شهریور
اخبار
سقوط ارجاع‌های ردیت در چت‌جی‌پی‌تی؛ چه چیزی تغییر کرد
سهم ردیت از منابعی که چت‌جی‌پی‌تی به آن‌ها ارجاع می‌دهد، ظرف چند هفته فروریخت. داده‌های یک پلتفرم رصد ارجاع نشان می‌دهد این سهم از حدود ۳٫۸ درصد به نزدیک نیم درصد رسیده است. علت، یک تغییر بی‌سروصدا در شیوه‌ی جست‌وجوی چت‌جی‌پی‌تی است. برای هر کسب‌وکاری که دیده‌شدنش در هوش مصنوعی به انجمن‌ها وابسته بود، این یک زنگ خطر جدی است.
لیست مطالب
۱) چه اتفاقی افتاده است
ماجرا با یک نمودار شروع شد. پلتفرم رصد ارجاع‌های هوش مصنوعی که سهم دامنه‌های مختلف را در پاسخ‌های چت‌جی‌پی‌تی اندازه می‌گیرد، افت شدیدی در سهم ردیت ثبت کرد. در بازه‌ی ۱۸ ژوئیه تا ۷ اوت، به‌طور میانگین ۳٫۸۳ درصد از ارجاع‌ها به ردیت بود. از ۱۴ اوت به بعد این رقم به میانگین ۰٫۵۲ درصد رسید.
بسته به بازه‌ی محاسبه، این افت را بین حدود ۸۱ تا ۸۶ درصد گزارش کرده‌اند. عدد دقیق مهم نیست؛ آنچه مهم است ابعاد ماجراست: یکی از پرارجاع‌ترین منابع چت‌جی‌پی‌تی، ظرف کمتر از یک ماه، عملاً از فهرست خارج شد.
نکته‌ی مهم این است که این یک اعلام رسمی نبوده است. هیچ بیانیه‌ای از سوی اوپن‌ای‌آی یا ردیت درباره‌ی این تغییر منتشر نشده و آنچه می‌دانیم از رصد بیرونی رفتار مدل به‌دست آمده است.
۲) سازوکار فنی؛ ماجرای عملگر دامنه‌محور
جالب‌ترین بخش این پرونده، توضیح فنی آن است. رصدکنندگان متوجه شدند که در ۸ اوت، الگوی جست‌وجوی چت‌جی‌پی‌تی به‌شکل محسوسی عوض شده است.
پیش از آن، مدل بیشتر جست‌وجوی آزاد انجام می‌داد؛ یعنی پرسش را به موتور جست‌وجو می‌داد و از میان همه‌ی نتایج وب، مرتبط‌ترین صفحه‌ها را برمی‌داشت. پس از آن تاریخ، استفاده از عملگری که جست‌وجو را به یک دامنه‌ی مشخص محدود می‌کند، از حدود ۰٫۴ درصد پرسش‌ها به نزدیک ۱۷ درصد جهش کرد.
چرا این تغییر به ضرر ردیت تمام شد
وقتی سامانه پیش از جست‌وجو تصمیم می‌گیرد که «برای این پرسش، سراغ کدام دامنه بروم»، معیار انتخاب از سطح صفحه به سطح دامنه منتقل می‌شود. اینجاست که ردیت ضربه می‌خورد.
ارزش ردیت در تک‌تک تاپیک‌هایش نهفته است، نه در نام دامنه‌اش. یک تاپیک درباره‌ی تجربه‌ی کاربران از یک داروی خاص ممکن است بسیار ارزشمند باشد، اما نام دامنه‌ی ردیت به‌تنهایی سیگنالی از تخصص در حوزه‌ی پزشکی نمی‌فرستد. در مقابل، دامنه‌ی یک مؤسسه‌ی درمانی معتبر یا یک نشریه‌ی تخصصی مالی، دقیقاً همان سیگنال را در نام خود دارد.
به بیان دیگر، سامانه از منطق «بهترین صفحه در کل وب» به منطق «معتبرترین خانه برای این نوع پرسش» چرخیده است. این چرخش، ذاتاً به سود سایت‌های موضوعی و نهادی و به زیان انجمن‌های عمومی است.
۳) ردیت تنها بازنده نبود
داده‌ها نشان می‌دهد سایر شبکه‌های اجتماعی هم افت کرده‌اند، هرچند با شدت کمتر. فیس‌بوک، لینکدین، یوتیوب و تیک‌تاک همگی سهم خود را از ارجاع‌های چت‌جی‌پی‌تی کاهش‌یافته دیده‌اند.
این الگو، فرضیه‌ی دامنه‌محور شدن انتخاب منبع را تقویت می‌کند. اگر ماجرا صرفاً یک اختلاف با ردیت بر سر مجوز داده بود، انتظار نداشتیم بقیه‌ی پلتفرم‌های اجتماعی هم هم‌زمان افت کنند.
در سوی برنده‌ها، سایت‌های تخصصی حوزه‌های سلامت، مالی و صنعتی و به‌طور کلی منابعی که دامنه‌شان سیگنال تخصص می‌فرستد، سهم بیشتری گرفته‌اند.
۴) آیا این یک تصمیم قطعی است
باید محتاط بود. یکی از بنیان‌گذاران همان پلتفرم رصد گفته است که تغییر در شیوه‌ی انتخاب منبع از سوی چت‌جی‌پی‌تی محتمل‌ترین توضیح است، اما نمی‌توان مشکلات جمع‌آوری داده را هم کاملاً کنار گذاشت.
این احتیاط جای خود دارد. رفتار مدل‌های زبانی در جست‌وجو به‌سرعت و بدون اطلاع‌رسانی تغییر می‌کند و آنچه امروز یک روند قطعی به نظر می‌رسد، ممکن است هفته‌ی بعد برگردد. با این حال، ابعاد افت به‌قدری بزرگ است که نمی‌توان آن را نوسان معمول دانست.
۵) پیامد برای صاحبان کسب‌وکار و سایت
طی دو سال گذشته، بخشی از فعالان بازاریابی محتوا راهبردی را دنبال می‌کردند که خلاصه‌اش این بود: در ردیت حضور داشته باش تا هوش مصنوعی تو را ببیند. این راهبرد حالا زیر سؤال رفته است.
مدیر ارشد ارتباطات ردیت هم در واکنش به این موج گفته است که اگر برندی به ردیت صرفاً به‌عنوان راهی برای دستکاری حضور خود در پلتفرم‌های هوش مصنوعی نگاه کند، خودش را در معرض خطر قرار می‌دهد. این جمله، مستقل از منافع گوینده، نکته‌ی درستی دارد: راهبردی که بر یک کانال واحد بنا شده باشد، با یک تغییر الگوریتمی فرو می‌ریزد.
سه اقدام عملی
نخست، محتوای اصلی و مرجع خود را روی دامنه‌ی خودتان منتشر کنید، نه در انجمن‌ها. دامنه‌ی شما دارایی شماست؛ حضور در انجمن، اجاره‌نشینی است. دوم، دامنه‌تان را روی یک موضوع مشخص متمرکز کنید تا سیگنال تخصص بفرستد؛ منطق تازه‌ی انتخاب منبع دقیقاً همین را پاداش می‌دهد. سوم، حضورتان را در چند کانال متنوع پخش کنید و به هیچ منبع واحدی وابسته نشوید.
اگر می‌خواهید در نگارش محتوای مناسب برای این فضا دقیق‌تر عمل کنید، راهنمای پرامپت‌نویسی ما و مجموعه آموزش‌های چت‌جی‌پی‌تی نقطه‌ی شروع خوبی هستند.
۶) این تغییر چه چیزی درباره‌ی آینده‌ی جست‌وجو می‌گوید
در جست‌وجوی سنتی، رقابت بر سر رتبه در صفحه‌ی نتایج بود. در جست‌وجوی مبتنی بر هوش مصنوعی، رقابت بر سر این است که مدل اصلاً سراغ کدام خانه برود.
این تفاوت ظریف اما بنیادی است. در حالت اول، حتی یک صفحه‌ی خوب در یک دامنه‌ی عمومی می‌توانست بالا بیاید. در حالت دوم، اگر دامنه‌ی شما در فهرست کوتاه منابع معتبر آن حوزه نباشد، صفحه‌ی خوب شما اصلاً دیده نمی‌شود.
برای کسب‌وکارهای کوچک این خبر دو رو دارد. روی سخت ماجرا این است که ساختن اعتبار در سطح دامنه، از انتشار چند پست در یک انجمن پرمخاطب سخت‌تر است. روی امیدوارکننده‌اش این است که تخصص موضوعی، حتی در دامنه‌ای کوچک، می‌تواند بیش از گذشته ارزش پیدا کند. تحلیل ما درباره‌ی اهمیت هوش مصنوعی در کسب‌وکار این زاویه را بیشتر باز می‌کند.
۷) چه چیزی را باید رصد کرد
سه شاخص را زیر نظر بگیرید. نخست، ترافیک ارجاعی از چت‌جی‌پی‌تی به سایت خودتان؛ اگر افت کرده، ببینید کدام صفحه‌ها را از دست داده‌اید. دوم، این‌که در پاسخ‌های مدل به پرسش‌های کلیدی حوزه‌تان، اصلاً نام شما می‌آید یا نه. سوم، پایداری این وضعیت در هفته‌های آینده.
نکته‌ی مهم این است که چنین تغییراتی برگشت‌پذیرند. اگر شرکت سازنده به این نتیجه برسد که حذف تجربه‌های کاربری واقعی، کیفیت پاسخ‌ها را در برخی حوزه‌ها پایین آورده، ممکن است تعادل تازه‌ای برقرار کند. ساختن راهبرد بر پایه‌ی فرض دائمی بودن وضعیت فعلی، همان اشتباهی است که این‌بار به زیان طرفداران ردیت تمام شد. برای دنبال‌کردن این نوسان‌ها، بخش اخبار سایت را از دست ندهید.
۸) آنچه هنوز نمی‌دانیم
چند پرسش بی‌پاسخ مانده است. آیا این تغییر عمدی و در راستای بهبود کیفیت پاسخ‌ها بوده یا اثر جانبی یک به‌روزرسانی دیگر؟ آیا به مذاکرات مجوز داده میان دو شرکت ربطی دارد؟ و آیا در حوزه‌های مختلف، شدت آن یکسان است؟
تا وقتی هیچ‌کدام از دو طرف توضیح رسمی ندهند، پاسخ این پرسش‌ها در حد گمانه باقی می‌ماند. طبق گزارش‌ها، تا این لحظه هیچ اظهارنظر رسمی درباره‌ی سازوکار این تغییر منتشر نشده است. برای درک بهتر مرز میان آنچه این ابزارها واقعاً انجام می‌دهند و آنچه تصور می‌شود، این مطلب خواندنی است.
پرسش‌های پرتکرار درباره‌ی افت ارجاع‌های ردیت در چت‌جی‌پی‌تی
دقیقاً چقدر افت داشته است؟
طبق داده‌های منتشرشده، سهم ردیت از میانگین ۳٫۸۳ درصد در بازه‌ی ۱۸ ژوئیه تا ۷ اوت به میانگین ۰٫۵۲ درصد از ۱۴ اوت به بعد رسیده است؛ افتی در حدود ۸۱ تا ۸۶ درصد بسته به بازه‌ی محاسبه.
علت این افت چیست؟
محتمل‌ترین توضیح، تغییر در شیوه‌ی انتخاب منبع است. استفاده‌ی چت‌جی‌پی‌تی از عملگری که جست‌وجو را به دامنه‌های مشخص محدود می‌کند، در ۸ اوت از حدود ۰٫۴ درصد به نزدیک ۱۷ درصد پرسش‌ها رسید.
آیا اوپن‌ای‌آی این موضوع را تأیید کرده است؟
خیر. تا این لحظه نه اوپن‌ای‌آی و نه ردیت بیانیه‌ی رسمی درباره‌ی این تغییر منتشر نکرده‌اند.
آیا فقط ردیت افت کرده است؟
خیر. طبق گزارش‌ها فیس‌بوک، لینکدین، یوتیوب و تیک‌تاک هم افت داشته‌اند، هرچند کمتر. سایت‌های تخصصی و نهادی سهم بیشتری گرفته‌اند.
صاحب یک سایت کوچک چه کار باید بکند؟
محتوای مرجع را روی دامنه‌ی خودش منتشر کند، دامنه را روی یک موضوع مشخص متمرکز نگه دارد تا سیگنال تخصص بفرستد، و حضورش را روی چند کانال پخش کند تا به یک منبع واحد وابسته نباشد.
