مهر
اخبار
سورا خاموش میشود؛ روایت کامل یک آزمایش میلیارد دلاری در OpenAI
فردا، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶، آخرین بخش باقیمانده از سورا -سرویس ویدیوساز هوش مصنوعی OpenAI- برای همیشه خاموش میشود. این پایانِ یکی از جاهطلبانهترین و در عین حال پرهزینهترین آزمایشهای تاریخ این شرکت است.
لیست مطالب
۱. جدول زمانی دقیق تعطیلی سورا
شرکت OpenAI تصمیم خود برای تعطیلی سورا را در اسفند سال گذشته اعلام کرد و از همان زمان، این پروژه را در دو مرحله جمع کرد. نخست، نسخهی وب و اپلیکیشن موبایل سورا در فروردین امسال از دسترس خارج شد و کاربران عادی دیگر نتوانستند از طریق برنامه یا سایت، ویدیوی جدیدی بسازند. حالا نوبت به مرحلهی دوم رسیده است: از فردا، رابط برنامهنویسی سورا (API) که تنها راه باقیمانده برای دسترسی توسعهدهندگان بود نیز کاملاً غیرفعال میشود.
معنای عملی این تصمیم برای کسبوکارهایی که ابزارهای خود را بر پایهی سورا ساخته بودند، روشن است: از فردا هیچ درخواستی به این سرویس پاسخ داده نمیشود. شرکت OpenAI اعلام کرده که پس از پایان مهلت، و پس از سپری شدن یک بازهی احتمالی برای خروجیگیری نهایی، تمام دادههای مرتبط با حسابهای سورا -از پرامپتها گرفته تا فایلهای تولیدشده- برای همیشه پاک خواهد شد.
۲. کاربران سورا الان چه کار باید بکنند؟
اگر هنوز از سورا برای ساخت ویدیو استفاده میکنید، اولویت اول شما باید خروجیگیری کامل باشد. OpenAI توصیه کرده کاربران از طریق کتابخانهی سورا، تمام پرامپتهای ثبتشده، فایلهای مرجع، فوتیجهای اصلی، فایلهای صوتی و تنظیمات پروژههای خود را دانلود کنند. هیچ تضمینی وجود ندارد که بازهی اضافهای برای خروجیگیری پس از مهلت رسمی در نظر گرفته شود؛ اگر چنین بازهای هم فراهم شود، OpenAI گفته کاربران را از طریق ایمیل مطلع خواهد کرد.
خبر نسبتاً خوب برای کسانی که هنوز اعتبار (کردیت) استفادهنشده در حساب سورای خود دارند این است که این اعتبارها از بین نمیروند؛ میتوان آنها را برای Codex، ابزار کدنویسی OpenAI، دوباره مصرف کرد. با این حال، اگر کسبوکار شما یک محصول یا سرویس را مستقیماً روی API سورا سوار کرده بود، زمان کافی برای مهاجرت به جایگزین باقی نمانده و باید هرچه سریعتر به سراغ ابزارهای دیگر ویدیوساز هوش مصنوعی بروید. برای آشنایی با نحوهی نوشتن دستورهای مؤثرتر برای این نسل از ابزارها، میتوانید نگاهی به راهنمای نوشتن پرامپت برای مبتدیها در سایت ما بیندازید.
۳. دورانی که سورا سریعتر از چتجیپیتی رشد کرد
داستان سورا را نمیتوان بدون نگاهی به روزهای اوجش روایت کرد. وقتی این محصول معرفی شد، جامعهی فناوری آن را نقطهی عطفی در ویدیوی تولیدشده با هوش مصنوعی دانست. در همان روز نخست، بیش از صد هزار نفر اپلیکیشن سورا را نصب کردند؛ سرعتی که حتی از رشد اولیهی خود چتجیپیتی هم پیشی گرفت. این شتاب ادامه پیدا کرد تا جایی که تا نوامبر ۲۰۲۵، شمار کل نصبهای سورا از مرز ۳.۳ میلیون گذشت.
در اوج محبوبیت، شمار کاربران فعال سورا به حدود یک میلیون نفر رسید. جمعی از تولیدکنندگان محتوای حرفهای حتی حاضر بودند برای دسترسی ویژه، ماهانه ۲۰۰ دلار بپردازند؛ رقمی که نشان میداد بخشی از بازار، سورا را جدیتر از یک سرگرمی زودگذر میدید. اگر بخواهید ببینید چنین ابزارهایی در دنیای واقعی چه کاربردها و محدودیتهایی دارند، این مطلب دربارهی پتانسیل و محدودیتهای واقعی هوش مصنوعی را از دست ندهید.
۴. سقوط آمار؛ از میلیونها نصب تا خروج کاربران حرفهای
اما منحنی رشد سورا خیلی زود جهت خود را عوض کرد. نصبهای ماهانه در دسامبر ۲۰۲۵ نسبت به ماه قبل ۳۲ درصد افت کرد و در ژانویه ۲۰۲۶ بار دیگر ۴۵ درصد دیگر پایین آمد؛ آن هم درست زمانی که نصبهای ماهانه به حدود ۱.۲ میلیون رسیده بود. کاربران فعال هم همین مسیر نزولی را طی کردند و از حدود یک میلیون نفر در دوران اوج، به کمتر از پانصد هزار نفر رسیدند.
حتی کاربران حرفهای که هزینهی اشتراک ویژه را میپرداختند نیز کمکم سورا را کنار گذاشتند؛ دلیل اصلی، ترکیبی از افت هیجان اولیه و مشکلات پایداری سرویس بود. این الگو -شور و شوق اولیهای که بهسرعت فروکش میکند- یکی از پرتکرارترین نقاط ضعف محصولات هوش مصنوعی نسل جدید است؛ موضوعی که در این تحلیل دربارهی فاصلهی میان توهم و واقعیت مهندسی هوش مصنوعی هم بهتفصیل بررسی شده است.
۵. بحران کپیرایت و دیپفیک؛ دو زخمی که اعتبار سورا را گرفت
در کنار افت آمار، دو بحران بزرگتر هم به اعتبار سورا آسیب زد. نخستین بحران، تولید انبوه ویدیوهایی بود که در آنها شخصیتهای کپیرایتشده -بدون هیچ مجوزی- در صحنههای تازه ظاهر میشدند. این موضوع واکنش تند نمایندگان هنرمندان، استودیوهای فیلمسازی و صاحبان امتیاز شخصیتها را برانگیخت و OpenAI را زیر فشار حقوقی و رسانهای فزایندهای قرار داد.
بحران دوم، نگرانی روزافزون دربارهی دیپفیک بود. سادگی تولید ویدیوهای فوقواقعگرایانه با سورا باعث شد نمونههای نگرانکنندهای از محتوای مصنوعی و گمراهکننده در فضای آنلاین منتشر شود؛ روندی که در سراسر صنعت هوش مصنوعی به یک دغدغهی امنیتی و اخلاقی جدی تبدیل شده است. این دو بحران، سورا را به یکی از بحثبرانگیزترین محصولات OpenAI طی سال گذشته بدل کرد.
۶. قرارداد نافرجام با دیزنی
یکی از بلندپروازانهترین برنامههای OpenAI برای نجات سورا، همکاری با دیزنی بود. طبق توافقی که ماهها پیش اعلام شد، قرار بود کاربران بتوانند بیش از ۲۰۰ شخصیت از دیزنی، مارول، پیکسار و جنگ ستارگان -از میکیماوس و آریل گرفته تا مرد آهنی و دارث ویدر- را در ویدیوهای ساختهشده با سورا به کار ببرند. این قرارداد قرار بود با سرمایهگذاریای در حدود یک میلیارد دلار همراه شود.
اما این معامله هیچگاه به سرانجام نرسید. به گزارش رویترز، تراکنش نهایی هرگز بسته نشد و هیچ پولی میان دو طرف جابهجا نشد؛ گفته میشود دیزنی تنها لحظاتی پیش از اعلام عمومی تعطیلی سورا از این تصمیم باخبر شده بود. فروپاشی این همکاری، نشان داد حتی مشارکت با غولهای سرگرمی هم نتوانست مدل اقتصادی سورا را نجات دهد؛ نکتهای که اهمیت برنامهریزی درست کسبوکار در پروژههای هوش مصنوعی را یکبار دیگر یادآوری میکند. برای درک بهتر اینکه چرا هوش مصنوعی برای کسبوکارها اهمیت استراتژیک دارد اما همیشه هم موفق نمیشود، این مطلب دربارهی نقش هوش مصنوعی در کسبوکار را بخوانید.
۷. اعدادی که سرنوشت سورا را رقم زدند
در نهایت، این بحث اقتصادی خام بود که به عمر سورا پایان داد. نگهداشتن این سرویس روزانه نزدیک به یک میلیون دلار هزینهی پردازشی برای OpenAI در پی داشت؛ در حالی که سورا در کل عمر خود تنها حدود ۲.۱ میلیون دلار درآمد ایجاد کرد. به بیان دیگر، درآمد کل این پروژه، هزینهی عملیاتی چند روز آن را هم پوشش نمیداد. برای شرکتی که به سمت عرضهی عمومی سهام و سودآوری پایدار حرکت میکند، چنین شکافی غیرقابلتوجیه بود.
شرکت OpenAI اعلام کرده منابع پردازشی آزادشده از تعطیلی سورا را صرف اولویتهای سودآورتر خواهد کرد: ابزارهای کدنویسی مانند Codex، مشتریان سازمانی، و ساخت یک «سوپراپ» واحد که چتجیپیتی و دیگر محصولات این شرکت را در یک بستر یکپارچه کنار هم قرار میدهد. این تصمیم، بازتاب یک الگوی گستردهتر در صنعت است: شرکتهای بزرگ هوش مصنوعی بهجای پخش سرمایه میان محصولات پرهزینه و کمبازده، منابع را روی بخشهایی متمرکز میکنند که رشد درآمد پایدار و قابلاندازهگیری دارند.
۸. آیندهی سورا؛ از محصول تجاری تا پروژهی تحقیقاتی
با این حال، نام سورا کاملاً از نقشهی راه OpenAI حذف نمیشود. بخشی از تیم فنی این پروژه قرار است بهعنوان یک برنامهی تحقیقاتی روی «مدلهای جهان» (world models) ادامه فعالیت دهد؛ حوزهای که هدف بلندمدت آن، خودکارسازی بخشهایی از اقتصاد فیزیکی از طریق شبیهسازی دقیقتر دنیای واقعی است. به بیان ساده، فناوری تولید ویدیو که در سورا آزمایش شد، حالا قرار است پایهی تحقیقات بنیادیتری دربارهی درک هوش مصنوعی از فضا، حرکت و فیزیک باشد.
این مسیر نشان میدهد که شکست تجاری یک محصول، لزوماً به معنای بیارزش بودن فناوری زیربنایی آن نیست. رقابت میان مدلهای مختلف هوش مصنوعی -از تصمیمهای استراتژیک OpenAI گرفته تا رویکردهای متفاوت رقبا- همچنان یکی از جذابترین بخشهای این صنعت است؛ روندی که میتوانید در مقایسهی چتجیپیتی و دیپسیک در یک میدان رقابتی مشخص نمونهی دیگری از آن را ببینید. برای آشنایی کلیتر با اینکه اصلاً OpenAI چه شرکتی است و چه مسیری را طی کرده، این معرفی جامع از OpenAI نقطهی شروع خوبی است.
۹. سوالات متداول
آیا سورا کاملاً از بین میرود؟
محصول تجاری سورا -یعنی اپلیکیشن، نسخهی وب و API- بهطور کامل تعطیل میشود. اما بخشی از فناوری و تیم آن، به شکل یک پروژهی تحقیقاتی روی مدلهای جهان ادامه پیدا میکند.
چه زمانی دادههای کاربران پاک میشود؟
پس از پایان مهلت رسمی API در ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ و سپری شدن هر بازهی احتمالیِ خروجیگیری اضافه، OpenAI تمام دادههای مرتبط با حسابهای سورا را برای همیشه حذف خواهد کرد.
اعتبار باقیماندهی سورا چه میشود؟
کاربرانی که اعتبار استفادهنشده در حساب سورای خود دارند، میتوانند آن را برای Codex، ابزار کدنویسی OpenAI، مصرف کنند.
چرا OpenAI تصمیم به تعطیلی سورا گرفت؟
ترکیبی از هزینهی پردازشی بسیار بالا (نزدیک به یک میلیون دلار در روز)، درآمد ناچیز (حدود ۲.۱ میلیون دلار در کل عمر پروژه)، افت شدید کاربران فعال، بحرانهای کپیرایت و دیپفیک، و شکست قرارداد با دیزنی، مجموعاً این تصمیم را رقم زد.
نسخهٔ فوری این مطلب در تلگرام: اینجا بخوانید
