیر ساخت و مصرف انرژی در حال بزرگ‌تر شدن است، نه کوچک‌تر.
اگر می‌خواهید بدانید هوش مصنوعی چگونه از «ابزار آزمایشگاهی» به زیرساخت اقتصادی تبدیل شده، مطلب اهمیت هوش مصنوعی در کسب‌وکار و ظرفیت‌ها و محدودیت‌های واقعی هوش مصنوعی پیشنهاد خوبی برای شروع است.
۵. بعد از ۴۵ روز چه می‌شود؟
در این مدت اداره‌ی برنامه‌ریزی شهر اثر هر مرکز داده بر آب، انرژی، کیفیت هوا، کاربری زمین و جامعه‌ی پیرامون را بررسی می‌کند و در پایان جلسه‌ی استماعی برگزار می‌شود تا یافته‌ها ارائه شود. مصوبه بر پایه‌ی قانون ایالتی است که به دولت‌های محلی اجازه می‌دهد هنگام بررسی ضوابط منطقه‌بندی و در برابر تهدید فوری برای سلامت و ایمنی عمومی، توقف موقت اعلام کنند.
سه مسیر پیش روست. شهر می‌تواند توقف را تمدید کند؛ طبق گزارش‌ها اگر اثر زیست‌محیطی معنی‌داری ثبت شود، تمدید تا ۲۲ ماه هم ممکن است. می‌تواند ضوابط دائمی تازه تصویب کند. یا می‌تواند پس از بررسی اجازه دهد پروژه‌ها با قواعد جدید ادامه پیدا کنند.
منابع نزدیک به والتون می‌گویند او امیدوار به ممنوعیت دائمی است، اما دوره‌ی نمایندگی او در ژانویه‌ی ۲۰۲۷ پایان می‌یابد و ممکن است پیش از تمام شدن یک تمدید طولانی، دیگر در هیئت نباشد. پس سرنوشت نهایی ضوابط به نفر بعدی هم گره خورده است.
۶. دومینوی شهرها: اوکلند، سانتا کلارا، گیلروی و لس‌آنجلس
سانفرانسیسکو تنها نیست. شورای شهر اوکلند هم یک توقف ۴۵ روزه‌ی مشابه را در دستور کار داشت و رأی‌گیری آن در همان سه‌شنبه برنامه‌ریزی شده بود؛ در منابع بررسی‌شده نتیجه‌ی آن رأی گزارش نشده است. در شهر گیلروی در شهرستان سانتا کلارا هم یک توقف ۴۵ روزه برای درخواست‌های تازه‌ی مراکز داده تصویب شده است.
شهر سانتا کلارا با ۵۶ مرکز داده و دو مرکز در حال توسعه، یک بازبینی یک‌ساله میان‌ادارات را آغاز کرده است. این مراکز سالانه حدود ۳۵ میلیون دلار به صندوق عمومی شهر می‌آورند، پس تصمیم‌گیری برای آنجا بین درآمد و فشار منابع قرار دارد. شرکت برق محلی از سال ۲۰۲۳ پذیرش درخواست‌های جدید را متوقف کرده بود.
در شهرستان لس‌آنجلس هم پیشنهادی برای ممنوعیت دائمی مراکز داده‌ی «فراگستر» به هیئت نظارت رسیده است. این پیشنهاد برای عملیات کوچک‌تر ممنوعیت قائل نیست و هنوز رأیی درباره‌ی آن گزارش نشده.
تصویر بزرگ‌تر در واشنگتن
مناقشه فقط محلی نیست. در سطح ملی هم بحث اینکه آیا نظارت بر هوش مصنوعی باید فدرال باشد یا شهری داغ است؛ رئیس شورای شهر نیویورک استدلال کرده نظارت باید فدرال باشد، اما برخی سیاستمداران پیشنهاد مالیات بر درآمد مراکز داده را مطرح کرده‌اند. نتیجه‌ی این کشمکش تعیین می‌کند هزینه‌ی هوش مصنوعی را چه کسی و در کدام سطح بپردازد.
۷. این تصمیم برای شرکت‌های هوش مصنوعی چه معنایی دارد؟
در کوتاه‌مدت، اثر مستقیم روی مدل‌هایی که شما هر روز استفاده می‌کنید ناچیز است، چون بخش عمده‌ی آموزش و اجرای مدل‌ها در ایالت‌ها و کشورهای دیگر و در مراکز بسیار بزرگ انجام می‌شود. اما پیام سیاسی مهم است: جامعه‌ی محلی دیگر آماده نیست زیرساخت هوش مصنوعی را بی‌قید و شرط بپذیرد.
در میان‌مدت، شرکت‌ها باید برای مجوز، تأمین برق و پذیرش اجتماعی برنامه داشته باشند. هرچه شهرهای بیشتری به این مسیر بپیوندند، ساخت مرکز داده گران‌تر و کندتر می‌شود و رقابت برای مکان‌های دارای برق ارزان شدیدتر. این همان فشاری است که سال‌هاست درباره‌ی محدودیت‌های واقعی فناوری از آن حرف زده می‌شود؛ برای نمونه در معرفی OpenAI هم می‌بینید این شرکت‌ها چقدر به زیرساخت وابسته‌اند.
در بلندمدت، احتمالاً قواعد تازه‌ای مثل الزام گزارش مصرف آب و برق، استانداردهای صدا و آلودگی، و سهم‌دهی به جامعه‌ی محلی شکل می‌گیرد. شرکت‌هایی که زودتر با شفافیت وارد شوند، کمتر با توقف‌های ناگهانی روبه‌رو می‌شوند.
۸. دیدگاه موافقان و منتقدان
موافقان می‌گویند مکث، فرصتی برای داده است. وقتی هیچ‌کس دقیق نمی‌داند یک مرکز داده در محله چه اثری دارد، تصمیم‌گیری بدون مطالعه خطرناک است. آن‌ها همچنین تأکید می‌کنند مصوبه دائمی نیست و فقط زمان می‌خرد.
منتقدان نگرانند توقف‌های پی‌درپی سرمایه‌گذاری را به شهرها و ایالت‌های دیگر ببرد و درآمد مالیاتی و شغل از دست برود. برخی هم می‌پرسند چرا فقط ساخت مراکز داده هدف است، در حالی که مصرف انرژی بخش‌های دیگر هم بالا رفته. این بحث هنوز تمام نشده و هر دو طرف دلیل دارند.
واقعیت این است که رأی یک‌صدای ناظران نشان می‌دهد در این شهر مخالفت جدی با ادامه‌ی وضع موجود وجود ندارد؛ جدال اصلی بر سر «چقدر و با چه شرایطی» خواهد بود، نه «هیچ‌وقت».
۹. پرسش‌های متداول
آیا مراکز داده‌ی فعلی سانفرانسیسکو تعطیل می‌شوند؟
خیر. مصوبه روی مراکز فعال تأثیری ندارد و فقط ساخت و تأیید مراکز جدید و افزایش ظرفیت برق را متوقف می‌کند. مراکز فعلی مثل مجموعه‌ی خیابان پل طبق قواعد سال ۲۰۰۱ تأیید شده بودند.
آیا ChatGPT و Claude از این رو دچار اختلال می‌شوند؟
نه. این سرویس‌ها روی زیرساخت‌های ابری بزرگ در مناطق مختلف اجرا می‌شوند و این مصوبه محلی است. اثر آن بیشتر در جهت‌گیری سیاست‌گذاری است تا کیفیت سرویس.
آیا این توقف دائمی است؟
خیر، ۴۵ روز است و بلافاصله اجرایی شده. بعد از آن می‌تواند تمدید یا با ضوابط دائمی جایگزین شود.
چرا مناطق بی‌ویو و داگپچ در مرکز توجه‌اند؟
چون مراکز موجود و طرح‌های تازه در همین محله‌ها متمرکزند و ساکنان بی‌ویو پیش‌تر هم از آلودگی هوا شکایت داشته‌اند.
آیا شهرهای دیگر هم به این مسیر می‌روند؟
گزارش‌ها از اقدام یا بررسی مشابه در گیلروی، اوکلند، سانتا کلارا و لس‌آنجلس حکایت دارند، هرچند نتیجه‌ی همه‌ی آن‌ها نهایی نشده.
۱۰. پیام این خبر برای کاربران هوش مصنوعی چیست؟
برای کاربر عادی، این خبر یادآوری است که هر پاسخ چت‌بات پشتش زیرساخت فیزیکی دارد. انتخاب هوشمندانه‌ی ابزار، پرامپت دقیق‌تر و کمتر تکرار کردن درخواست‌ها هم مصرف را کمی کاهش می‌دهد؛ اگر می‌خواهید در این زمینه مهارت بگیرید، آموزش پرامپت‌نویسی برای مبتدیان و آموزش‌های ChatGPT را ببینید.
برای فعالان کسب‌وکار، پیام روشن‌تر است: وابستگی به زیرساخت ابری یعنی وابستگی به تصمیم‌های شهرها و شرکت‌های برق. بهتر است قراردادهای ابری و برنامه‌های توسعه‌تان را با این ریسک بسنجید.
نسخهٔ فوری این مطلب در تلگرام: اینجا بخوانید
