مرداد
اخبار
تراشههای H200 انویدیا وارد چین شدند؛ بایتدنس و تنسنت هرکدام دههزار پردازنده گرفتند
بعد از بیش از یک سال دیوار صادراتی، تراشههای H200 انویدیا بالاخره بهصورت واقعی وارد چین شدند؛ اما زیرساخت برق هنگکنگ میتواند این پیروزی را نصفهونیمه نگه دارد.
لیست مطالب
۱. ماجرا از چه قرار است؟
چین بعد از ماهها چانهزنی و محدودیتهای سختگیرانهی صادراتی آمریکا، بالاخره اولین محمولههای واقعی تراشههای هوش مصنوعی H200 انویدیا را تحویل گرفت. به گزارش فایننشال تایمز، دو غول فناوری چین یعنی بایتدنس و تنسنت هرکدام حدود دههزار پردازندهی H200 را در هفتههای اخیر دریافت کردهاند. این رویداد را نخستین جابهجایی معنادار تراشهی پیشرفته به سرزمین اصلی چین از زمان تأیید صادرات توسط دولت ترامپ در دسامبر ۲۰۲۵ میدانند و برای صنعتی که ماهها منتظر این لحظه بود، یک نقطهی عطف کوچک اما نمادین بهحساب میآید.
پیش از این محمولهها، تقریباً هیچ تراشهی پیشرفتهی آمریکایی بهصورت رسمی و در مقیاس قابل توجه به شرکتهای فناوری چین نمیرسید. همین موضوع باعث شده بود شرکتهایی مثل بایتدنس، مالک تیکتاک، و تنسنت، غول بازی و پیامرسانی چین، برای آموزش و اجرای مدلهای هوش مصنوعی خود بهشدت به تراشههای داخلی یا نسخههای ضعیفتر و مخصوص بازار چین وابسته باشند.
۲. پیشینه: یکسال دیوار صادراتی میان واشنگتن و پکن
محدودیتهای صادراتی آمریکا بر تراشههای پیشرفتهی هوش مصنوعی از سالها پیش آغاز شد، اما در طول سال ۲۰۲۵ به اوج خود رسید. دولت وقت آمریکا نگران بود که تراشههای قدرتمندی مثل H100 و H200 بتوانند به توسعهی سریعتر قابلیتهای نظامی و سایبری چین کمک کنند. همین نگرانی باعث شد صادرات این تراشهها عملاً متوقف شود و انویدیا، بزرگترین سازندهی تراشههای هوش مصنوعی جهان، بخش بزرگی از یکی از پرسودترین بازارهای خود را از دست بدهد. رقابت میان مدلهای آمریکایی و چینی در همین دوران هم ادامه داشت؛ موضوعی که در مقالهی مقایسهی ChatGPT و دیپسیک هم به آن پرداختهایم.
در دسامبر ۲۰۲۵ اما ورق برگشت. دولت ترامپ با شرایطی مشخص، صادرات محدودِ H200 به چند شرکت منتخب چینی را تأیید کرد؛ تصمیمی که در آن زمان بحثبرانگیز بود، چون بسیاری از تحلیلگران امنیتی نسبت به آن هشدار دادند. با این حال، تا همین چند هفتهی پیش، این تأیید بیشتر روی کاغذ مانده بود تا در عمل.
۳. چه کسانی مجوز گرفتند و چند تراشه در بازی است؟
طبق گزارشها، دولت آمریکا تا ماه مه ۲۰۲۶ حدود ده شرکت چینی از جمله علیبابا، بایتدنس، تنسنت و جیدیکام را برای خرید تراشهی H200 مجاز اعلام کرده بود. در ژانویهی همان سال نیز مجوز خرید بیش از ۴۰۰ هزار تراشهی H200 بهصورت مشترک به علیبابا، بایتدنس و تنسنت داده شد؛ رقمی که در آن زمان یکی از بزرگترین مجوزهای صادراتی تراشه در تاریخ اخیر روابط فناوری آمریکا و چین محسوب میشد.
اما فاصلهی میان «مجوز روی کاغذ» و «تراشهی واقعی روی رک سرور» بسیار بیشتر از حد انتظار بود. تا میانهی ژوئیهی ۲۰۲۶، مقامهای آمریکایی هنوز گزارش میدادند که تنها حجم بسیار ناچیزی از تراشهها در برابر مجوزهای صادرشده واقعاً ارسال شده است. محمولههای اخیر به بایتدنس و تنسنت، هرچند در مقایسه با رقم ۴۰۰ هزارتایی کوچک به نظر میرسند، نخستین نشانههای ملموس از حرکت این چرخ کند به شمار میروند.
۴. سهم ۲۵ درصدی خزانهداری آمریکا از هر فروش
یکی از جزئیات کمتر دیدهشدهی این توافق، بند مالی آن است. طبق شرایط تأییدشده توسط دولت ترامپ، از هر فروش تراشهی H200 به چین، ۲۵ درصد از مبلغ مستقیماً به خزانهداری آمریکا واریز میشود. این ساختار غیرمعمول عملاً دولت آمریکا را به یکی از ذینفعان مستقیم تجارت تراشه با چین تبدیل کرده و برخی ناظران آن را نوعی «عوارض ژئوپلیتیک» توصیف کردهاند که پیش از این در مقیاسی به این بزرگی دیده نشده بود.
این مدل مالی، فارغ از بحثهای سیاسی، نشان میدهد که واشنگتن بهجای ممنوعیت کامل، به سمت مدل «دسترسی کنترلشده و پرسود» حرکت کرده است؛ رویکردی که میتواند الگوی معاملات مشابه با سایر تراشههای پیشرفته در آینده هم باشد.
۵. بحران پنهان: چرا مقصد واقعی تراشهها هنگکنگ است، نه سرزمین اصلی
اینجاست که ماجرا پیچیده میشود. تنظیمکنندههای چینی، به دلایلی که بهطور کامل شفاف نشده، اغلب تراشههای مجاز را بهجای سرزمین اصلی چین به هنگکنگ هدایت میکنند. مشکل این است که زیرساخت برق دیتاسنترهای هنگکنگ اصلاً برای این حجم از پردازش طراحی نشده است. یکی از منابع آگاه از جریان مذاکرات، این وضعیت را بهصراحت «یک بنبست واقعی» توصیف کرده است؛ شرکتها تراشه در اختیار دارند، اما جایی برای روشنکردن آنها ندارند.
این نوع محدودیت زیرساختی یادآور بحثی گستردهتر دربارهی هوش مصنوعی است: فناوری بهتنهایی کافی نیست و بدون انرژی، فضای فیزیکی و شبکهی توزیع برق پایدار، حتی پیشرفتهترین تراشههای جهان هم روی زمین میمانند. در مقالهی پتانسیل واقعی و محدودیتهای هوش مصنوعی این موضوع را با جزئیات بیشتری بررسی کردهایم.
ریاضیِ سادهی یک بحران بزرگ
اعداد این بحران بهطرز شفافی نگرانکنندهاند. هر واحد سرور هشتپردازندهای H200 در حالت کامل تا ۱۰ کیلووات برق مصرف میکند. برای راهاندازی صد هزار واحد از این سرورها، باید حدود ۱۲۵ مگاوات برق پایدار تأمین شود. در مقابل، مجموع ظرفیت ۴۷ دیتاسنتر فعال هنگکنگ رویهم فقط حدود ۵۸۱ مگاوات است؛ رقمی که باید پاسخگوی تمام مشتریان دیگر این دیتاسنترها هم باشد، نه فقط تراشههای تازهوارد انویدیا. به زبان ساده، حتی اگر مجوز صادراتی برای صدها هزار تراشه صادر شود، بدون سرمایهگذاری فوری روی زیرساخت انرژی، بخش بزرگی از آنها عملاً بلااستفاده میمانند.
۶. جنسن هوانگ و افت چشمگیر سهم انویدیا در بازار چین
جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، بارها و بهصراحت دربارهی هزینهی این محدودیتها برای شرکتش صحبت کرده است. به گفتهی او، سهم انویدیا از بازار هوش مصنوعی چین بهخاطر محدودیتهای صادراتی از حدود ۹۵ درصد به عملاً صفر سقوط کرده بود؛ رقمی که برای شرکتی که زمانی تقریباً بدون رقیب جدی در این بازار عظیم فعالیت میکرد، ضربهی مالی و استراتژیک بزرگی محسوب میشود.
در همین خلأ، شرکتهای چینی سازندهی تراشه بهسرعت رشد کردند و تلاش کردند جای خالی سختافزار آمریکایی را با محصولات داخلی پر کنند. از این زاویه، بازگشت محدود H200 به بازار چین را میتوان تلاش انویدیا برای بازپسگیری بخشی از سهمی دانست که در این مدت از دست داده است؛ هرچند مسیر این بازگشت هنوز پر از مانع بروکراتیک و زیرساختی است.
۷. رویهی کند تأیید موردی و نقش کمیسیون ملی توسعهی چین
حتی با وجود مجوزهای کلان اعلامشده، هر خرید تراشه همچنان باید بهصورت موردی از سوی کمیسیون ملی توسعه و اصلاحات چین تأیید شود. این فرایند کند و پرپیچوخم، سرعت واقعی رشد این بازار را بهشدت محدود نگه میدارد و توضیح میدهد چرا با وجود مجوزهای صادرشده برای صدها هزار تراشه، تا این لحظه تنها چند هزار واحد بهصورت واقعی جابهجا شده است. ناظران بازار میگویند تا زمانیکه هم مشکل بروکراسی و هم مشکل زیرساخت برق هنگکنگ حل نشود، حتی مجوزهای صادرشده هم عملاً قابل استفادهی کامل نخواهند بود.
۸. این ماجرا برای شرکتهای چینی و کسبوکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی چه معنایی دارد؟
برای شرکتهایی مثل بایتدنس و تنسنت، دسترسی به تراشههای قدرتمندتر مستقیماً به معنای توانایی آموزش مدلهای بزرگتر، سریعتر و رقابتیتر است. در دنیایی که هوش مصنوعی به بخش جداییناپذیر تصمیمهای تجاری تبدیل شده، محدودیت در دسترسی به سختافزار میتواند مستقیماً روی سرعت نوآوری و حتی درآمد این شرکتها اثر بگذارد؛ موضوعی که در مقالهی اهمیت هوش مصنوعی در کسبوکار هم به آن پرداختهایم. برای توسعهدهندگانی که میخواهند از همین ابزارها بهدرستی استفاده کنند، آشنایی با مبانی آموزشهای عملی چتجیپیتی میتواند نقطهی شروع خوبی باشد.
از سوی دیگر، این ماجرا بار دیگر نشان میدهد که رقابت فناوری میان آمریکا و چین دیگر فقط دربارهی مدلهای هوش مصنوعی نیست، بلکه بهشدت به زنجیرهی تأمین سختافزار، سیاستهای صادراتی و حتی زیرساخت انرژی گره خورده است. شرکتهایی مثل OpenAI هم در این معادله نقش غیرمستقیم دارند، چون رقابت جهانی روی تراشهها مستقیماً روی هزینه و سرعت توسعهی مدلهایی مثل مدلهای این شرکت هم اثر میگذارد. برای آشنایی بیشتر با این شرکت پیشگام میتوانید مقالهی OpenAI چیست؟ را بخوانید.
۹. چشمانداز پیش رو
محمولههای اخیر به بایتدنس و تنسنت را نباید بهمعنای پایان محدودیتها دانست، بلکه باید آن را نخستین قدم محتاطانه در مسیری بسیار طولانی دید. تا زمانیکه مشکل زیرساخت برق هنگکنگ حل نشود و رویهی تأیید موردی سرعت بگیرد، جریان واقعی تراشهها به چین همچنان کند و پرمانع باقی خواهد ماند. با اینحال، همین حرکت کوچک میتواند نشانهای از تغییر تدریجی در رویکرد واشنگتن نسبت به تجارت فناوری با پکن باشد؛ رویکردی که دیگر بر پایهی ممنوعیت کامل نیست، بلکه بر پایهی دسترسی محدود، کنترلشده و پرسود برای هر دو طرف بنا شده است. برای پیگیری لحظهبهلحظهی اینگونه اخبار، سری به بخش اخبار هوش مصنوعی سایت بزنید.
سوالات متداول
تراشهی H200 انویدیا چیست و چه تفاوتی با H100 دارد؟
H200 نسل تازهتر تراشههای هوش مصنوعی انویدیا است که نسبت به H100 حافظهی پهنای باند بالاتر و توان پردازشی بیشتری برای آموزش و اجرای مدلهای بزرگ زبانی دارد و همین موضوع آن را برای شرکتهای فناوری بزرگ بسیار جذاب کرده است.
چرا آمریکا صادرات این تراشهها به چین را محدود کرده بود؟
نگرانی اصلی دولت آمریکا این بود که تراشههای پیشرفتهی هوش مصنوعی میتوانند به توسعهی سریعتر قابلیتهای نظامی و سایبری چین کمک کنند، بنابراین صادرات آنها بهشدت محدود شد تا اینکه در دسامبر ۲۰۲۵ نسخهی کنترلشدهای از این صادرات تأیید شد.
آیا این محمولهها یعنی محدودیتها کاملاً برداشته شده؟
نه. هر خرید همچنان باید بهصورت موردی تأیید شود و بخش بزرگی از تراشههای مجاز هم بهخاطر بحران زیرساخت برق در هنگکنگ عملاً قابل استفادهی کامل نیستند؛ بنابراین این آغاز یک روند تدریجی است، نه پایان محدودیتها.
این تراشهها قرار است چه کاربردی برای بایتدنس و تنسنت داشته باشند؟
این دو شرکت از تراشههای پیشرفته برای آموزش و اجرای مدلهای هوش مصنوعی خود در محصولاتی مانند توصیهگرهای محتوا، دستیارهای هوشمند و ابزارهای مولد استفاده میکنند؛ کاربردهایی که به قدرت پردازشی بالا وابستهاند.
نسخهی فوری این خبر در تلگرام: اینجا بخوانید
