آبان
اخبار
آنتروپیک ۵ درصد سهامش را به صندوق منفعت عمومی می‌دهد؛ وعده‌ی بزرگ پیش از عرضه‌ی عمومی
آنتروپیک اعلام کرده ۵ درصد از سهامش را به «صندوق منفعت عمومی آنتروپیک» می‌دهد. این وعده درست در آستانه‌ی عرضه‌ی عمومی یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های هوش مصنوعی دنیا آمده و درباره‌ی ساختار، شفافیت و هدفش بحث جدی درگرفته است.
لیست مطالب
۱. ماجرا چیست و چه زمانی اعلام شد؟
شرکت آنتروپیک، سازنده‌ی خانواده‌ی مدل‌های Claude، روز یکشنبه ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که ۵ درصد از سهام خود را به نهادی تازه با نام «صندوق منفعت عمومی آنتروپیک» اختصاص می‌دهد. این خبر را آسوشیتدپرس در گزارشی با عنوان «پیش از عرضه‌های عمومی عظیم، شرکت‌های هوش مصنوعی برای تقسیم ثروت خود طرح می‌کشند» منتشر کرد.
مهم‌ترین نکته این است که این تعهد هنوز نهایی نشده است. بر اساس گزارش، اجرای آن منوط به تأیید سهامداران است. همچنین گفته شده سهم صندوق ممکن است «با رشد شرکت» بیشتر شود؛ یعنی عدد ۵ درصد نقطه‌ی شروع است، نه سقف قطعی.
اهمیت زمان‌بندی هم کمتر از خود خبر نیست. آنتروپیک پیش‌تر در سال ۲۰۲۶ ارزشی نزدیک به ۱ تریلیون دلار داشته و گزارش‌ها می‌گویند ممکن است عرضه‌ی عمومی سهامش زودتر از ماه آینده انجام شود. اگر چنین شود، یکی از بزرگ‌ترین عرضه‌های عمومی تاریخ خواهد بود. اگر مایلید پس‌زمینه‌ی مالی این شرکت را بخوانید، مقاله‌ی ما درباره‌ی آخرین اخبار هوش مصنوعی مسیر خوبی برای شروع است.
۲. صندوق منفعت عمومی دقیقاً چه کاری می‌کند؟
بر پایه‌ی اطلاعاتی که تاکنون منتشر شده، این صندوق می‌تواند به دو شکل عمل کند. حالت اول، کمک‌های بزرگ‌تر به نهادهای غیرانتفاعی سنتی است. حالت دوم، هدایت پول به «گروه‌های خاصی از مردم» است. آنتروپیک از عبارتی استفاده کرده که معنایش «ممکن است بررسی کند» است؛ یعنی هنوز مسیر قطعی مشخص نشده است.
یک خط قرمز صریح هم اعلام شده: صندوق از لابی‌گری و کمک‌های سیاسی حمایت نمی‌کند. این بند برای کاهش نگرانی‌ها درباره‌ی نفوذ سیاسی شرکت‌های بزرگ فناوری گذاشته شده و در بحث‌های پیرامون این خبر بارها به آن اشاره می‌شود.
آنتروپیک وعده داده جزئیات ساختار و حاکمیت صندوق را «در ماه‌های آینده» منتشر کند. تا آن زمان، پرسش‌های مهمی بی‌پاسخ می‌ماند؛ مثلاً اینکه چه کسانی درباره‌ی هزینه‌کردن تصمیم می‌گیرند و گزارش‌دهی چگونه خواهد بود.
۳. چرا حدود ۲۰ درصد سهام «خیر عمومی» حساب می‌شود؟
آنتروپیک پیش‌تر ۲۰۰ میلیون دلار برای مطالعه‌ی اثرهای گسترده‌ی اقتصادی هوش مصنوعی متعهد شده بود. بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، اگر تعهدهای قبلی و ۵ درصد جدید کنار هم قرار بگیرند، حدود ۲۰ درصد از سهام شرکت به «منافع عمومی» اختصاص می‌یابد. اگر ارزش شرکت به نقاط عطف مشخصی برسد، درصد دیگری هم به آن اضافه می‌شود.
دنیل آمودی، رئیس آنتروپیک، در ماه می گفته بود موفقیت شرکت می‌تواند به بخشش بیشتر برای پژوهش بیماری‌ها و «رفاه مشترک جهانی» منجر شود. صندوق تازه را می‌توان گام عملی‌تری در همان مسیر دانست، هرچند هنوز تعهدی غیرقطعی است.
برای درک بهتر اینکه چرا مردم معمولی هم باید به این موضوع اهمیت بدهند، پیشنهاد می‌کنیم مقاله‌ی توان و محدودیت‌های واقعی هوش مصنوعی را بخوانید.
نکته‌ی قابل‌توجه این است که هر دو شرکت اصلی این گزارش، یعنی آنتروپیک و OpenAI، «شرکت منفعت عمومی» به حساب می‌آیند. این قالب حقوقی به شرکت اجازه می‌دهد علاوه بر سود سهامداران، هدف‌های اجتماعی را هم در اساس‌نامه‌اش بگنجاند. با این حال، صرف داشتن این قالب تضمین نمی‌کند که پول به مردم برسد؛ همین موضوع دلیل اصلی توجه رسانه‌ها به جزئیات صندوق‌هاست.
در عمل، سه پرسش کلیدی باقی می‌ماند. نخست اینکه چه کسانی اعضای هیئت مدیره‌ی صندوق خواهند بود و چقدر از شرکت مستقل عمل می‌کنند. دوم اینکه سهام در چه زمانی و با چه سازوکاری به پول نقد تبدیل می‌شود. سوم اینکه گزارش مصرف منابع به چه شکلی و با چه فاصله‌ای عمومی خواهد شد. پاسخ هر سه پرسش در «ماه‌های آینده» وعده داده شده است.
۴. چرا ساختار LLC بحث‌برانگیز است؟
یکی از جدی‌ترین نکته‌ها، انتخاب شکل حقوقی است. صندوق به صورت شرکت با مسئولیت محدود (LLC) ساخته می‌شود، نه بنیاد خیریه‌ی سنتی. کارشناسان در گزارش آسوشیتدپرس دو دیدگاه متفاوت مطرح کرده‌اند.
کاترینا روسکتا از دانشگاه پنسیلوانیا گفته LLCها انعطاف بیشتری برای هزینه‌کردن می‌دهند، در حالی که بنیادها باید دست‌کم ۵ درصد از دارایی‌شان را هر سال توزیع کنند. براین میتندورف از دانشگاه ایالتی اوهایو هم گفته LLC می‌تواند فعالیت‌هایی خارج از خیریه‌ی سنتی را تأمین کند و این کار را در «منطقه‌ی خاکستری» قرار می‌دهد.
نکته‌ی دیگر شفافیت است. گزارش می‌گوید LLCها نسبت به بنیادها الزام‌های شفافیت کمتری دارند. برای کسی که انتظار دارد پول «برای مردم» خرج شود، این تفاوت اهمیت زیادی دارد. برخی چهره‌های دنیای فناوری، از جمله مارک زاکربرگ، پیش‌تر هم به جای بنیاد از LLC استفاده کرده‌اند، در حالی که مایکل دل و بیل گیتس بنیادهای خصوصی ساخته بودند.
۵. انتقادها: «بازی کردن» یا اقدام جدی؟
گری مارکوس، استاد بازنشسته‌ی دانشگاه نیویورک، آنتروپیک را به «بازی کردن» متهم کرد. به گفته‌ی او، شرکت دنبال جلب نظر مثبت عمومی است در حالی که کنترل خود را حفظ می‌کند و در برابر افشای اطلاعات مقاومت نشان می‌دهد. این ادعا نظر یک منتقد است و آنتروپیک در گزارش به آن پاسخی نداده است.
فیل بوکنن از مرکز اثربخشی بخشندگی از این تعهد استقبال کرد، اما هشدار داد نباید بیش از حد خوش‌بین بود و باید از نهادهای غیرانتفاعی اثبات‌شده هم حمایت شود. جی ریتر از دانشگاه فلوریدا هم گفت کمک‌ها ممکن است از محل فروش‌های بعدی سهام یا سود سهام تأمین شود و اعلام این برنامه به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند بدانند چه چیزی می‌خرند.
جمع‌بندی منتقدان این است که تعهد، نیت خوبی نشان می‌دهد اما تا زمان انتشار جزئیات، نمی‌توان کیفیت آن را سنجید. این همان چیزی است که خود براین میتندورف آن را تعهدی به «اهداف گسترده‌تر و هنوز مشخص‌نشده» توصیف کرد.
۶. مالیات و تعهد؛ آیا کسی از همین حالا چیزی می‌گیرد؟
بر اساس گزارش، این تعهد فوراً معافیت مالیاتی ایجاد نمی‌کند. کسر مالیاتی فقط زمانی ممکن است که سهام اهدایی به یک خیریه‌ی عمومی منتقل شود. بنابراین همین حالا هیچ پولی دست مردم یا نهادهای خیریه نرسیده و همه‌چیز به مراحل بعدی بستگی دارد.
این یعنی خواننده‌ی دقیق باید میان «اعلام تعهد» و «انتقال واقعی دارایی» تفاوت بگذارد. اولی یک پیام و برنامه است و دومی مستلزم تصمیم سهامداران، ساختار حقوقی و زمان‌بندی مشخص است.
۷. رقبا چه می‌کنند؟ نگاهی به OpenAI و دیگران
آنتروپیک تنها بازیگر این ماجرا نیست. بنیاد OpenAI، نهاد غیرانتفاعی که شرکت OpenAI را کنترل می‌کند، در سال ۲۰۲۶ مبلغ ۱ میلیارد دلار برای ساخت ظرفیت کمک‌رسانی متعهد شده است. در ماه آوریل هم شرکت OpenAI «صندوق ثروت عمومی» را پیشنهاد کرده که بازده را مستقیماً میان مردم پخش کند، چه در بازار سرمایه سرمایه‌گذاری کرده باشند و چه نه.
طبق گزارش، OpenAI سال آینده برای عرضه‌ی عمومی برنامه دارد و سم آلتمن با قانون‌گذاران هر دو حزب درباره‌ی اشتراک‌گذاری سهام شرکت‌های هوش مصنوعی با مردم گفتگو کرده است. هر دو شرکت «شرکت منفعت عمومی» هستند. ایلان ماسک هم روز دوشنبه وعده داد بخشی از سهام شرکت SpaceX خود را اهدا می‌کند.
اگر می‌خواهید با ریشه‌ها و ساختار یکی از این رقبا آشنا شوید، مقاله‌ی OpenAI چیست را ببینید. همچنین برای دیدن تأثیر هوش مصنوعی بر کسب‌وکار، اهمیت هوش مصنوعی در کسب‌وکار را مطالعه کنید.
۸. این خبر برای کاربران و بازار چه معنایی دارد؟
برای کاربران عادی Claude، این خبر فوراً چیزی را در محصول تغییر نمی‌دهد. اثر آن بیشتر در سطح اقتصاد و اعتماد عمومی است: اینکه شرکت‌های هوش مصنوعی در برابر نگرانی‌ها درباره‌ی بیکاری و اختلال در معیشت چه پاسخی می‌دهند. گزارش آسوشیتدپرس صریحاً می‌گوید این طرح‌ها با اشاره به احتمال اختلال در نیروی کار مطرح شده‌اند.
برای سرمایه‌گذاران، همان‌طور که ریتر گفته، این اعلام کمک می‌کند ساختار سهام و تعهدهای آینده روشن‌تر شود. برای قانون‌گذاران هم این پرسش مطرح است که آیا چنین صندوق‌هایی مکمل سیاست‌گذاری عمومی هستند یا جایگزین آن.
اگر به یادگیری کار با هوش مصنوعی علاقه دارید، پیشنهاد ما شروع از نوشتن پرامپت برای مبتدی‌ها و سپس دیدن آموزش‌های ChatGPT است.
برای مخاطب ایرانی هم این خبر نشانه‌ای از جهت‌گیری صنعت است. شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی دیگر فقط درباره‌ی مدل و محصول صحبت نمی‌کنند؛ آن‌ها باید درباره‌ی اثر اجتماعی و اقتصادی فناوری‌شان هم موضع بگیرند. اینکه این مواضع تا چه حد به عمل می‌رسد، در ماه‌های پیش‌رو و با انتشار جزئیات مشخص خواهد شد.
در نهایت، ارزیابی این خبر نیازمند صبر است. تعهد ۵ درصدی عدد درشتی است، اما معنای واقعی آن به ساختار حقوقی، زمان‌بندی انتقال سهام و میزان شفافیت بستگی دارد. تا آن زمان، بهترین کار دنبال کردن منابع معتبر و مقایسه‌ی وعده‌ها با اقدام‌های واقعی است. برای مطالعه‌ی تحلیل‌های بیشتر، می‌توانید مقاله‌ی توهم هوش مصنوعی؛ توسعه‌دهنده‌ی تنها در برابر مهندس واقعی را هم بخوانید.
۹. پرسش‌های متداول
آیا ۵ درصد سهام آنتروپیک قطعاً به صندوق می‌رسد؟
خیر. بر اساس گزارش، این کار منوط به تأیید سهامداران است. تا آن زمان تعهدی اعلام‌شده است، نه انتقال انجام‌شده.
صندوق منفعت عمومی چه ساختاری دارد؟
صندوق به شکل شرکت با مسئولیت محدود (LLC) ساخته می‌شود. آنتروپیک گفته جزئیات ساختار و حاکمیت را ماه‌های آینده منتشر می‌کند.
آیا صندوق می‌تواند به فعالیت سیاسی کمک کند؟
خیر. طبق اعلام، صندوق از لابی‌گری و کمک‌های سیاسی حمایت نمی‌کند.
چرا این خبر مهم است؟
چون همزمان با نزدیک شدن عرضه‌های عمومی بزرگ هوش مصنوعی اعلام شده و نشان می‌دهد شرکت‌ها می‌خواهند درباره‌ی تقسیم منافع هوش مصنوعی موضع بگیرند.
آیا OpenAI هم برنامه‌ای مشابه دارد؟
بنیاد OpenAI ۱ میلیارد دلار برای ساخت ظرفیت کمک‌رسانی متعهد شده و شرکت، «صندوق ثروت عمومی» را پیشنهاد کرده است، اما جزئیات اجرایی هنوز مبهم است.
نسخهٔ فوری این مطلب در تلگرام: اینجا بخوانید
