مهر
اخبار
رکورد تاریخی TSMC در فصل سوم ۲۰۲۶؛ تقاضای هوش مصنوعی هنوز از عرضه جلوتر است
شرکت TSMC با ثبت درآمد ۴۶٫۷۲ میلیارد دلاری در فصل سوم ۲۰۲۶ و پیش‌بینی جهشی نزدیک به ۵۸ درصد برای فصل چهارم، نشان داد که موج تقاضای هوش مصنوعی نه‌تنها فروکش نکرده، بلکه هنوز از توان تولید جهان جلوتر است.
اگر بخواهیم نبض صنعت هوش مصنوعی را بگیریم، فقط نگاه کردن به مدل‌ها و چت‌بات‌ها کافی نیست. پشت هر مدل بزرگ، هزاران شتاب‌دهنده قرار دارد و تقریباً همه‌ی آن‌ها در یک نقطه‌ی مشترک ساخته می‌شوند: کارخانه‌های TSMC در تایوان. به همین دلیل، گزارش مالی فصلی این شرکت یکی از معتبرترین شاخص‌ها برای سنجش سلامت واقعی بازار هوش مصنوعی است. این بار هم عددها پیام روشنی دارند.
لیست مطالب
بخش ۱: عددهای اصلی فصل سوم ۲۰۲۶
درآمد TSMC در سه‌ماهه‌ی سوم ۲۰۲۶ به حدود ۴۶٫۷۲ میلیارد دلار رسید. این رقم نسبت به فصل قبل ۱۶٫۲ درصد و نسبت به فصل مشابه سال گذشته ۴۱٫۲ درصد رشد داشته و از برآورد تحلیلگران، که حدود ۴۵٫۴ میلیارد دلار بود، بالاتر ایستاد. اگر درآمد را به دلار تایوان حساب کنیم، رقم حدود ۱٫۴۹۴ تریلیون دلار تایوانی می‌شود و رشد سالانه‌ی آن به دلیل تغییر نرخ ارز بیشتر دیده می‌شود.
سود خالص شرکت ۷۶۳ میلیارد دلار تایوانی اعلام شد؛ حدود ۶۸٫۷ درصد بیشتر از سال قبل و بالاتر از پیش‌بینی ۷۴۶ میلیارد دلار تایوانی. سود هر سهم نیز ۲۹٫۴۳ دلار تایوانی ثبت شد. حاشیه‌ی عملیاتی ۵۸٫۷ درصد و بازده حقوق صاحبان سهام ۴۵٫۵ درصد بود؛ اعدادی که در صنعت تولید فیزیکی، یعنی صنعتی با هزینه‌های سنگین ماشین‌آلات، تقریباً بی‌سابقه‌اند.
بخش ۲: چرا ۶۸ درصد درآمد از محاسبات پرقدرت می‌آید؟
مهم‌ترین عدد این گزارش شاید سهم بخش محاسبات پرقدرت یا HPC باشد. این بخش در فصل سوم ۶۸ درصد از کل درآمد TSMC را تشکیل داد، در حالی که سال قبل حدود ۵۷ درصد بود. نسبت به فصل قبل هم درآمد این بخش حدود ۲۲ درصد بالا رفت. HPC در عمل یعنی شتاب‌دهنده‌های هوش مصنوعی، پردازنده‌های مراکز داده و تراشه‌هایی که مدل‌هایی مانند ChatGPT، Gemini و Claude را اجرا می‌کنند.
این یعنی TSMC دیگر فقط تأمین‌کننده‌ی تراشه‌ی گوشی و لپ‌تاپ نیست. شرکت به‌طور مستقیم به چرخه‌ی سرمایه‌گذاری غول‌هایی مثل مایکروسافت، گوگل، آمازون، متا و OpenAI وابسته شده و هر دلاری که آن‌ها برای مراکز داده خرج می‌کنند، بخشی‌اش به صورت سفارش ویفر به TSMC می‌رسد. برای درک بهتر ریشه‌ی این تقاضا می‌توانید مطلب بحران توان محاسباتی هوش مصنوعی را هم بخوانید.
بخش ۳: سهم هر فناوری ساخت و ورود دو نانومتر
گزارش جزئیات سهم هر گره‌ی فناوری از درآمد ویفر را هم نشان می‌دهد. فناوری سه نانومتری ۳۳ درصد، پنج نانومتری ۲۸ درصد و هفت نانومتری ۱۰ درصد درآمد ویفر را ساخته‌اند. فناوری جدید دو نانومتری برای نخستین بار با سهم ۸ درصد ظاهر شده است؛ یعنی از سهم ۳ درصدی فصل قبل، چند برابر شد. در مجموع، فناوری‌های هفت نانومتر و کوچک‌تر ۷۹ درصد درآمد ویفر را تشکیل می‌دهند.
چرا حاشیه‌ی سود کمی پایین آمد؟
حاشیه‌ی سود ناخالص ۶۶٫۴ درصد بود؛ نسبت به فصل قبل ۱٫۳ واحد کمتر شد، اما نسبت به سال گذشته، که حدود ۵۹٫۵ درصد بود، رشد چشمگیری دارد. دلیل افت فصلی، به گفته‌ی شرکت، سربار تولید انبوه اولیه‌ی دو نانومتر است؛ هر گره‌ی جدید در ابتدا بازدهی و هزینه‌ی بدتری دارد و با بالغ شدن خط تولید بهتر می‌شود. این الگو در تاریخ TSMC تکراری است و معمولاً موقتی بوده است.
بخش ۴: پیش‌بینی فصل چهارم و کل ۲۰۲۶
شرکت برای فصل چهارم درآمدی بین ۵۲٫۳ تا ۵۴٫۳ میلیارد دلار را پیش‌بینی کرده است. نقطه‌ی میانی این بازه حدود ۱۴ درصد از فصل قبل بیشتر و حدود ۵۸ درصد از سال گذشته بیشتر است. حاشیه‌ی سود ناخالص فصل چهارم بین ۶۵ تا ۶۷ درصد و حاشیه‌ی عملیاتی بین ۵۶٫۵ تا ۵۸٫۵ درصد پیش‌بینی شده است.
برای کل سال ۲۰۲۶، رشد درآمد به دلار حدود ۴۴ درصد برآورد می‌شود. هزینه‌ی سرمایه‌ای امسال هم همچنان بین ۶۰ تا ۶۴ میلیارد دلار است و شرکت گفته هزینه‌ی سرمایه‌ای ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ به‌طور محسوسی بالاتر از سه سال گذشته خواهد بود. در فصل سوم حدود ۱۳٫۸۴ میلیارد دلار و در نه ماه نخست حدود ۴۰٫۶ میلیارد دلار خرج شد.
بخش ۵: Terafab چیست و موضع TSMC چه بود؟
یکی از بخش‌های جذاب نشست تحلیلگران، پرسش درباره‌ی Terafab بود؛ پروژه‌ای که به ایلان ماسک نسبت داده می‌شود و هدفش ساخت ظرفیت عظیم تولید تراشه است. مدیرعامل TSMC، سی.سی. وی، گفت شرکت درباره‌ی این طرح با یک مشتری در حال گفتگوست و هنوز به نتیجه نرسیده‌اند. او تأکید کرد که اگر کارخانه‌ای ساخته شود، باید خود TSMC آن را اداره کند.
این موضع منطقی است: دانش عملیاتی TSMC در بازده خط تولید مهم‌ترین دارایی رقابتی آن است و شرکت حاضر نیست آن را به مدیریت دیگری بسپارد. گزارش‌ها حاکی از آن است که TSMC در حال بررسی ایالت تگزاس است و تیم‌هایی به آنجا فرستاده، اما هنوز هیچ تصمیم رسمی اعلام نشده است. برای زمینه‌ی بیشتر درباره‌ی رقابت تراشه‌ای شرکت‌ها، تراشه‌ی فاینمن انویدیا و تراشه‌ی آیریس متا را ببینید.
بخش ۶: بسته‌بندی پیشرفته و نقش CoWoS
فقط ساخت ویفر کافی نیست؛ شتاب‌دهنده‌های هوش مصنوعی باید با فناوری بسته‌بندی پیشرفته به حافظه‌های پرسرعت وصل شوند. مدیرعامل TSMC گفت فناوری CoWoS همچنان گزینه‌ی شماره‌ی یک مشتریان است. شرکت هم‌اکنون چیپ‌لت‌هایی با اندازه‌ی ۵ برابر شبکه‌ی نوری را تولید می‌کند و نسخه‌های ۹ و ۱۴ برابری در حال توسعه‌اند.
بسته‌بندی پیشرفته در سال‌های اخیر به گلوگاه اصلی عرضه تبدیل شده بود. هرچه اندازه‌ی چیپ‌لت‌ها بزرگ‌تر شود، تراشه‌ی نهایی قدرت بیشتری دارد، اما ساختش هم دشوارتر و گران‌تر است. همین موضوع یکی از دلایلی است که حتی غول‌هایی مثل گوگل و مایکروسافت برای دریافت ظرفیت، از ماه‌ها قبل قرارداد می‌بندند.
بخش ۷: تقاضای هوش مصنوعی تا کجا ادامه دارد؟
شرکت پیش‌تر اعلام کرده بود که درآمد شتاب‌دهنده‌های هوش مصنوعی بین سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۹ با نرخ رشد مرکب نیمه‌ی بالای دهه‌ی پنجاه درصد رشد می‌کند. در این نشست، مدیرعامل رقم جدیدی نداد، اما گفت تقاضا «بسیار قوی» است و این عدد «احتمالاً بالاتر» خواهد بود. پردازنده‌های مخصوص ایجنت‌های هوش مصنوعی هم هنوز در این محاسبه نیامده‌اند.
تقاضا فقط به TSMC محدود نیست. در همین هفته‌ها شرکت ASML، تأمین‌کننده‌ی ماشین‌های لیتوگرافی، هم اعلام کرد ظرفیتش تا ۲۰۳۰ پاسخگوی تقاضای تراشه‌های هوش مصنوعی نخواهد بود. زنجیره‌ی تأمین از ماشین‌آلات تا ویفر و بسته‌بندی، همگی تحت فشارند. اهمیت هوش مصنوعی برای کسب‌وکارها دلیل اصلی همین سرمایه‌گذاری بی‌سابقه است.
بخش ۸: واکنش بازار و ریسک‌ها
با وجود نتایج بهتر از انتظار، سهم TSMC در بازار آمریکا حدود ۳٫۴ درصد پایین آمد. دلیل این واکنش را معمولاً انتظارات بسیار بالا و نگرانی‌هایی مثل فشار بر حاشیه‌ی سود هنگام ورود به دو نانومتر می‌دانند. چنین رفتاری در بازار رایج است: وقتی قیمت سهم از قبل رشد زیادی کرده، حتی خبر خوب هم ممکن است فروش بزند.
ریسک‌های دیگری هم وجود دارد. نگرانی‌های اخیر درباره‌ی بدهی شرکت‌های زیرساخت هوش مصنوعی، مانند ماجرای سقوط سهام CoreWeave، نشان می‌دهد که زنجیره‌ی سرمایه‌گذاری هوش مصنوعی بی‌خطر نیست. اگر مشتریان نهایی نتوانند سرمایه‌ی لازم را جذب کنند، سفارش‌ها کاهش می‌یابد. گزارش ریزش CoreWeave را برای جزئیات بیشتر مطالعه کنید.
بخش ۹: این خبر برای کاربران و کسب‌وکارها چه معنایی دارد؟
برای کاربر عادی، نتیجه‌ی این اعداد ساده است: توان محاسباتی هنوز کمیاب است و هزینه‌ی آن روی قیمت خدمات هوش مصنوعی اثر می‌گذارد. هرچه ظرفیت تراشه‌ها محدودتر باشد، شرکت‌ها هم برای محدود کردن مصرف و هم برای بهینه‌سازی مدل‌ها تحت فشار می‌مانند. اگر می‌خواهید بیشتر از ابزارهای موجود بهره ببرید، آموزش پرامپت‌نویسی برای مبتدی‌ها و آموزش‌های ChatGPT نقطه‌ی شروع خوبی هستند.
برای کسب‌وکارها نیز پیام روشن است. اگر هوش مصنوعی بخشی از استراتژی شماست، باید روی مدل‌هایی حساب کنید که کارایی بهتری به ازای هر واحد محاسبات دارند و به یک ارائه‌دهنده وابسته نباشید. برای آشنایی با مرز توانایی‌ها و محدودیت‌های فناوری، پتانسیل و محدودیت‌های هوش مصنوعی در دنیای واقعی را بخوانید.
سوالات متداول
درآمد TSMC در فصل سوم ۲۰۲۶ چقدر بود؟
درآمد حدود ۴۶٫۷۲ میلیارد دلار بود که ۴۱٫۲ درصد بیشتر از سال گذشته و ۱۶٫۲ درصد بیشتر از فصل قبل است.
سهم هوش مصنوعی و محاسبات پرقدرت از درآمد TSMC چقدر است؟
بخش محاسبات پرقدرت ۶۸ درصد درآمد این فصل را تشکیل داد؛ رقمی که سال قبل حدود ۵۷ درصد بود.
پیش‌بینی TSMC برای فصل چهارم چیست؟
درآمد بین ۵۲٫۳ تا ۵۴٫۳ میلیارد دلار با حاشیه‌ی سود ناخالص ۶۵ تا ۶۷ درصد پیش‌بینی شده است.
موضع TSMC درباره‌ی Terafab چیست؟
مذاکرات با یک مشتری ادامه دارد، اما مدیرعامل گفته هر کارخانه‌ای باید توسط خود TSMC اداره شود و هنوز توافقی نهایی نشده است.
چرا سهم TSMC با وجود نتایج خوب افت کرد؟
دلایل رایج، انتظارات بالای بازار و نگرانی از فشار حاشیه‌ی سود در شروع تولید دو نانومتری است؛ شرکت خودش دلیل رسمی افت قیمت را اعلام نکرده است.
برای دنبال کردن خبرهای بیشتر هم می‌توانید بخش اخبار هوش مصنوعی را مرور کنید.
