مرداد
اخبار
مصرف روزانه ۱۴۰ تریلیون توکن در چین؛ تولد اقتصاد توکن
وقتی مصرف یک فناوری را با واحدی مثل برق و آب اندازه میگیرند، یعنی دیگر یک ابزار نیست، زیرساخت است. چین اعلام کرده کاربرانش روزانه بیش از ۱۴۰ تریلیون توکن از مدلهای هوش مصنوعی مصرف میکنند؛ رقمی که در دو سال بیش از هزار برابر شده است. اما عدد بزرگ فقط نیمی از ماجراست. نیمهی مهمتر این است که دور همین عدد، یک اقتصاد تازه در حال شکلگیری است.
لیست مطالب
۱) عددها چه میگویند
مسیر رشد را میشود در سه نقطه خلاصه کرد. در ابتدای سال ۲۰۲۴ مصرف روزانهی توکن در چین حدود ۱۰۰ میلیارد بود. در پایان سال ۲۰۲۵ این رقم به حدود ۱۰۰ تریلیون رسید. و در مارس ۲۰۲۶ از حدود ۱۴۰ تریلیون گذشت.
یعنی در حدود دو سال، بیش از هزار برابر شدن؛ و تنها در یک فصل، حدود ۴۰ درصد رشد. اگر این ارقام را به ازای جمعیت حساب کنیم، سرانهی مصرف روزانه به حدود ۱۰۰ هزار توکن برای هر نفر میرسد.
این آمار طبق گزارشها از سوی مقامات نهادهای پژوهشی فناوری اطلاعات چین و در جریان برنامهها و نشستهای تخصصی اعلام شده است.
۲) توکن دقیقاً چیست
توکن واحد شمارش اطلاعاتی است که مدل زبانی پردازش میکند. هر واژهی فارسی یا انگلیسی معمولاً به یک تا چند توکن تجزیه میشود. وقتی سؤالی میپرسی، هم متن پرسش و هم متن پاسخ توکن مصرف میکنند.
اهمیت این واحد در این است که هزینهی محاسباتی مستقیماً با آن سنجیده میشود. سرویسدهندهها بر همین اساس صورتحساب میدهند و ظرفیت دیتاسنترها هم بر همین مبنا برنامهریزی میشود.
به همین دلیل، آمار مصرف توکن یک کشور تقریباً معادل آمار مصرف برق صنعتی آن است: شاخصی از میزان فعالیت واقعی، نه صرفاً تعداد کاربر ثبتنامشده.
۳) چرا رشد اینقدر تند است
مهمترین توضیح ارائهشده، گسترش ایجنتهاست. تفاوت ایجنت با چتبات ساده در این است که کاربر یک دستور میدهد و سامانه برای اجرای آن، دهها بار مدل را فرا میخواند: برای برنامهریزی، برای فراخوانی ابزار، برای بررسی نتیجه و برای اصلاح مسیر.
یعنی نسبت میان «تعداد درخواست کاربر» و «تعداد فراخوان مدل» دیگر یکبهیک نیست. یک دستور کوتاه میتواند صدها برابر توکن مصرف کند. همین تغییر معماری، بدون آنکه تعداد کاربران چند برابر شود، مصرف را چند برابر میکند.
عامل دوم، ارزانشدن مداوم هر توکن است. هرچه قیمت پایینتر میآید، کاربردهایی که پیشتر توجیه اقتصادی نداشتند ممکن میشوند و مصرف باز هم بالا میرود. اگر با مفهوم ایجنت آشنا نیستی، آموزشهای چتجیپیتی شروع خوبی است.
۴) اقتصاد توکن یعنی چه
عبارتی که کارشناسان چینی به کار میبرند «اقتصاد توکن» است. منظورشان این است که توکن دارد از یک واحد فنی به یک کالای اقتصادی تبدیل میشود: اندازهگیری میشود، قیمت میخورد، بین عرضهکنندهها رقابت ایجاد میکند و حتی برایش زیرساخت زمانبندی و تخصیص ساخته میشود.
پیامد عملی این تغییر برای کسبوکارها، جابهجایی مدل درآمدی است: از اشتراک ثابت به ازای هر کاربر، به پرداخت بر پایهی مصرف واقعی. این یعنی هزینهی نرمافزار دیگر ثابت و قابلپیشبینی نیست و مثل قبض برق، به الگوی استفاده وابسته میشود.
برای مدیران، این تغییر یک تکلیف تازه میسازد: پایش مصرف. شرکتی که نداند کدام فرایندش چقدر توکن میسوزاند، نمیتواند هزینهاش را کنترل کند. تصویر گستردهتری از این تحول را در اهمیت هوش مصنوعی در کسبوکار بخوان.
۵) پیامد برای زیرساخت
پشت هر تریلیون توکن، دیتاسنتر، تراشه و برق ایستاده است. رشد هزار برابری مصرف در دو سال یعنی فشاری بیسابقه بر زنجیرهی تأمین محاسبات.
این توضیح میدهد چرا شرکتهای بزرگ فناوری در سراسر جهان بودجههای نجومی برای ساخت مرکز داده کنار گذاشتهاند و چرا رقابت بر سر تراشه و انرژی به یک مسئلهی راهبردی تبدیل شده است. مصرف توکن، تقاضای واقعی پشت این سرمایهگذاریهاست.
۶) چرا این خبر برای بقیهی جهان مهم است
چین به دلیل جمعیت و سرعت پذیرش فناوری، عملاً به آزمایشگاه مقیاسپذیری هوش مصنوعی تبدیل شده است. الگویی که آنجا شکل میگیرد — از قیمتگذاری مصرفی گرفته تا معماری ایجنتمحور — معمولاً با تأخیری کوتاه در بازارهای دیگر هم تکرار میشود.
نکتهی دوم رقابتی است: کشوری که مصرف توکن بالاتری دارد، دادهی کاربردی بیشتری هم تولید میکند و چرخهی بهبود مدلهایش سریعتر میچرخد. همین دینامیک است که رقابت میان اکوسیستمها را جدی میکند؛ موضوعی که در تحلیل نبرد چتجیپیتی و دیپسیک به آن پرداختهایم.
۷) نکتهای دربارهی تفسیر این آمار
در برخورد با چنین ارقامی باید محتاط بود. مصرف توکن بالا لزوماً به معنای ارزشآفرینی بالا نیست؛ بخشی از آن میتواند ناکارآمدی باشد. ایجنتی که بد طراحی شده، ممکن است برای یک کار ساده ده برابر توکن لازم مصرف کند.
ضمناً روش شمارش میان سرویسدهندهها یکسان نیست و مقایسهی مستقیم میان کشورها با احتیاط باید انجام شود. آنچه با اطمینان میشود گفت این است که جهت حرکت صعودی و شیبش تند است.
در سطح کاربر هم همین منطق صدق میکند: درخواست دقیقتر یعنی توکن کمتر و پاسخ بهتر. راهنمای پرامپتنویسی به زبان ساده دقیقاً برای همین صرفهجویی نوشته شده است.
۸) نگاه به آینده
اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، سنجههای تازهای وارد ادبیات اقتصادی خواهند شد: مصرف توکن سرانه، شدت توکن به ازای هر واحد تولید، و حتی بهرهوری توکن. همانطور که زمانی مصرف برق سرانه شاخص توسعهی صنعتی بود.
در کنارش، فشار برای بهینهسازی افزایش مییابد: مدلهای کوچکتر برای کارهای ساده، حافظهی نهان برای پرسشهای تکراری و معماریهایی که فراخوانهای غیرضروری را حذف میکنند. برای پیگیری این تحولات، بخش اخبار هوش مصنوعی را دنبال کن.
پرسشهای پرتکرار دربارهی مصرف توکن
مصرف ۱۴۰ تریلیون توکن در روز یعنی چقدر؟
به ازای جمعیت چین، چیزی حدود ۱۰۰ هزار توکن روزانه برای هر نفر میشود. البته بخش عمدهی این مصرف از سوی کسبوکارها و سامانههای خودکار است، نه کاربران عادی.
چرا ایجنتها اینقدر توکن مصرف میکنند؟
چون یک دستور کاربر را به زنجیرهای از فراخوانهای مدل تبدیل میکنند: برنامهریزی، اجرا، بررسی نتیجه و اصلاح. هر مرحله توکن جداگانه مصرف میکند.
اقتصاد توکن چه تفاوتی با اشتراک ماهانه دارد؟
در اشتراک، هزینه ثابت است و مستقل از میزان استفاده. در اقتصاد توکن، هزینه با مصرف واقعی بالا و پایین میرود؛ شبیه قبض برق.
آیا این رشد پایدار است؟
رشد فعلی عمدتاً ناشی از گسترش ایجنتها و کاهش قیمت هر توکن است. تا وقتی این دو عامل ادامه داشته باشند، رشد هم ادامه مییابد، هرچند شیبش میتواند ملایمتر شود.
چطور مصرف توکن خودم را کم کنم؟
درخواستها را دقیق و کوتاه بنویس، از مدل مناسب برای هر کار استفاده کن و از تکرار بیمورد گفتوگوی طولانی بپرهیز. برای آشنایی با بازیگران این حوزه، اوپنایآی چیست را ببین.
