شهریور
اخبار
کلود وارد دنیای دارو شد؛ همکاری آنتروپیک با نوو نوردیسک برای کشف دارو
نوو نوردیسک، سازندهی داروی معروف اوزمپیک، برای شتابدادن به کشف داروهای جدید با آنتروپیک وارد یک همکاری راهبردی شده و قرار است مدلهای کلود را در قلب آزمایشگاههای تحقیقاتی خود به کار بگیرد.
لیست مطالب
۱. چه خبری منتشر شد؟
شرکت نوو نوردیسک، غول داروسازی دانمارک و سازندهی داروی پرفروش اوزمپیک، رسماً اعلام کرد که برای شتاببخشیدن به کشف و توسعهی داروهای جدید، وارد یک همکاری گسترده با شرکت آنتروپیک شده است. طبق این توافق، تیمهای تحقیق و توسعهی نوو نوردیسک از مدلهای خانوادهی کلود برای تحلیل دادههای زیستی، شبیهسازی فرایندهای مولکولی و شناسایی مسیرهای جدید درمانی بهره خواهند برد. این خبر در روزهای اخیر توجه رسانههای تخصصی حوزهی سلامت و فناوری را به خود جلب کرده، چون نشان میدهد مدلهای زبانی دیگر صرفاً برای نوشتن متن یا پاسخگویی به پرسشها استفاده نمیشوند، بلکه در قلب علم و پژوهش دارویی هم جایگاه پیدا کردهاند.
۲. دامنهی دقیق همکاری چیست؟
بر اساس جزئیات منتشرشده، محور اصلی این همکاری استفاده از نسخهی تخصصی موسوم به Claude Science است؛ نسخهای از مدلهای کلود که آنتروپیک آن را مخصوص کاربردهای علمی و پژوهشی تنظیم کرده است. قرار است این ابزار در بخشهای مختلف زنجیرهی تحقیق و توسعهی نوو نوردیسک به کار گرفته شود؛ از تحلیل دادههای آزمایشگاهی گرفته تا کمک به دانشمندان در طراحی فرضیههای جدید دربارهی سازوکار بیماریها. هدف نهایی، افزایش بهرهوری پژوهشگران و کوتاهکردن فاصلهی زمانی میان یک ایدهی اولیه تا رسیدن دارو به مرحلهی آزمایشهای بالینی است.
نقش Claude Science در آزمایشگاه
برخلاف چتباتهای عمومی که بیشتر برای مکالمه یا تولید محتوا طراحی شدهاند، Claude Science برای کار با دادههای پیچیدهی زیستی و شیمیایی بهینه شده است. این مدل میتواند حجم عظیمی از مقالات علمی، نتایج آزمایشها و پایگاهدادههای ژنتیکی را در زمانی کوتاه بررسی کند و الگوهایی را پیدا کند که ممکن است از چشم تیمهای انسانی دور بماند. به همین دلیل، بسیاری از کارشناسان این حوزه معتقدند چنین ابزارهایی میتوانند نقش «دستیار پژوهشی شبانهروزی» را برای دانشمندان بازی کنند.
۳. واکنش مدیران دو شرکت
مایک دوستدار، مدیرعامل نوو نوردیسک، این همکاری را عاملی برای «سوپرشارژ کردن» سازمان تحقیق و توسعهی شرکت توصیف کرد و تأکید کرد این گام بخشی از مأموریت بزرگتر شرکت برای رساندن راهحلهای درمانی تحولآفرین به بیماران در سراسر جهان است. در طرف مقابل، داریو آمودی، مدیرعامل و یکی از بنیانگذاران آنتروپیک، با لحنی جاهطلبانه گفت که توانمندی روزافزون هوش مصنوعی میتواند دستاوردهای یک قرن پژوهش زیستی و پزشکی را در یک دهه فشرده کند. هرچند چنین ادعاهایی همیشه با کمی احتیاط شنیده میشوند، اما نفس اینکه مدیرعامل یکی از بزرگترین شرکتهای هوش مصنوعی جهان چنین جملهای را دربارهی صنعت دارو به زبان میآورد، بهتنهایی قابلتوجه است.
۴. سابقهی نوو نوردیسک با هوش مصنوعی
این اولین باری نیست که نوو نوردیسک به سراغ هوش مصنوعی میرود. این شرکت از اوایل سال جاری میلادی از ابزاری به نام GPT-Rosalind، متعلق به اوپنایآی، برای تحلیل مجموعهدادهها و شناسایی داروهای بالقوه استفاده میکرده است. یعنی از این پس، نوو نوردیسک همزمان از دو غول بزرگ هوش مصنوعی، هم اوپنایآی و هم آنتروپیک، در آزمایشگاههای خود بهره میبرد. علاقهمندان به شناخت بهتر جایگاه اوپنایآی در این اکوسیستم میتوانند نگاهی به معرفی کامل شرکت OpenAI در سایت ما بیندازند تا تصویر روشنتری از این رقابت به دست بیاورند.
این رویکرد دوگانه نشان میدهد شرکتهای بزرگ دارویی دیگر حاضر نیستند تمام سرمایهگذاری خود در حوزهی هوش مصنوعی را روی یک شرکت متمرکز کنند. آنها ترجیح میدهند از نقاط قوت مدلهای مختلف بهره بگیرند؛ درست همانطور که در مقالهی مقایسهی رقابت میان مدلهای هوش مصنوعی هم به آن پرداختهایم.
۵. آنتروپیک و ورود جدیتر به صنعت زیستدارویی
نوو نوردیسک تنها شریک دارویی آنتروپیک نیست. این شرکت پیشتر، در اردیبهشتماه امسال، همکاری گستردهای را با بریستول مایرز اسکویب، یکی دیگر از بزرگترین شرکتهای داروسازی جهان، در چند حوزهی مختلف آغاز کرده بود. این الگو بهوضوح نشان میدهد آنتروپیک بهطور خاص روی بازار علوم زیستی و دارویی سرمایهگذاری راهبردی کرده و مدلهای کلود را برای این حوزهی تخصصی توسعه میدهد. برای کسانی که میخواهند بدانند چرا شرکتهای بزرگ اینقدر روی هوش مصنوعی سرمایهگذاری میکنند، مقالهی اهمیت هوش مصنوعی در کسبوکار پاسخهای روشنی ارائه میدهد.
۶. زیرساخت محاسباتی؛ ابرکامپیوتر گفیون
یکی از نکات کمتر دیدهشده در این خبر، زیرساخت محاسباتی پشت این همکاری است. بنیاد نوو نوردیسک پیش از این ابرکامپیوتر گفیون (Gefion) را در دانمارک راهاندازی کرده که بهعنوان نخستین ابرکامپیوتر آمادهی هوش مصنوعی این کشور شناخته میشود. ترکیب چنین زیرساخت قدرتمندی با مدلهای استدلالی پیشرفتهای مثل کلود میتواند فرایندهایی را که پیشتر ماهها یا حتی سالها زمان میبرد، به روزها یا هفتهها کاهش دهد؛ از شبیهسازی برهمکنش پروتئینها گرفته تا پیشبینی زودهنگام عوارض جانبی احتمالی داروهای جدید، پیش از ورود آنها به فاز آزمایشهای بالینی روی انسان.
۷. بازار جهانی هوش مصنوعی در صنعت دارو
تحلیلگران صنعت داروسازی مدتی است هشدار میدهند که هزینهی توسعهی یک داروی جدید، از نخستین آزمایشهای آزمایشگاهی تا رسیدن به قفسهی داروخانه، میتواند به میلیاردها دلار و بیش از یک دهه زمان برسد. بخش بزرگی از این هزینه و زمان صرف مراحلی میشود که در نهایت به شکست منتهی میشوند؛ یعنی داروی کاندید در میانهی راه، بهدلایل ایمنی یا اثربخشی ناکافی، کنار گذاشته میشود. دقیقاً همینجاست که شرکتهای داروسازی امیدوارند هوش مصنوعی بتواند نقشآفرینی کند: با شناسایی زودهنگام مسیرهای بینتیجه و کاهش تعداد آزمایشهای فیزیکی لازم، هم در هزینه صرفهجویی میشود و هم در زمان. به همین دلیل است که در یکی، دو سال اخیر، تقریباً همهی شرکتهای بزرگ داروسازی جهان، از فایزر و رُش گرفته تا نوو نوردیسک، بهنوعی وارد همکاری با یکی از آزمایشگاههای بزرگ هوش مصنوعی شدهاند.
۸. چرا این خبر برای عموم مردم هم اهمیت دارد؟
شاید در نگاه اول بهنظر برسد این خبر فقط به دنیای شرکتها و سرمایهگذاران مربوط است، اما واقعیت این است که کوتاهشدن چرخهی کشف دارو میتواند تأثیر مستقیمی بر زندگی روزمرهی میلیونها بیمار داشته باشد. بیماریهایی مانند دیابت، چاقی و اختلالات متابولیک، که نوو نوردیسک سالها روی آنها متمرکز بوده، همچنان میلیونها نفر را در سراسر جهان درگیر کردهاند. اگر ابزارهایی مثل کلود بتوانند حتی بخشی از فرایند طولانی و پرهزینهی تحقیق دارویی را تسریع کنند، این موضوع میتواند به معنای دسترسی سریعتر بیماران به درمانهای مؤثرتر و احتمالاً ارزانتر باشد. این دقیقاً همان نوع کاربرد واقعی هوش مصنوعی است که در مقالهی پتانسیل واقعی و محدودیتهای هوش مصنوعی به آن پرداختهایم.
۹. نگرانیها و چالشهای پیش رو
با این حال، این خوشبینی نباید ما را از چالشهای واقعی این مسیر غافل کند. دانشمندان علوم دارویی همچنان تأکید دارند که نظارت انسانی، صحتسنجی دقیق نتایج و رعایت استانداردهای نظارتی نهادهایی مانند سازمان غذا و داروی آمریکا، شرط لازم برای هر نوع کاربرد هوش مصنوعی در این صنعت است. مدلهای زبانی، هرچقدر هم پیشرفته باشند، ممکن است در تحلیل دادههای زیستی دچار خطا شوند یا الگوهای غلطی را بهعنوان یافتهی معتبر معرفی کنند. به همین دلیل، اکثر شرکتهای دارویی این ابزارها را بهعنوان «دستیار» دانشمندان معرفی میکنند، نه جایگزین آنها. کسانی که میخواهند از هوش مصنوعی بهدرستی و با درک محدودیتهایش استفاده کنند، میتوانند نگاهی هم به آموزش نوشتن پرامپت برای مبتدیان بیندازند تا با اصول تعامل درست با این مدلها آشنا شوند.
۱۰. جمعبندی روند صنعت
روند کلی این است که مدلهای هوش مصنوعی، از جمله کلود و چتجیپیتی، دیگر محدود به دفترهای فناوری نیستند و بهسرعت در حال ورود به آزمایشگاههای علمی، مراکز درمانی و خطوط تولید صنعتی هستند. تفاوت واقعی میان یک توسعهدهندهی حرفهای که این ابزارها را درست به کار میگیرد و کسی که فقط از سطح آنها استفاده میکند، میتواند در کیفیت نتایج نهایی بسیار پررنگ باشد؛ موضوعی که در مقالهی توهم هوش مصنوعی؛ توسعهدهندهی تنها در برابر مهندس واقعی بهطور مفصل بررسی شده است.
پرسشهای متداول
آیا کلود قرار است داروها را بهتنهایی کشف کند؟
خیر. کلود در این همکاری نقش دستیار پژوهشی را دارد و تحلیل دادهها، شبیهسازیها و شناسایی الگوها را سرعت میبخشد، اما تصمیمگیری نهایی و آزمایشهای بالینی همچنان بر عهدهی دانشمندان انسانی و نهادهای نظارتی است.
چرا نوو نوردیسک هم از اوپنایآی و هم از آنتروپیک استفاده میکند؟
این شرکت ترجیح میدهد بهجای وابستگی به یک ارائهدهنده، از نقاط قوت مدلهای مختلف در بخشهای گوناگون تحقیق و توسعه بهره بگیرد؛ رویکردی که در صنعت داروسازی بهسرعت در حال گسترش است.
نسخهی تخصصی Claude Science چه تفاوتی با نسخهی عمومی کلود دارد؟
این نسخه بهطور خاص برای کار با دادههای علمی، زیستی و شیمیایی تنظیم شده و توانایی بیشتری در تحلیل مقالات پژوهشی و پایگاهدادههای تخصصی دارد.
چه زمانی نتایج این همکاری مشخص میشود؟
شرکتها هنوز جدول زمانی دقیقی برای نتایج ملموس اعلام نکردهاند، اما با توجه به ماهیت طولانیمدت تحقیقات دارویی، احتمالاً باید منتظر ماهها یا حتی سالهای آینده برای مشاهدهی اولین دستاوردهای عملی بود.
نسخهٔ فوری این مطلب در تلگرام: اینجا بخوانید
