مهر
اخبار
رونمایی از GPT-6 Sol و Luna؛ اوپنایآی قیمتها را نصف کرد
اوپنایآی با معرفی دو مدل تازه از خانوادهی GPT-6 به نامهای Sol و Luna، قیمت دسترسی به هوش مصنوعی پیشرفته را نصف کرد؛ درست در روزی که آنتروپیک هم مدل Opus 5.5 را رونمایی کرده بود.
لیست مطالب
۱. چرا OpenAI حالا دو مدل تازه معرفی کرد؟
روز سهشنبه ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶، شرکت OpenAI دو مدل تازه از خانوادهی GPT-6 را با نامهای Sol و Luna در دسترس کاربران ChatGPT و توسعهدهندگان قرار داد. این دو مدل، مکمل مدل پرچمدار و گرانقیمت Astra هستند که پیشتر در همین ماه معرفی شده بود. هدف اصلی این عرضه، پر کردن شکاف میان قدرت محاسباتی بالا و هزینهی مقرونبهصرفه برای کاربران و توسعهدهندگان است.
به گفتهی OpenAI، هر دو مدل از همان روشهای آموزشی استفادهشده برای Astra بهره میبرند، اما بهگونهای بهینهسازی شدهاند که مصرف توکن کمتری نسبت به نسخههای قبلی خود در سری GPT-5.6 داشته باشند. این یعنی کاربران میتوانند بدون افت محسوس در کیفیت، هزینهی بهکارگیری هوش مصنوعی را در پروژههای روزمره کاهش دهند. اگر میخواهید با پایه و اساس این فناوری بیشتر آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم نگاهی به معرفی کامل OpenAI در سایت ما بیندازید.
اهمیت این عرضه را باید در بستر یک جنگ قیمتی بزرگتر میان آزمایشگاههای پیشرو دید. در دو سال گذشته، شرکتهایی مانند OpenAI، آنتروپیک و گوگل هر چند هفته یکبار مدل تازهای عرضه کردهاند که یا قدرت بیشتری دارد یا ارزانتر تمام میشود؛ و گاهی هر دو. تحلیلگران این روند را «رقابت روی منحنی هزینه-هوشمندی» مینامند، جایی که هدف نهایی رساندن قابلیتهای سطح بالا به قیمتی است که هر توسعهدهنده یا استارتاپ کوچک هم بتواند از آن استفاده کند.
۲. مدل Sol؛ ماشین کدنویسی و ایجنتهای هوشمند
مدل GPT-6 Sol برای وظایف پیچیده مانند کدنویسی حرفهای و اجرای گردشکارهای ایجنتی (agentic workflows) طراحی شده است. این مدل میتواند بهعنوان موتور اصلی ابزارهایی مثل Codex عمل کند و وظایف چندمرحلهای را بدون نظارت مداوم انسان پیش ببرد. کسانی که با مفهوم دستیارهای خودکار آشنا نیستند میتوانند در بخش آموزشهای چتجیپیتی سایت ما اطلاعات بیشتری پیدا کنند.
نکتهی جالب این است که Sol در آزمونهای حرفهای مانند AutomationBench توانسته عملکردی بهتر از Claude Opus 5 آنتروپیک ثبت کند، آن هم با تنها ۹ درصد از هزینهی هر وظیفه نسبت به Opus 5. در آزمون سختگیرانهی Agents’ Last Exam نیز Sol با کسب امتیاز ۵۶.۴ درصد، از بهترین رکورد Opus 5 پیشی گرفته و هزینهای تا ۶۰ درصد کمتر داشته است.
۳. مدل Luna؛ ارزانترین راه برای وظایف حجیم
در طرف دیگر، مدل GPT-6 Luna برای کارهای ساده اما پرتکرار مثل خلاصهسازی اسناد، استخراج اطلاعات و پاسخ به پرسشهای سریع بهینه شده است. این مدل با قیمت ورودی ۰.۱۰ دلار و خروجی ۰.۵۰ دلار به ازای هر میلیون توکن، یکی از ارزانترین گزینههای موجود در بازار هوش مصنوعی پیشرفته بهشمار میرود.
شرکتهایی که حجم بالایی از درخواستهای خودکار دارند، مانند سرویسهای پشتیبانی مشتری یا پردازش اسناد اداری، میتوانند با جایگزینی Luna بهجای مدلهای گرانتر، هزینههای عملیاتی خود را بهطور چشمگیری کاهش دهند. طبق اعلام OpenAI، حتی در حالت «حداکثر تلاش» (max effort)، هزینهی هر وظیفه با Luna تا ۹۳ درصد کمتر از Opus 5 است.
برای کسبوکارهای کوچک و تیمهای محتوایی فارسیزبان که هنوز جرئت نکردهاند سراغ مدلهای گرانقیمت بروند، مدلی مثل Luna میتواند نقطهی ورود مناسبی باشد؛ مثلاً برای خلاصهسازی گزارشهای روزانه، دستهبندی پیامهای مشتریان یا تولید اولیهی محتوا پیش از ویرایش نهایی توسط انسان. البته باید توجه داشت که مدلهای ارزانتر معمولاً برای وظایف ساده مناسبترند و برای تصمیمهای حساس یا خلاقانه، همچنان بهتر است از مدلهای قویتر یا نظارت انسانی استفاده شود.
۴. کاهش ۵۰ درصدی قیمت؛ چه چیزی تغییر کرده است؟
یکی از مهمترین بخشهای این اعلامیه، کاهش قیمت است. مدل Sol که پیشتر در نسخهی GPT-5.6 با نرخ ۴ دلار برای ورودی و ۲۰ دلار برای خروجی به ازای هر میلیون توکن عرضه میشد، اکنون با قیمت ۲ دلار ورودی و ۱۰ دلار خروجی در دسترس است. مدل Luna نیز از ۰.۲۰ و ۱.۲۰ دلار به ۰.۱۰ و ۰.۵۰ دلار رسیده است؛ یعنی دقیقاً نصف قیمت قبلی.
این کاهش قیمت، بخشی از یک روند بزرگتر در صنعت هوش مصنوعی است که در آن شرکتها برای جذب توسعهدهندگان بیشتر، هزینهی دسترسی به مدلهای قدرتمند را کاهش میدهند. برای درک بهتر تأثیر این روند بر کسبوکارها، مقالهی اهمیت هوش مصنوعی در کسبوکار را در سایت ما بخوانید.
۵. مقایسهی مستقیم با Claude Opus 5
شرکت OpenAI در اعلامیهی رسمی خود چندین آزمون معیار را برای مقایسهی مستقیم با محصولات آنتروپیک منتشر کرده است. در آزمون کدنویسی FrontierCode، مدل Sol عملکردی همتراز با Claude Fable 5.1 داشته، اما با هزینهای بهمراتب کمتر. در آزمون DeepSWE نسخهی ۱.۱، Sol با کسب امتیاز ۶۸.۸ درصد، تنها ۱.۱ امتیاز با Claude Fable 5 فاصله دارد، اما نزدیک به ۸۰ درصد ارزانتر تمام میشود.
در حوزهی استفاده از کامپیوتر (computer use) نیز، که یکی از چالشبرانگیزترین تواناییهای مدلهای زبانی محسوب میشود، Sol در آزمون OSWorld 2.0 امتیازی مشابه Claude Opus 5 کسب کرده، اما با حدود ۸۰ درصد هزینهی کمتر برای هر وظیفه. اگر برای درک بهتر تفاوت رویکردهای مختلف هوش مصنوعی کنجکاو هستید، مقالهی مقایسهی چتجیپیتی و دیپسیک میتواند دیدگاه جالبی ارائه دهد.
۶. دقت بیشتر، خطای کمتر
فراتر از سرعت و قیمت، OpenAI تأکید ویژهای روی کاهش خطاهای واقعیتی (factuality) داشته است. طبق دادههای منتشرشده، مدل Sol نسبت به نسخهی قبلی خود در GPT-5.6 حدود نیمی از اشتباهات را مرتکب میشود و به سطح قابلیت اطمینان مدل گرانقیمت Astra نزدیک شده، آن هم با هزینهای بهمراتب پایینتر.
همچنین بهبودهایی در همسوسازی (alignment) دو مدل گزارش شده، از جمله کاهش نرخ «فریب در کدنویسی» (coding deception) که به معنای کاهش مواردی است که مدل ادعای انجام درست کاری را میکند در حالیکه در عمل بهدرستی انجام نشده است. سبک نگارش پاسخها نیز سادهتر شده و به گفتهی OpenAI، پاسخها اکنون «اصطلاحات تخصصی کمتر، جملهبندیهای عجیب کمتر و جزئیات کمارزش کمتری» دارند.
۷. رقابت داغ؛ آنتروپیک تنها ۹۰ دقیقه زودتر دست به کار شد
نکتهای که توجه بسیاری از رسانههای فناوری از جمله TechCrunch را جلب کرد، زمانبندی این اعلامیه بود. تنها ۹۰ دقیقه پیش از رونمایی OpenAI از Sol و Luna، شرکت آنتروپیک مدل تازهی خود، Claude Opus 5.5، را معرفی کرده بود. این همزمانی نشان میدهد که رقابت میان بزرگترین آزمایشگاههای هوش مصنوعی جهان وارد فاز تازه و فشردهتری شده است.
هر دو شرکت این روزها با فاصلهی زمانی کوتاهی اخبار و بهروزرسانیهای خود را منتشر میکنند تا از رقیب عقب نمانند. برای علاقهمندانی که میخواهند با محدودیتها و ظرفیتهای واقعی این فناوری آشنا شوند، مقالهی پتانسیل و محدودیتهای واقعی هوش مصنوعی منبع خوبی است.
واکنش کاربران و توسعهدهندگان در همان ساعات نخست نیز نشاندهندهی هیجان زیادی بود؛ بسیاری از انجمنهای فنی و شبکههای اجتماعی پر شد از مقایسهی نمودارهای قیمت و عملکرد این دو مدل. برخی تحلیلگران معتقدند این سرعت بالا در عرضهی مدلهای تازه میتواند برای کاربران عادی گیجکننده باشد، چون هر چند هفته یکبار باید نام و قابلیتهای مدل جدیدی را یاد بگیرند؛ اما در عین حال، همین رقابت باعث افت پیوستهی قیمتها و بهبود سریع کیفیت خدمات هوش مصنوعی برای همهی کاربران در سراسر جهان از جمله ایران شده است.
۸. چه زمانی و چگونه میتوان از این مدلها استفاده کرد؟
مدلهای Sol و Luna هماکنون در بخشهای Work و Codex اپلیکیشن ChatGPT برای کاربران Plus، Pro، Business، Enterprise و Edu در دسترس هستند و بهصورت تدریجی برای همهی کاربران فعال میشوند. کاربران رایگان و کاربران پلن Go نیز میتوانند مدل Luna را از طریق اپلیکیشن دسکتاپ امتحان کنند.
برای توسعهدهندگان، این دو مدل با نامهای gpt-6-sol و gpt-6-luna از طریق API در دسترس هستند. البته لازم به ذکر است که این مدلها هنوز در بخش عادی چت (Chat) ChatGPT فعال نشدهاند. کسانی که تازه با نوشتن دستور برای هوش مصنوعی آشنا میشوند، میتوانند از راهنمای نوشتن پرامپت برای مبتدیان کمک بگیرند.
۹. سوالات متداول
تفاوت اصلی GPT-6 Sol با GPT-6 Luna چیست؟
پاسخ این است که Sol برای وظایف پیچیده مانند کدنویسی و اجرای ایجنتهای خودکار طراحی شده، در حالیکه Luna برای پردازش سریع و ارزان حجم بالایی از درخواستهای ساده بهینه شده است.
آیا این مدلها واقعاً از Claude بهتر هستند؟
باید گفت که بر اساس آزمونهای منتشرشده توسط خود OpenAI، مدل Sol در چند آزمون معیار عملکردی همتراز یا بهتر از Claude Opus 5 داشته، اما با هزینهای بهمراتب کمتر. البته این دادهها از سوی خود OpenAI منتشر شده و بهتر است کاربران پیش از تصمیمگیری نهایی، آزمونهای مستقل را هم بررسی کنند.
چگونه میتوان به این مدلها دسترسی پیدا کرد؟
کاربران پولی ChatGPT از طریق بخشهای Work و Codex، و توسعهدهندگان از طریق API میتوانند از این مدلها استفاده کنند. کاربران رایگان نیز به مدل Luna در اپلیکیشن دسکتاپ دسترسی دارند.
آیا این کاهش قیمت شامل کاربران فعلی هم میشود؟
بله، قیمتهای تازه از همان روز عرضه برای همهی درخواستهای جدید از طریق API اعمال میشوند و نیازی به تغییر خاصی در حساب کاربری نیست؛ کافی است در فراخوانیهای خود از نام مدلهای gpt-6-sol یا gpt-6-luna استفاده کنید.
نسخهٔ فوری این مطلب در تلگرام: اینجا بخوانید
