بازخرید ۶۰ هزار کارمند مایکروسافت؛ وقتی خرج هوش مصنوعی به نیروی کار می‌رسد

مایکروسافت به حدود ۶۰ هزار کارمند در آمریکا، کانادا، بریتانیا و هند پیشنهاد بازخرید داوطلبانه داده است؛ تصمیمی که همزمان با رشد سنگین هزینه‌های زیرساخت هوش مصنوعی گرفته شده و پرسش‌های تازه‌ای درباره‌ی آینده‌ی نیروی کار فناوری مطرح می‌کند.

۱. چه اتفاقی افتاد؟

مایکروسافت در وبلاگ رسمی خود از برنامه‌ای داوطلبانه و زمان‌دار برای خروج کارمندان خبر داد. امی کولمن، معاون ارشد اجرایی بخش مردم این شرکت، نوشت که این برنامه یکی از چند راه برای پاسخ به نیازهای متفاوت کسب‌وکار است و بخشی از رویکرد در حال تحول شرکت نسبت به تغییر به شمار می‌رود. بر اساس گزارش‌ها، ایمیل جزئیات در همان روز برای افراد واجد شرایط ارسال شد.

دامنه‌ی این پیشنهاد بزرگ است. طبق گزارش‌های منتشرشده، حدود ۶۰ هزار کارمند در چهار کشور آمریکا، کانادا، بریتانیا و هند مشمول آن هستند. کارمندانی که سطح تجربه‌ی آن‌ها ۷۰ یا کمتر است در این گروه قرار می‌گیرند. مایکروسافت در پایان ژوئن ۲۰۲۶ حدود ۲۲۳ هزار کارمند تمام‌وقت داشت، پس عدد ۶۰ هزار نفر به معنای نزدیک به ۲۷ درصد از کل نیروی کار این شرکت است.

نکته‌ی مهم این است که این برنامه «پیشنهاد» است، نه «حکم». هیچ کارمندی موظف به پذیرش نیست و شمار نهایی کسانی که شرکت را ترک می‌کنند، تا زمانی که مهلت پذیرش تمام نشود، مشخص نخواهد شد. گزارش‌های در دسترس مبلغ بازخرید و مهلت دقیق را اعلام نکرده‌اند.

۲. عدد ۶۰ هزار نفر چقدر بزرگ است؟

برای درک مقیاس، کافی است به این نکته توجه کنیم که ۶۰ هزار نفر بیشتر از نیروی کار بسیاری از شرکت‌های بزرگ جهان است. حتی اگر فقط بخشی از آن‌ها پیشنهاد را بپذیرند، تغییر در ساختار تیم‌های مایکروسافت محسوس خواهد بود. در عین حال، گزارش‌ها تأکید دارند که این رقم تعداد افراد «واجد شرایط» است، نه تعداد کسانی که می‌روند.

تجربه‌ی قبلی خود مایکروسافت راهنمای خوبی است. در ماه آوریل، این شرکت نخستین برنامه‌ی بازنشستگی داوطلبانه‌اش را برای حدود ۷ درصد از نیروی کار آمریکایی خود اجرا کرد و بیش از ۳۰ درصد از افراد واجد شرایط آن را پذیرفتند. اگر نسبت مشابهی تکرار شود، تعداد پذیرندگان می‌تواند به ده‌ها هزار نفر برسد، اما این فقط یک برآورد حسابی است و نه پیش‌بینی رسمی شرکت.

در کنار این برنامه، گزارش‌ها از بازسازی بخش ایکس‌باکس و حذف حدود ۳۲۰۰ شغل تا پایان سال نیز خبر می‌دهند. یعنی بازخرید داوطلبانه تنها اقدام ساختاری مایکروسافت در این دوره نیست.

۳. زمینه‌ی مالی: خرج سنگین هوش مصنوعی

این خبر را نمی‌توان جدا از اقتصاد هوش مصنوعی خواند. مایکروسافت برای سال جاری حدود ۱۷۵ میلیارد دلار هزینه‌ی سرمایه‌ای پیش‌بینی کرده است. بخش بزرگی از این پول صرف ساخت و تجهیز مراکز داده، خرید پردازنده‌های گرافیکی و تأمین برق برای آموزش و اجرای مدل‌ها می‌شود. مرکز داده‌ی Fairwater در ایالت ویسکانسین نیز به‌تازگی عملیاتی شده است.

مایکروسافت تنها نیست. گزارش‌ها می‌گویند چهار غول فناوری یعنی مایکروسافت، آمازون، گوگل و متا از سال ۲۰۲۳ تاکنون در مجموع بیش از یک تریلیون دلار برای زیرساخت هوش مصنوعی خرج کرده‌اند. در همین هفته نیز خبرهایی درباره‌ی تأمین مالی سنگین برای تراشه‌ها و مراکز داده منتشر شده است. وقتی هزینه‌ی سرمایه‌ای این‌قدر بالا می‌رود، شرکت‌ها معمولاً سراغ کاهش هزینه‌های دیگر، از جمله هزینه‌ی نیروی انسانی، می‌روند.

اینکه رابطه‌ی علت و معلولی دقیقاً چیست، موضوع بحث است. مایکروسافت در متن رسمی خود مستقیماً نگفته که این برنامه برای جبران هزینه‌ی هوش مصنوعی است؛ این ارتباط را عمدتاً رسانه‌ها و تحلیلگران برقرار کرده‌اند. با این حال، زمان‌بندی خبر و مقیاس هزینه‌ها این تفسیر را قابل‌توجه می‌کند.

بازخرید داوطلبانه یعنی چه؟

در بازخرید داوطلبانه، شرکت به کارمندان بسته‌ای مالی پیشنهاد می‌دهد تا با رضایت خودشان کار را ترک کنند. تفاوت اصلی آن با اخراج یا تعدیل نیرو این است که تصمیم نهایی با خود فرد است. شرکت‌ها از این روش برای کاهش ریسک حقوقی، حفظ روحیه و کوچک‌سازی تدریجی استفاده می‌کنند. در عوض، ممکن است کسانی که شرکت دوست دارد نگه دارد، پیشنهاد را بپذیرند و برعکس.

۴. هوش مصنوعی و ساختار نیروی کار

پرسش اصلی این است که آیا هوش مصنوعی خودش جای این کارمندان را می‌گیرد یا فقط هزینه‌ی آن، شرکت را به کاهش نیرو وادار می‌کند. پاسخ ساده نیست. بخشی از فشار از سمت هزینه است: ساخت زیرساخت بسیار گران است و سودآوری باید حفظ شود. بخشی دیگر از سمت بهره‌وری است: ابزارهای کدنویسی و دستیارهای هوشمند، برخی کارها را سریع‌تر می‌کنند و ساختار تیم‌ها را تغییر می‌دهند.

برای نگاه متعادل به این موضوع، مقاله‌ی پتانسیل و محدودیت‌های واقعی هوش مصنوعی را بخوانید. و اگر به نقش مهندسان در عصر ابزارهای کدنویسی علاقه دارید، توهم هوش مصنوعی؛ توسعه‌دهنده‌ی تنها در برابر مهندس واقعی نگاهی انتقادی به همین مسئله دارد.

نکته‌ی مهم این است که تغییر ساختار شرکت‌های فناوری به معنای کاهش نیاز به مهارت نیست؛ بلکه نوع مهارت‌های مورد نیاز عوض می‌شود. توانایی کار با ابزارهای هوشمند، نوشتن دستور مؤثر و بررسی خروجی مدل‌ها، به مهارت‌های ارزشمند تبدیل شده‌اند. برای شروع این مسیر می‌توانید راهنمای نوشتن پرامپت برای مبتدیان را مطالعه کنید.

۵. پیام این خبر برای بازار کار

برای کارکنان فناوری، این خبر یادآوری است که حتی شرکت‌های بسیار سودده هم ساختار خود را بازتنظیم می‌کنند. رشد درآمد و رشد استخدام دیگر لزوماً با هم حرکت نمی‌کنند. شرکت‌ها می‌خواهند با تیم‌های کوچک‌تر و ابزارهای قوی‌تر، همان خروجی یا بیشتر را بگیرند.

برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط، این روند فرصت هم دارد. ابزارهای هوشمند که زمانی فقط برای غول‌ها در دسترس بودند، اکنون ارزان‌تر شده‌اند. دلیل اهمیت هوش مصنوعی در کسب‌وکار را در این مقاله توضیح داده‌ایم و آموزش‌های کاربردی را می‌توانید در بخش آموزش ChatGPT ببینید.

برای کارجویان نیز توصیه‌ی عملی روشن است: مهارت‌های خود را با ابزارهای جدید به‌روز نگه دارید، پروژه‌های واقعی بسازید و نمونه‌کار نشان دهید. گفته می‌شود حتی در مصاحبه‌های فنی، ساخت و ارائه‌ی یک نمونه‌ی اولیه‌ی کاربردی از حل یک تمرین کوچک متمایزتر است.

۶. اثر بر رقابت میان شرکت‌های هوش مصنوعی

مایکروسافت هم شریک بزرگ OpenAI است و هم محصولات خودش مثل Copilot را توسعه می‌دهد. اگر برای اطلاعات بیشتر درباره‌ی شرکتی که ChatGPT را ساخته می‌پرسید، OpenAI چیست؟ را ببینید. رقابت میان مایکروسافت، گوگل، آمازون، متا و آزمایشگاه‌هایی مثل OpenAI و Anthropic، سرمایه‌ی عظیمی می‌طلبد و همین فشار را به ساختار هزینه‌ها منتقل می‌کند.

از دید سرمایه‌گذاران، پرسش اصلی این است که آیا درآمد حاصل از هوش مصنوعی به اندازه‌ی کافی سریع رشد می‌کند تا این هزینه‌ها را توجیه کند. کاهش هزینه‌ی نیروی انسانی یکی از ابزارهایی است که شرکت‌ها برای حفظ حاشیه‌ی سود در این دوره در اختیار دارند.

۷. چه چیزهایی هنوز نامشخص است؟

چند نکته هنوز روشن نیست. نخست، مبلغ و شرایط دقیق بسته‌ی بازخرید در گزارش‌های در دسترس اعلام نشده است. دوم، مهلت پذیرش پیشنهاد مشخص نیست. سوم، معلوم نیست چه درصدی از کارمندان واجد شرایط آن را می‌پذیرند و آیا شرکت پس از این برنامه، مرحله‌ی دیگری از کاهش نیرو را هم در نظر دارد یا نه.

همچنین باید میان واقعیت‌های اعلام‌شده و تفسیرها تفاوت گذاشت. اعداد مربوط به ۶۰ هزار نفر، ۲۲۳ هزار کارمند و ۱۷۵ میلیارد دلار از گزارش‌های رسانه‌ای آمده‌اند؛ اما رابطه‌ی مستقیم میان هزینه‌ی هوش مصنوعی و این برنامه، برداشت تحلیلگران است.

۸. جمع‌بندی راهبردی برای خوانندگان

اگر کارمند حوزه‌ی فناوری هستید، به‌جای نگرانی صرف، روی مهارت‌های مکمل هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری کنید: تحلیل مسئله، ارتباط با مشتری، طراحی سیستم و بررسی خروجی مدل‌ها. اگر صاحب کسب‌وکار هستید، به این فکر کنید که کدام کارهای تکراری را می‌توان با ابزارهای هوشمند سریع‌تر کرد، بدون آنکه کیفیت و اعتماد مشتری قربانی شود.

اگر پیگیر اخبار هستید، توصیه می‌کنیم خبرها را از چند منبع مقایسه کنید و تفاوت میان «اعلام رسمی» و «تحلیل» را در نظر بگیرید. آخرین اخبار را در بخش اخبار مرجع ما دنبال کنید.

۹. پرسش‌های متداول

آیا مایکروسافت ۶۰ هزار نفر را اخراج کرده است؟

خیر. این برنامه داوطلبانه است و به حدود ۶۰ هزار نفر پیشنهاد شده است. هیچ‌کس مجبور به پذیرش نیست و تعداد نهایی کسانی که می‌روند هنوز مشخص نیست.

کدام کشورها در این برنامه هستند؟

بر اساس گزارش‌ها، کارمندان آمریکا، کانادا، بریتانیا و هند مشمول این پیشنهاد هستند.

آیا این برنامه به خاطر هوش مصنوعی است؟

مایکروسافت مستقیماً چنین ارتباطی را اعلام نکرده است. رسانه‌ها آن را با رشد هزینه‌های زیرساخت هوش مصنوعی و پیش‌بینی ۱۷۵ میلیارد دلاری هزینه‌ی سرمایه‌ای مرتبط دانسته‌اند.

مبلغ بازخرید چقدر است؟

در گزارش‌های در دسترس، مبلغ و شرایط مالی دقیق اعلام نشده است. کارمندان واجد شرایط جزئیات را از طریق ایمیل دریافت کرده‌اند.

این خبر برای کاربران عادی هوش مصنوعی چه معنایی دارد؟

به‌طور مستقیم تغییری در محصولات ایجاد نمی‌کند، اما نشان می‌دهد رقابت هوش مصنوعی چقدر پرهزینه شده و چرا شرکت‌ها دنبال بازتنظیم ساختار هزینه‌ها هستند.