مهر
اخبار
اِنویدیا زیر ذره‌بین؛ پرونده ۳۰۰ میلیون دلاری قاچاق تراشه به چین
دادستانی فدرال آمریکا یک مدیر فنی کالیفرنیایی را به قاچاق بیش از ۳۰۰ میلیون دلار سرور مجهز به تراشههای اِنویدیا به چین متهم کرده و در همان روزها، مقامهای آمریکایی علنی گفتهاند که خودِ اِنویدیا باید متوجه نشانه‌های مشکوک این شبکه میشد.
لیست مطالب
۱. چه کسی بازداشت شد و چه اتهامی دارد؟
گرگ لویی (با نام دیگر یو کونگ لویی)، ۳۸ ساله و ساکن سن گابریل در کالیفرنیا، مالک و مدیر شرکتی به نام Earthmade Computer است. به گفته‌ی دادستانی ناحیه‌ی مرکزی کالیفرنیا، لویی به سه اتهام اصلی روبه‌روست: همکاری برای نقض قانون اصلاح کنترل صادرات و مقررات اجرایی آن، قاچاق خروجی کالا، و همکاری برای پول‌شویی. کیفرخواست رسمی در ۲۹ سپتامبر ثبت شده و پرونده با شماره ۲:۲۶-سی‌آر-۰۰۶۱۸ در دادگاه فدرال پیگیری می‌شود. اگر محکومیت‌ها تأیید شوند، او با مجموعاً تا ۵۰ سال حبس (۲۰ سال برای هر یک از دو اتهام همکاری، و ۱۰ سال برای قاچاق) روبه‌رو خواهد بود.
۱.۱. چرا این پرونده با پرونده‌های مشابه فرق دارد؟
در یک سال گذشته، دادستانی آمریکا چندین پروندهی مشابه علیه قاچاق تراشههای هوش مصنوعی به چین باز کرده؛ اما پروندهی لویی از این نظر برجسته است که برای نخستین‌بار، جزئیات مالی و زمان‌بندی دقیق هر محموله در کیفرخواست ثبت شده و تصویر روشنی از نحوه‌ی دورزدن قوانین صادرات ارائه میدهد. برای درک بهتر این‌که چرا این تراشه‌ها این‌قدر ارزشمند و استراتژیک‌اند، می‌توانید نگاهی به نقش کلیدی هوش مصنوعی در کسب‌وکارهای امروزی بیندازید.
۲. جزئیات کیفرخواست: چه زمانی، چه مقدار، و از کجا؟
بر اساس کیفرخواست، نخستین سفارش رسمی مربوط به ۳۰ ژانویه ۲۰۲۴ بود: ۲۷ سرور مجهز به پردازنده‌های H100 اِنویدیا به ارزش حدود ۷ میلیون و ۶۱۴ هزار دلار. این محموله یک روز بعد، در ۳۱ ژانویه، به کوالالامپور مالزی ارسال شد و تا ۱۲ مارس همان سال به خریدار نهایی در چین رسید. محموله‌ی دوم در ژوئن ۲۰۲۴ شامل ۹۲ سرور بود که از سانفرانسیسکو به کوالالامپور و سپس به هنگ‌کنگ منتقل شد؛ ارزش این محموله نزدیک به ۱۳ میلیون دلار برآورد می‌شود. سومین سفارش بزرگ، در دوم ژوئیه ۲۰۲۴، شامل ۱۰۰ سرور دیگر مجهز به H100 بود که ارزش آن از ۲۲ میلیون دلار هم عبور کرد.
جمعبندی مالی ماجرا هم گویاست: تنها در بازه‌ی ژانویه تا اکتبر ۲۰۲۴، دو شرکت واسط مالزیایی در مجموع نزدیک به ۱۷۶ میلیون دلار (۸۰ میلیون و ۹۶ میلیون دلار) به حساب‌های Earthmade در بانک آو امریکا و جی‌پی‌مورگان چیس واریز کرده‌اند. دادستانی رقم کلی شبکه را در بخش‌های مختلف کیفرخواست با عبارت‌هایی چون «بیش از ۳۰۰ میلیون دلار» و «نزدیک به سیصد میلیون دلار» توصیف کرده است.
۳. مسیر پیچیده‌ی قاچاق: از کالیفرنیا تا هانگژو
روش کار ساده اما مؤثر بود: یک «شرکت پوششی» آمریکایی سفارش سرورها را از یک تولیدکننده‌ی آمریکایی ثبت می‌کرد؛ طبق کیفرخواست، یک مدیر فروش در همین تولیدکننده‌ی آمریکایی (که نامش فاش نشده) هم در این همکاری نقش داشته است. سرورها سپس به‌جای رسیدن مستقیم به خریدار واقعی، نخست به مالزی یا هنگ‌کنگ می‌رفتند. در آن‌جا، شرکت‌های واسط مالزیایی کالا را دوباره بسته‌بندی و به خریدار صنعتی در هانگژوی چین ترانزیت می‌کردند. همین مسیر چندمرحله‌ای، کنترل صادرات آمریکا را که مستقیماً صادرات به چین را محدود کرده، دور می‌زد، بدون آن‌که در ظاهر هیچ مجوز صادرات مستقیمی لازم باشد.
این الگوی «ترانزیت پوششی» دقیقاً همان روشی است که در محدودیت‌های واقعی گسترش هوش مصنوعی در دنیای امروز هم به آن اشاره شده: فاصلهی میان قوانین نوشته‌شده و واقعیت بازار جهانی تراشه، فضایی برای چنین شبکه‌هایی باز می‌گذارد.
۴. پرچم‌های قرمزی که ممکن است نادیده گرفته شده باشند
جنبه‌ی جالب‌توجه این ماجرا جایی است که تمرکز از متهم اصلی به خودِ اِنویدیا منتقل می‌شود. دنیل رملر، که پیش‌تر در وزارت خارجه آمریکا مسئول سیاست‌گذاری هوش مصنوعی بود، گفته هیچ‌گاه پاسخ قانع‌کننده‌ای دربارهی این‌که «چگونه این حجم از تراشه‌ها می‌توانسته به جنوب شرق آسیا سرازیر شود، اگر مشتری نهایی آن‌ها چینی نبود» دریافت نکرده است. به باور برخی مقامهای آمریکایی، تایلند و سنگاپور در ماه‌های اخیر حجمی از تراشههای اِنویدیا دریافت کرده‌اند که به‌وضوح بیش از نیاز واقعی بازار داخلی آن‌هاست.
نمونه‌ی ملموس‌تر این ادعا به شرکتی به نام OBON، مستقر در بانکوک، برمی‌گردد. منتقدان می‌گویند این شرکت فاقد ظرفیت زیرساختی لازم (حدود صد مگاوات فضای مرکز داده) برای میزبانی چنین حجمی از سرور بوده، در حالی‌که کل ظرفیت مراکز داده‌ی هوش مصنوعی تایلند تنها چند صد مگاوات برآورد می‌شود. از نگاه این منتقدان، چنین ناهم‌خوانی آماری باید برای تیم رعایت مقررات اِنویدیا به‌سادگی قابل‌تشخیص بوده باشد.
۵. واکنش اِنویدیا: «فرصت، نه هشدار»
اِنویدیا این برداشت را به‌صراحت رد کرده است. به گفته‌ی سخنگویان شرکت، رشد سریع یک استارتاپ در کشوری دوست و هم‌پیمان آمریکا را نباید به‌خودی‌خود «پرچم قرمز» تعبیر کرد؛ برعکس، چنین رشدی را باید فرصتی برای گسترش نفوذ اقتصادی و فناورانه‌ی آمریکا در منطقه دانست. این موضع‌گیری اِنویدیا در ادامه‌ی رویکرد همیشگی شرکت است که مسئولیت نهایی نظارت بر مسیر فروش را متوجه فروشندگان و واسطه‌ها می‌داند، نه سازندهی تراشه.
با این حال، تجمیع چند پروندهی مشابه در فاصلهی کوتاهی از یکدیگر، فشار رسانه‌ای و سیاسی روی اِنویدیا را افزایش داده است؛ موضوعی که ردّ آن برای شرکتی با این حجم از قراردادهای دولتی و بین‌المللی، به‌مرور دشوارتر می‌شود.
۶. پروندهی موازی: رسوایی ۲.۵ میلیارد دلاری سوپرمیکرو و OBON
پروندهی لویی تنها نمونه‌ی اخیر از یک الگوی بزرگتر است. طبق گزارش‌ها، ییه-شیان لیائو، یکی از بنیان‌گذاران شرکت سوپرمیکرو (Super Micro)، متهم است که نزدیک به ۲.۵ میلیارد دلار سرور هوش مصنوعی به همان شرکت OBON در بانکوک فروخته؛ شرکتی که به‌گفته‌ی دادستانی، این سرورها را دوباره به مشتریان نهایی در چین هدایت کرده است. مقیاس این پرونده، به‌تنهایی ده برابر بزرگتر از پروندهی Earthmade است و نشان میدهد شبکه‌ی احتمالی قاچاق تراشه فراتر از یک شرکت کوچک و یک مدیر منفرد عمل می‌کرده.
در کنار این دو پرونده، در اوت ۲۰۲۶ تایوان هم ۹ نفر از جمله کارمندان اِنویدیا و سوپرمیکرو را به اتهام مشابه در دادگاه‌های خودش تحت تعقیب قرار داده بود؛ رویدادی که در آن زمان هم در بخش اخبار هوش مصنوعی سایت پوشش دادیم. این توالی پرونده‌ها نشان میدهد نظارت بر صادرات تراشه، نه یک مشکل موردی، بلکه یک چالش ساختاری و جهانی است.
۷. سابقه‌ی طولانی قاچاق تراشه: چرا این الگو تکرار می‌شود؟
از اوت ۲۰۲۵ تا امروز، دادستانی آمریکا دست‌کم چهار پروندهی جدی علیه شبکه‌های قاچاق تراشه‌ی اِنویدیا به چین باز کرده: از اتهام علیه چند تبعه‌ی چینی در اوت ۲۰۲۵، تا بازداشت چهار نفر در نوامبر همان سال، و حالا پروندهی لویی و پروندهی موازی سوپرمیکرو. انگیزه‌ی اصلی این شبکه‌ها روشن است: فاصلهی قیمتی و دسترسی میان بازار آزاد آمریکا و بازار محدودشده‌ی چین، سودی میلیون‌دلاری برای هر واسطه‌ای به همراه دارد که بتواند این فاصله را پر کند.
از منظر تحلیل‌گران صنعت، این الگو نشان میدهد چرا سیاست‌گذاری صرفاً مبتنی بر «ممنوعیت فروش مستقیم» کافی نیست؛ وقتی تقاضا در چین بالا و دسترسی مستقیم بسته باشد، بازار بهطور طبیعی مسیرهای غیررسمی پیدا میکند. اگر به این فکر می‌کنید که چرا این فناوری تا این حد ارزش استراتژیک دارد که چنین ریسک‌هایی برایش پذیرفته می‌شود، این مقاله دربارهی ماهیت و اهمیت شرکت‌های پیشرو هوش مصنوعی دید خوبی میدهد.
۸. این پرونده چه معنایی برای سیاست صادرات دارد؟
کارشناسان تجارت بین‌الملل می‌گویند تمرکز فزاینده‌ی دادستانی روی «مسیر پول» به‌جای صرفاً مسیر کالا، تحول مهمی است. در پروندهی لویی، دقیقاً همین ردیابی تراکنش‌های بانکی بین Earthmade و شرکت‌های واسط مالزیایی بود که به کشف کل زنجیره منجر شد. این رویکرد نشان میدهد نهادهای نظارتی آمریکا دیگر فقط به گزارش صادرات گمرکی بسنده نمی‌کنند، بلکه مستقیماً سراغ جریان‌های مالی مرتبط با آن می‌روند.
از سوی دیگر، این پرونده احتمالاً فشار بیشتری بر سازندگان تراشه برای تدوین سیستم‌های داخلی قوی‌تر رعایت مقررات (Compliance) وارد خواهد کرد؛ حتی اگر، مثل اِنویدیا، مسئولیت نهایی را بر عهده نگیرند.
۹. چشم‌انداز: آیا کنترل صادرات هوش مصنوعی واقعاً کار میکند؟
پاسخ کوتاه، به گفته‌ی بسیاری از ناظران، «نه بهطور کامل» است. تا زمانی که فاصلهی قیمتی و تقاضا میان بازارهای مجاز و بازارهای محدودشده وجود دارد، شبکه‌های واسط تازه‌ای شکل خواهند گرفت. در عین حال، افزایش تعداد پرونده‌های قضایی در ماه‌های اخیر نشان میدهد نهادهای آمریکایی عزم جدی‌تری برای مقابله با این پدیده دارند. اگر علاقه‌مند هستید بدانید این رقابت فناوری در سطح کلان‌تر چه شکلی دارد، مقایسه‌ی رقابت مدل‌های آمریکایی و چینی هوش مصنوعی را هم بخوانید.
پرسش‌های پرتکرار
چه کسی در پروندهی Earthmade بازداشت شده است؟
گرگ لویی، ۳۸ ساله، مالک و مدیر شرکت Earthmade Computer در سن گابریل کالیفرنیا، به اتهام سرپرستی شبکه‌ی قاچاق تراشههای اِنویدیا به چین بازداشت شده است.
ارزش کل این پرونده چقدر برآورد شده؟
دادستانی رقم کل شبکه را بیش از ۳۰۰ میلیون دلار اعلام کرده، در حالی‌که تنها در یک بازه‌ی ده‌ماهه، نزدیک به ۱۷۶ میلیون دلار از شرکت‌های واسط مالزیایی به حساب‌های Earthmade واریز شده است.
آیا اِنویدیا هم بهطور رسمی متهم شده است؟
نه؛ اِنویدیا بهعنوان متهم در این کیفرخواست معرفی نشده، اما بهعنوان سازندهی تراشههای مورد بحث نام برده شده و مقامهایی مانند دنیل رملر گفتهاند شرکت باید متوجه الگوهای مشکوک تقاضا میشد؛ ادعایی که اِنویدیا رد میکند.
این پرونده چه تفاوتی با پروندهی سوپرمیکرو دارد؟
پروندهی سوپرمیکرو دربارهی فروش نزدیک به ۲.۵ میلیارد دلار سرور به شرکت OBON در بانکوک است که بسیار بزرگتر از پروندهی ۳۰۰ میلیون دلاری Earthmade است، اما هر دو یک الگوی مشترک دارند: ترانزیت پوششی از جنوب شرق آسیا به چین.
نسخهٔ فوری این مطلب در تلگرام: اینجا بخوانید
