مایکروسافت از OpenAI در یک فصل ۱۰ میلیارد دلار درآمد کسب کرد

گزارش فصلی مایکروسافت نشان می‌دهد رابطه با OpenAI در یک سه‌ماهه حدود ۱۰ میلیارد دلار درآمد ساخته؛ عددی که حدود ۱۱ درصد کل درآمد این غول فناوری است و بحث وابستگی دو شرکت را دوباره داغ کرده است.

۱. چه اتفاقی افتاد؟

مایکروسافت گزارش مالی فصل اول سال مالی ۲۰۲۷ خود را منتشر کرد و در کنار ارقام معمول مثل رشد ۱۹ درصدی درآمد و رشد ۴۸ درصدی Azure، یک نکته‌ی جانبی بیشتر از بقیه جلب توجه کرد: درآمد حاصل از رابطه با OpenAI. بر اساس گزارش رسانه‌ها از اسناد این شرکت، رقم مربوط به سه‌ماهه‌ی منتهی به ۳۰ سپتامبر حدود ۱۰ میلیارد دلار بوده است.

کل درآمد مایکروسافت در این فصل ۹۲.۳ میلیارد دلار گزارش شده، پس سهم OpenAI تقریباً ۱۱ درصد می‌شود. یعنی از هر ۹ دلاری که مایکروسافت در این فصل درآمد کرده، حدود یک دلار به رابطه با یک شرکت واحد برمی‌گردد. برای شرکتی با صدها محصول و میلیون‌ها مشتری سازمانی، چنین تمرکزی کمیاب است.

رسانه‌ها این رقم را با بخش‌های شناخته‌شده‌ی مایکروسافت مقایسه کرده‌اند و نوشته‌اند از درآمد Bing یا Xbox بزرگ‌تر است. این مقایسه بیشتر برای نشان دادن مقیاس است و به معنای تحلیل دقیق حسابداری نیست، اما تصویر روشنی از اهمیت این رابطه می‌دهد.

۲. اعداد کلیدی گزارش

برای اینکه تصویر دقیق بماند، مهم‌ترین اعدادی که در گزارش‌ها آمده را کنار هم می‌گذاریم:

• درآمد از OpenAI در سه‌ماهه‌ی منتهی به ۳۰ سپتامبر: حدود ۱۰ میلیارد دلار
• سهم از کل درآمد فصل: حدود ۱۱٪ از ۹۲.۳ میلیارد دلار
• مطالبات مایکروسافت از OpenAI: ۷.۲ میلیارد دلار در پایان سپتامبر، در برابر حدود ۶ میلیارد دلار در پایان ژوئن
• سهم مایکروسافت از OpenAI: حدود ۲۴٪، پایین‌تر از حدود ۲۵٪ در ژوئن
• درآمد از OpenAI در کل سال مالی ۲۰۲۶: ۲۴.۱ میلیارد دلار، طبق گزارش‌ها از گزارش سالانه‌ی مایکروسافت

یک نکته‌ی احتیاطی لازم است: بسیاری از منابع این اعداد را از دست دوم نقل کرده‌اند و خودشان سند اصلی را بررسی نکرده‌اند. بنابراین بهتر است برای تصمیم‌های مالی به خود گزارش رسمی مایکروسافت مراجعه کنید.

۳. مطالبات ۷.۲ میلیارد دلاری یعنی چه؟

مطالبات یعنی پولی که مایکروسافت انجام کار آن را ثبت کرده، اما هنوز آن را وصول نکرده است. افزایش آن از حدود ۶ به ۷.۲ میلیارد دلار، یعنی حدود ۱.۲ میلیارد دلار رشد در یک فصل، می‌تواند چند معنا داشته باشد. ممکن است صرفاً نتیجه‌ی رشد حجم کار باشد؛ OpenAI هر ماه مصرف بیشتری از زیرساخت ابری دارد و صورت‌حساب‌ها هم بزرگ‌تر می‌شوند.

اما از آن طرف، همین رقم یادآور این است که OpenAI شرکتی است که برای رشد هزینه‌های سنگین پردازشی پرداخت می‌کند و هنوز به‌طور کامل سودآور نیست. گزارش‌ها نشان نمی‌دهند چقدر از این مطالبات سررسید گذشته است، پس نمی‌شود از آن نتیجه‌ی منفی قطعی گرفت.

در تحلیل مالی، رشد مطالبات همراه با رشد درآمد معمولاً طبیعی است. نگرانی وقتی جدی می‌شود که مطالبات سریع‌تر از درآمد رشد کند یا زمان وصول طولانی شود. هیچ‌کدام از این دو در گزارش‌های موجود تأیید نشده است.

۴. این ۱۰ میلیارد از کجا می‌آید؟

مهم‌ترین سؤال بی‌پاسخ این است که این ۱۰ میلیارد دلار دقیقاً از چه چیزی تشکیل شده. دو منبع اصلی محتمل وجود دارد: سهم درآمدی که طبق توافق دو شرکت به مایکروسافت پرداخت می‌شود، و فروش خدمات ابری Azure که OpenAI برای آموزش و اجرای مدل‌هایش مصرف می‌کند.

رویترز نرخ سهم درآمدی را ۲۰ درصد گزارش کرده و گفته می‌شود OpenAI در اکتبر ۲۰۲۵ متعهد شده خدمات Azure به ارزش ۲۵۰ میلیارد دلار دیگر بخرد. اما هیچ‌کدام از این دو عدد را مایکروسافت یا OpenAI رسماً تأیید نکرده‌اند و بهتر است آن‌ها را گزارش‌های رسانه‌ای بدانیم، نه واقعیت قطعی.

تفکیک این دو منبع مهم است، چون ماهیت متفاوتی دارند. سهم درآمدی با موفقیت محصولات OpenAI مثل ChatGPT بالا می‌رود، اما درآمد Azure بیشتر نشان‌دهنده‌ی مصرف زیرساخت است که ممکن است از پیش قرارداد شده باشد.

۵. سهم مایکروسافت از OpenAI چقدر است؟

سهم مایکروسافت از OpenAI حدود ۲۴ درصد گزارش شده، در حالی که در ژوئن حدود ۲۵ درصد بود. دلیل این یک واحد کاهش هنوز اعلام نشده است. محتمل‌ترین توضیح رقیق‌شدن سهام است؛ یعنی OpenAI سهام جدید برای سرمایه‌گذاران تازه منتشر کرده و سهم همه‌ی سهامداران قبلی کمی کوچک‌تر شده. با این حال، این فقط یک حدس است و تأیید رسمی ندارد.

برای مایکروسافت، این رابطه دو لایه دارد. یک لایه مشتری و شریک تجاری است که درآمد می‌آورد، و لایه‌ی دیگر سرمایه‌گذار که از رشد ارزش OpenAI سود می‌برد. هر دو لایه همزمان به موفقیت یک شرکت گره خورده‌اند.

۶. چرا این خبر برای بازار مهم است؟

چند دلیل وجود دارد که این عدد فقط یک ردیف در جدول مالی نیست.

الف) درآمد هوش مصنوعی واقعی شده است

یکی از انتقادهای همیشگی به صنعت هوش مصنوعی این بود که هزینه‌ها بسیار زیاد و درآمد کم است. وقتی یک شرکت فقط از یک مشتری در یک فصل ۱۰ میلیارد دلار درآمد ثبت می‌کند، این روایت دست‌کم برای بخش زیرساخت و ابر تغییر می‌کند. اگر می‌خواهید زمینه‌ی کلی را بهتر بفهمید، مقاله‌ی اهمیت هوش مصنوعی در کسب‌وکار را بخوانید.

ب) خطر تمرکز

وقتی ۱۱ درصد درآمد به یک شریک وابسته است، هر تغییر در آن رابطه روی صورت‌های مالی اثر می‌گذارد. اگر OpenAI مصرف خود را کم کند، به ارائه‌دهندگان دیگر مثل گوگل یا اوراکل برود، یا شرایط قرارداد عوض شود، مایکروسافت احساس می‌کند. نمونه‌ی همین روند را در خبر ورود TPU گوگل به ابر اوراکل هم دیدیم.

ج) فشار روی سرمایه‌گذاری زیرساخت

هزینه‌های سرمایه‌ای مایکروسافت در همین فصل حدود ۳۹.۴ میلیارد دلار بوده، کمتر از ۵۰ میلیارد دلاری که بازار انتظار داشت. بخشی از این هزینه‌ها برای ساخت ظرفیتی است که مشتریانی مثل OpenAI مصرف می‌کنند. پیامدهای انسانی این هزینه‌ها را در خبر بازخرید ۶۰ هزار کارمند مایکروسافت مرور کرده‌ایم.

۷. رقبا در این تصویر کجا هستند؟

OpenAI تنها بازیگر این میدان نیست. Anthropic با Claude، گوگل با Gemini، و شرکت‌های دیگر هم هرکدام شریک ابری خود را دارند و مدل‌هایشان از چند ابر مختلف در دسترس است. همین تنوع باعث می‌شود وابستگی یک‌طرفه کمتر از آنچه به نظر می‌رسد باشد، چون OpenAI هم برای تأمین ظرفیت به سراغ فراهم‌کننده‌های دیگر رفته است.

مقایسه‌ی تصمیم‌های فنی و تجاری این شرکت‌ها برای کاربران ایرانی هم جالب است. برای آشنایی با خود این شرکت، مقاله‌ی OpenAI چیست؟ نقطه‌ی شروع خوبی است و برای مقایسه‌ی عملی مدل‌ها می‌توانید رقابت ChatGPT و DeepSeek را ببینید.

۸. محدودیت‌ها و ابهام‌های گزارش

قبل از هر نتیجه‌گیری، باید ابهام‌ها را هم دید. ترکیب ۱۰ میلیارد دلار مشخص نیست. علت دقیق کاهش سهم مایکروسافت اعلام نشده. وضعیت سررسید مطالبات روشن نیست. و رقم «درآمد سالانه حدود ۴۰ میلیارد دلار» که در برخی رسانه‌ها آمده، فقط برون‌یابی از یک فصل است و پیش‌بینی رسمی نیست.

همچنین باید به یاد داشت که درآمد یک شرکت از مشتری با سود آن فرق دارد. ۱۰ میلیارد دلار درآمد لزوماً به معنی ۱۰ میلیارد دلار سود نیست، چون ارائه‌ی خدمات ابری هزینه‌ی سنگین سخت‌افزار و انرژی دارد. اگر درباره‌ی محدودیت‌های واقعی هوش مصنوعی علاقه دارید، پتانسیل و محدودیت‌های هوش مصنوعی در دنیای واقعی را ببینید.

در مجموع، گزارش مایکروسافت یک تصویر مهم از مقیاس اقتصاد هوش مصنوعی می‌دهد، اما تصویر کامل نیست. برای دنبال‌کردن خبرهای بعدی، بخش اخبار هوش مصنوعی سایت را مرتب بررسی کنید.

۹. چه چیزی برای کاربران و کسب‌وکارها عوض می‌شود؟

برای کاربر عادی، این خبر در کوتاه‌مدت تغییر مستقیمی ندارد. قیمت اشتراک ChatGPT یا قابلیت‌های آن به‌خاطر یک گزارش مالی عوض نمی‌شود. اما به‌طور غیرمستقیم نشان می‌دهد صنعت پشت این ابزارها چقدر پول‌محور و به زیرساخت وابسته است.

برای کسب‌وکارها، درس عملی این است که روی یک ارائه‌دهنده‌ی واحد حساب نکنند. اگر ابزارهای کاری شما به یک مدل یا یک ابر وابسته است، سناریوی جایگزین داشته باشید. همین منطق را مایکروسافت و OpenAI هم در مقیاس خودشان دنبال می‌کنند. برای شروع بهتر کار با پرامپت‌نویسی هم راهنمای نوشتن پرامپت برای مبتدی‌ها و آموزش‌های ChatGPT مفیدند.

۱۰. پرسش‌های متداول

مایکروسافت دقیقاً چقدر از OpenAI درآمد داشت؟

بر اساس گزارش‌ها، حدود ۱۰ میلیارد دلار در سه‌ماهه‌ی منتهی به ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶، یعنی نزدیک به ۱۱ درصد از ۹۲.۳ میلیارد دلار کل درآمد این فصل.

سهم مایکروسافت از OpenAI چقدر است؟

حدود ۲۴ درصد گزارش شده است؛ در ژوئن حدود ۲۵ درصد بود. علت دقیق این تغییر رسماً اعلام نشده.

آیا این ۱۰ میلیارد دلار سود مایکروسافت است؟

خیر. این رقم درآمد است، نه سود. هزینه‌های ارائه‌ی خدمات ابری و زیرساخت از آن کم می‌شود و گزارش‌ها سود این بخش را جدا اعلام نکرده‌اند.

آیا نرخ ۲۰ درصدی سهم درآمدی تأیید شده است؟

خیر. این عدد را رویترز گزارش کرده و مایکروسافت یا OpenAI آن را رسماً تأیید نکرده‌اند.

این خبر روی قیمت ChatGPT اثر دارد؟

اثر مستقیمی گزارش نشده است. این خبر بیشتر درباره‌ی رابطه‌ی مالی دو شرکت است تا قیمت محصول.