مرداد
اخبار
محدودیت ۵ ساعته کدکس موقتاً برداشته شد؛ سهمیهها ریست شد
شرکت اوپنایآی در دوازدهم جولای ۲۰۲۶ یکی از آزاردهندهترین سقفهای مصرف خود را کنار گذاشت: پنجرهی چرخشی پنجساعته در ابزارهای کدکس و چتجیپیتی ورک. این تصمیم موقتی بود، اما درست در روزهایی اعلام شد که فشار تقاضا روی مدل تازهی GPT-5.6 Sol به اوج رسیده بود. همراه با آن، سهمیهی همهی مشترکان صفر شد و مصرف مدل پرچمدار هم بهینهتر شد.
لیست مطالب
۱) دقیقاً چه اتفاقی افتاد؟
در دوازدهم جولای ۲۰۲۶، تیبو سوتیو (Thibault Sottiaux) از مدیران محصول اوپنایآی در شبکهی ایکس اعلام کرد که پنجرهی چرخشی پنجساعته برای دو محصول کدکس و چتجیپیتی ورک بهطور موقت غیرفعال میشود. این تغییر شامل اشتراکهای پلاس، پرو و بیزینس بود و بلافاصله اجرا شد.
معنای عملی این تصمیم ساده بود: کاربری که تا دیروز باید هر پنج ساعت منتظر بازنشانی شمارنده میماند، حالا میتوانست سهمیهی هفتگیاش را یکجا و پیوسته خرج کند. برای توسعهدهندهای که وسط یک ریفکتور بزرگ یا دیباگ چندساعته گیر افتاده بود، این تفاوت میان «کار تمام شد» و «فردا ادامه میدهم» بود.
سوتیو در توضیح تصمیم اشاره کرد که ۴۸ ساعت گذشته برای کدکس و چتجیپیتی ورک «شدید» بوده است؛ اشارهای مستقیم به موج تقاضایی که پس از گسترش مدل GPT-5.6 Sol روی این دو محصول راه افتاده بود. اگر میخواهید سیر تحولات این خانوادهی مدل را از ابتدا دنبال کنید، بایگانی اخبار هوش مصنوعی نقطهی شروع خوبی است.
۲) پنجرهی پنجساعته اصلاً چه بود و چرا کاربران از آن شاکی بودند؟
سیستم سهمیهبندی اوپنایآی برای ابزارهای ایجنتی دو لایه داشت. لایهی اول یک پنجرهی چرخشی پنجساعته بود: هر کاربر در هر بازهی پنجساعته تنها میتوانست حجم مشخصی درخواست بفرستد. لایهی دوم یک سقف هفتگی بود که کل مصرف را در بازهی هفتروزه محدود میکرد.
مشکل جایی شکل میگرفت که این دو لایه با هم همخوان نبودند. کاربری ممکن بود هفتاد درصد سهمیهی هفتگیاش را دستنخورده داشته باشد، اما چون در یک نشست فشردهی سهساعته سقف پنجساعته را پر کرده بود، مجبور شود کار را رها کند. این دقیقاً همان اصطکاکی است که سوتیو در توضیح تصمیم به آن اشاره کرد.
ماهیت کار ایجنتی هم این تنش را تشدید میکرد. یک ایجنت کدنویسی مثل کدکس، برخلاف چت معمولی، در پسزمینه دهها فراخوانی پشتسرهم انجام میدهد: خواندن فایل، اجرای تست، اصلاح خطا و تکرار همین چرخه. مصرف چنین ابزاری در واحد زمان بهمراتب بیشتر از یک گفتوگوی متنی ساده است و سقفهای زمانمحور برای آن بهشدت دستوپاگیر میشوند.
۳) سقف هفتگی هنوز سر جای خودش است
مهم است که این تغییر با «نامحدود شدن» اشتباه گرفته نشود. طبق گزارشها، اوپنایآی تنها لایهی زمانی کوتاهمدت را برداشت و سقف هفتگی همچنان بهعنوان تنها سازوکار کنترل مصرف باقی ماند. یعنی کاربر میتواند سهمیهاش را سریعتر خرج کند، نه بیشتر.
در عمل این یعنی مسئولیت مدیریت مصرف از دوش سیستم به دوش کاربر منتقل شد. کسی که در دو روز اول هفته سهمیهاش را با ایجنتهای موازی میسوزاند، پنج روز باقیمانده را بدون دسترسی میماند. برای تیمهای حرفهای این یک تغییر رفتاری واقعی بود و برنامهریزی هفتگی مصرف را به یک مهارت لازم تبدیل کرد.
این الگو در کل صنعت هم دیده میشود: آزمایشگاههای بزرگ ترجیح میدهند سقفها را به بازههای بلندتر منتقل کنند تا هم تجربهی کاربر روانتر شود و هم بار محاسباتی در طول زمان پخشتر بماند. بحث دربارهی همین محدودیتهای واقعی زیرساخت را در مطلب توان و محدودیتهای واقعی هوش مصنوعی مفصلتر خواندهاید.
۴) بهینهسازی مدل Sol؛ سهمیهی کمتر برای کار یکسان
همزمان با برداشتن سقف پنجساعته، اوپنایآی اعلام کرد مصرف مدل GPT-5.6 Sol را بهینهتر کرده تا هر درخواست سهم کمتری از سهمیهی کاربر را بسوزاند. شرکت در زمان اعلام، عدد دقیقی برای میزان این صرفهجویی منتشر نکرد و طبق گزارشها وعده داد جزئیات کمّی را بعداً ارائه کند.
این نوع بهینهسازی معمولاً از چند مسیر انجام میشود: کوتاهتر کردن زنجیرهی استدلال داخلی برای پرسشهای ساده، مسیریابی هوشمندتر میان نسخههای سبک و سنگین مدل، و کاهش توکنهای اضافه در پیامهای سیستمی. نتیجهی محسوس برای کاربر این است که با همان سهمیه، کار بیشتری انجام میدهد.
نکتهی مهم اینجاست که بهینهسازی مصرف و برداشتن سقف زمانی مکمل یکدیگرند. اولی کف مصرف را پایین میآورد و دومی جریان کار را پیوسته میکند؛ ترکیب این دو، تجربهی کار با ایجنت را به شکل ملموسی روانتر میکند.
۵) ریست سهمیه و مرز شش میلیون کاربر
سومین بخش این بسته، یک بازنشانی یکبارهی سهمیه برای همهی مشترکان بود. طبق گزارشها، مصرف کاربران ظرف حدود یک ساعت پس از اعلام به صد درصد بازگشت؛ یعنی حتی کسانی که سهمیهی هفتگیشان تمام شده بود، دوباره از صفر شروع کردند.
گزارشها این ریست را با یک نقطهعطف دیگر همزمان میدانند: عبور کدکس و چتجیپیتی ورک از مرز شش میلیون کاربر فعال. رشد تقاضا پس از عرضهی نسخهی Sol چنان سریع بود که طبق برخی گزارشها ترافیک ظرف ۴۸ ساعت دوبرابر شد.
برای شرکتی که هزینهی هر توکن استنتاج را با دقت رصد میکند، هدیهدادن یک هفته سهمیه به میلیونها کاربر تصمیم کوچکی نیست. این نشان میدهد اوپنایآی در آن مقطع، حفظ کاربر و تثبیت عادت استفاده را بر صرفهجویی کوتاهمدت ترجیح داده است. برای درک بهتر منطق کسبوکاری پشت چنین تصمیمهایی، مطلب چرا هوش مصنوعی برای کسبوکارها مهم است زمینهی خوبی میدهد.
۶) چرا اوپنایآی این کار را کرد؟
سه خوانش برای این تصمیم وجود دارد و هر سه همزمان میتوانند درست باشند.
خوانش نخست: رفع اصطکاک محصول
سادهترین توضیح همان است که خود شرکت گفت: کاربران در نقطهای گیر میکردند که منطقی نبود. وقتی سهمیهی هفتگی باقی است اما ساعت اجازه نمیدهد، کاربر احساس میکند بابت چیزی پول داده که نمیتواند استفاده کند. برداشتن این لایه، مستقیمترین راه رفع نارضایتی بود.
خوانش دوم: پاسخ رقابتی
بازار ابزارهای کدنویسی هوش مصنوعی در تابستان ۲۰۲۶ بهشدت شلوغ بود. طبق گزارشها، در همان بازه رقبا نیز دسترسیهای ویژه و دورههای آزمایشی گستردهتری ارائه کردند. در چنین فضایی، سقفهای مصرف به یک ابزار رقابتی تبدیل میشوند و برداشتن آنها نوعی اعلام موضع است. برخی کاربران هم همین خوانش را داشتند و این حرکت را بخشی از «جنگ قیمت و محدودیت» میان آزمایشگاهها دانستند، نه سخاوت محض.
خوانش سوم: آزمون زیرساخت
برداشتن موقت یک سقف، به شرکت داده میدهد. اوپنایآی با این کار میتوانست ببیند اگر مانع زمانی برداشته شود، الگوی مصرف واقعی کاربران چه شکلی پیدا میکند و زیرساخت تا کجا تاب میآورد. موقتیبودن صریح این تصمیم با چنین خوانشی همخوان است.
۷) این تغییر برای کاربر ایرانی چه معنایی داشت؟
برای کاربران ایرانی که معمولاً با اشتراکهای محدودتر و شرایط دسترسی دشوارتر کار میکنند، پیوستهشدن مصرف ارزش عملی بیشتری داشت. وقتی زمان اتصال پایدار محدود است، توانایی تمامکردن یک کار در یک نشست بهجای تقسیم آن به چند نوبت، تفاوت جدی ایجاد میکند.
در عین حال، باقیماندن سقف هفتگی یعنی صرفهجویی در پرامپت همچنان مهم است. هرچه درخواست دقیقتر و کمابهامتر باشد، ایجنت چرخههای کمتری برای رسیدن به جواب میزند و سهمیهی کمتری میسوزد. اگر میخواهید همین مهارت را از پایه یاد بگیرید، راهنمای پرامپتنویسی برای مبتدیها و مجموعهی آموزشهای چتجیپیتی شروع مناسبی هستند.
۸) چه چیزی هنوز روشن نیست
اوپنایآی از ابتدا این تغییر را موقتی خواند اما تاریخ پایانی برایش اعلام نکرد. طبق گزارشها، تا اواخر ژوئیه ۲۰۲۶ مستندات قیمتگذاری شرکت دوباره پنجرهی پنجساعته را بهعنوان یک محدودیت فعال فهرست میکردند؛ یعنی استثنا بیسروصدا پایان یافته بود، بدون آنکه اطلاعیهی رسمی جداگانهای منتشر شود.
همین الگو، یعنی تغییر سیاست مصرف از طریق پست شبکهی اجتماعی بهجای مستندات رسمی، خودش یکی از انتقادهای جامعهی توسعهدهندگان است. کاربری که بر پایهی یک سقف مشخص برنامهریزی کرده، نیاز دارد بداند آن سقف کی و چگونه تغییر میکند. در بحثهای انجمن رسمی، درخواست دائمیکردن این تغییر هم مطرح شد.
نکتهی دوم، شفافیت عددی است. بهینهسازی مصرف Sol بدون انتشار معیار کمّی اعلام شد و کاربر راهی برای سنجش مستقل آن نداشت. این همان جایی است که فاصلهی میان ادعای بازاریابی و مهندسی واقعی خودش را نشان میدهد؛ موضوعی که در مطلب توهم هوش مصنوعی؛ توسعهدهندهی تنها در برابر مهندس واقعی به آن پرداختهایم.
پرسشهای پرتکرار دربارهی محدودیت ۵ ساعته کدکس
آیا استفاده از کدکس واقعاً نامحدود شد؟
خیر. تنها پنجرهی چرخشی پنجساعته برداشته شد و سقف هفتگی سر جای خود ماند. کاربر میتواند سهمیهاش را پیوستهتر مصرف کند، اما مجموع مصرف هفتگی همچنان محدود است.
این تغییر شامل کدام اشتراکها میشد؟
طبق گزارشها، اشتراکهای پلاس، پرو و بیزینس مشمول این تغییر بودند. کاربران رایگان در این اعلام جایی نداشتند.
ریست سهمیه یعنی چه و برای چه کسانی اعمال شد؟
یعنی شمارندهی مصرف همهی مشترکان یکباره به صفر بازگشت و سهمیهی کامل هفتگی دوباره در دسترس قرار گرفت. طبق گزارشها این بازنشانی ظرف حدود یک ساعت پس از اعلام برای مشترکان اعمال شد.
بهینهسازی مدل Sol چقدر مصرف را کم کرد؟
عدد رسمی و دقیقی برای آن منتشر نشد. اوپنایآی تنها گفت مصرف هر درخواست کمتر شده و جزئیات کمّی را به بعد موکول کرد.
آیا این وضعیت هنوز برقرار است؟
خیر. طبق گزارشها این تغییر از ابتدا موقتی اعلام شد و تا اواخر ژوئیه ۲۰۲۶ مستندات قیمتگذاری اوپنایآی دوباره پنجرهی پنجساعته را فعال نشان میداد. برای پیگیری تغییرات بعدی سیاستهای مصرف، بخش اخبار را دنبال کنید.
