مرداد
اخبار
قرارداد ۱۰ میلیارد دلاری آنتروپیک با ولتا برای مرکز داده نروژ
آنتروپیک، شرکت سازندهی دستیار هوش مصنوعی کلود، قراردادی ششساله به ارزش حدود ۱۰ میلیارد دلار با یک استارتاپ تازهتأسیس به نام «ولتا» امضا کرده است. محور این قرارداد، دسترسی به یک مرکز دادهی ۱۳۳ مگاواتی در نروژ است که قرار است با نسل تازهی تراشههای انویدیا با نام Vera Rubin تجهیز شود. نکتهی عجیب ماجرا اینجاست که ولتا تا چند ماه پیش اصلاً وجود نداشت. این سومین معاملهی بزرگ آنتروپیک در فاصلهی تنها چند هفته است.
لیست مطالب
۱) در یک نگاه: دقیقاً چه اتفاقی افتاده است؟
طبق گزارشهای منتشرشده، آنتروپیک قراردادی ششساله به ارزش حدود ۱۰ میلیارد دلار با شرکتی به نام ولتا (Volta Infra) امضا کرده تا ظرفیت پردازشی موردنیازش را برای سالهای پیشِ رو از پیش رزرو کند. قلب این قرارداد یک مرکز دادهی ۱۳۳ مگاواتی در نروژ است که قرار است با نسل بعدی سختافزار انویدیا، یعنی معماری Vera Rubin، تجهیز شود.
این خبر از دو زاویه اهمیت دارد. زاویهی اول، اندازهی عدد است: ۱۰ میلیارد دلار برای یک شرکت هوش مصنوعی که هنوز در مرحلهی رشد است، تعهدی سنگین و بلندمدت محسوب میشود. زاویهی دوم، هویت طرف مقابل قرارداد است؛ ولتا نه یک غول ابری شناختهشده مثل آمازون و مایکروسافت، بلکه استارتاپی است که عمرش به ماه شمرده میشود. همین ترکیب باعث شده این معامله به یکی از پرسروصداترین خبرهای هفته در دنیای فناوری تبدیل شود.
اگر رقابت شرکتهای بزرگ هوش مصنوعی را دنبال میکنید، احتمالاً میدانید که این نبرد دیگر فقط بر سر کیفیت مدلها نیست. برای آشنایی با یکی از بازیگران اصلی این میدان میتوانید مقالهی اوپنایآی چیست را بخوانید؛ رقیبی که خودش هم در ماههای اخیر پشت سر هم قرارداد زیرساختی امضا کرده است.
۲) ولتا کیست؟ استارتاپی که تا چند ماه پیش وجود نداشت
جذابترین بخش ماجرا همین است. ولتا یک شرکت ابری تخصصی هوش مصنوعی است که طبق گزارشها تنها چند ماه پیش تأسیس شده و از حمایت انویدیا برخوردار است. یعنی شرکتی بدون سابقهی عملیاتی طولانی، بزرگترین قرارداد عمر خودش را با یکی از مشهورترین آزمایشگاههای هوش مصنوعی جهان بسته است.
این الگو در دو سال گذشته کمسابقه نبوده است. تقاضا برای پردازندههای گرافیکی آنقدر بالا رفته که هر مجموعهای که بتواند سه چیز را کنار هم بگذارد — زمین و برق، دسترسی به تراشه، و تأمین مالی — میتواند تقریباً از صفر به یک بازیگر میلیارد دلاری تبدیل شود. ولتا ظاهراً دقیقاً همین سه ضلع را در اختیار داشته است.
نکتهی دیگری که گزارشها به آن اشاره کردهاند، پیوند این پروژه با یک سایت متعلق به شرکت Bitdeer در نروژ است؛ مجموعهای که پیشتر در حوزهی استخراج رمزارز فعالیت داشت. این هم روایت آشنایی است: بسیاری از سایتهای استخراج، به دلیل دسترسی به برق ارزان و زیرساخت آماده، در حال تغییر کاربری به مراکز دادهی هوش مصنوعی هستند. البته جزئیات این بخش هنوز بهطور رسمی تأیید نشده است.
۳) ۱۳۳ مگاوات یعنی چقدر؟
وقتی دربارهی مراکز داده صحبت میکنیم، واحد سنجش دیگر تعداد سرور نیست، بلکه مگاوات است؛ چون در عمل، برق تبدیل به گلوگاه اصلی شده است. یک مرکز دادهی ۱۳۳ مگاواتی در مقیاس جهانی یک تأسیسات بزرگ به حساب میآید، هرچند نه در ردهی بزرگترین پروژههای چندگیگاواتی که این روزها اعلام میشوند.
برای درک شهودی موضوع، به این فکر کنید که مصرف برق چنین مجموعهای تقریباً هماندازهی مصرف یک شهر کوچک است و باید بهصورت شبانهروزی و بدون قطعی تأمین شود. به همین دلیل است که شرکتهای هوش مصنوعی دیگر دنبال «اجارهی چند سرور» نیستند؛ آنها عملاً در حال خرید ظرفیت انرژی هستند.
- برق پایدار: آموزش مدلهای بزرگ ماهها طول میکشد و یک قطعی میتواند بسیار پرهزینه باشد.
- خنکسازی: بخش قابلتوجهی از انرژی مصرفی یک مرکز داده صرف خنک نگهداشتن تراشهها میشود.
- پهنای باند و تأخیر: اتصال پرسرعت به شبکهی جهانی برای سرویسدهی به کاربران ضروری است.
۴) چرا نروژ؟ راز محبوبیت کشورهای نوردیک
شاید بپرسید چرا شرکتی آمریکایی برای پردازش مدلهایش سراغ نروژ میرود. پاسخ در چند مزیت ساختاری است که کشورهای نوردیک — نروژ، سوئد، فنلاند، دانمارک و ایسلند — سالهاست از آنها بهره میبرند و همین باعث شده به یکی از جذابترین مقصدهای احداث مرکز داده در جهان تبدیل شوند.
برق فراوان، ارزان و عمدتاً تجدیدپذیر. نروژ بخش بسیار بزرگی از برق خود را از نیروگاههای برقآبی تأمین میکند. این یعنی هم قیمت هر کیلوواتساعت نسبت به بسیاری از کشورهای اروپایی پایینتر است، هم ردپای کربنی پروژه بهمراتب کمتر میشود. برای شرکتی که زیر ذرهبین افکار عمومی دربارهی مصرف انرژی هوش مصنوعی قرار دارد، این مزیت دوم دستکمی از مزیت اول ندارد.
خنکسازی طبیعی. اقلیم سرد شمال اروپا اجازه میدهد مراکز داده بهجای اتکای کامل به چیلرهای پرمصرف، از هوای بیرون یا آب سرد دریا و فیوردها برای خنککردن تجهیزات استفاده کنند. به این روش «خنکسازی آزاد» گفته میشود و میتواند سهم انرژی مصرفی خنکسازی را بهشکل چشمگیری کاهش دهد. نتیجه، بهبود شاخصی است که در صنعت با نام PUE شناخته میشود؛ هرچه این عدد به یک نزدیکتر باشد، مرکز داده کارآمدتر است.
بازیافت حرارت. در چند کشور نوردیک، گرمای خروجی مراکز داده به شبکهی گرمایش شهری تزریق میشود و خانهها را گرم میکند. این کار هم درآمد جانبی ایجاد میکند و هم پذیرش اجتماعی پروژه را بالا میبرد.
ثبات و زیرساخت. شبکهی برق قابلاتکا، فیبر نوری پرظرفیت به سمت بریتانیا و قارهی اروپا، ثبات سیاسی و چارچوب حقوقی روشن، ریسک سرمایهگذاری بلندمدت را کم میکند. وقتی قرار است ۱۰ میلیارد دلار روی یک قرارداد ششساله شرط ببندید، این «کسلکننده بودن» دقیقاً همان چیزی است که میخواهید.
البته این تصویر بیچالش نیست. در سالهای اخیر در برخی مناطق نوردیک بحثهایی دربارهی فشار مراکز داده بر شبکهی برق، رقابت بر سر ظرفیت اتصال و مخالفتهای محلی مطرح شده است. رشد سریع این صنعت احتمالاً این بحثها را جدیتر هم خواهد کرد.
۵) تراشههای Vera Rubin؛ شرطبندی روی نسل بعد
نکتهی فنی مهم قرارداد این است که مرکز دادهی نروژ قرار است با نسل تازهی سختافزار انویدیا کار کند. انتخاب یک معماری نسلبعدی بهجای سختافزار موجود، یعنی آنتروپیک ترجیح داده بهجای ظرفیت فوری، روی کارایی بیشتر در آینده سرمایهگذاری کند.
این تصمیم منطق روشنی دارد. هزینهی آموزش و اجرای مدلهای زبانی بزرگ بهشدت به بهرهوری ه
۶) سه شراکت در چند هفته: تصویر بزرگتر
قرارداد ولتا در خلأ اتفاق نیفتاده است. طبق گزارشها، این سومین حرکت بزرگ آنتروپیک در بازهی کوتاه اخیر است؛ پیش از آن توافقی با اسپیسایکس و همچنین افزایش سرمایهگذاری ۵ میلیارد دلاری آمازون مطرح شده بود. کنار هم گذاشتن این سه، یک راهبرد مشخص را نشان میدهد: تنوعبخشی به منابع پردازشی.
آنتروپیک تا امروز عمدتاً به زیرساخت آمازون و گوگل متکی بوده است. وابستگی به یک یا دو تأمینکننده در بازاری که تقاضا از عرضه پیشی گرفته، یک ریسک راهبردی است. با اضافهکردن بازیگران تازه، شرکت هم قدرت چانهزنیاش را بالا میبرد و هم خطر گلوگاه را کاهش میدهد. مجموعهی این خبرها را میتوانید در بخش اخبار هوش مصنوعی دنبال کنید.
۷) پای بانکها به معاملههای پردازشی باز شد
یکی از جزئیات جالب گزارشها این است که ساختار مالی این معامله ظاهراً با پشتیبانی اعتباری یک بانک بزرگ آمریکایی همراه بوده است. اهمیت این نکته فراتر از یک خبر مالی است: وقتی بانکها حاضر میشوند قراردادهای بلندمدت پردازشی را مثل یک 
از یک طرف، این اتفاق تأمین مالی پروژههای عظیم را ممکن میکند. از طرف دیگر، منتقدان هشدار میدهند که وابستهشدن ساختوساز زیرساخت به تعهدات آیندهی شرکتهایی که هنوز سودآوری پایدار ندارند، میتواند ریسک زنجیرهای ایجاد کند. هنوز خیلی زود است که دربارهی درستی هیچکدام از این دو روایت قضاوت قطعی کنیم.
۸) این رقابت برای کاربر عادی چه معنایی دارد؟
شاید بپرسید همهی این اعداد میلیاردی چه ربطی به شما دارد که روزانه از یک دستیار هوش مصنوعی برای نوشتن ایمیل یا تحلیل داده استفاده میکنید. پاسخ کوتاه: ظرفیت پردازشی بیشتر معمولاً به سه چیز ترجمه میشود.
- مدلهای توانمندتر: پنجرهی متن بزرگتر، استدلال بهتر و توانایی اجرای کارهای طولانیتر.
- محدودیتهای کمتر: سقف پیامها و صفهای انتظار در ساعات شلوغ کاهش پیدا میکند.
- قیمت پایینتر بهازای هر واحد: با افزایش عرضه و بهبود بهرهوری سختافزار، هزینهی هر توکن در بلندمدت روند نزولی داشته است.
در عین حال، بهتر است انتظارها را واقعبینانه نگه داریم. سختافزار بیشتر بهتنهایی معادل هوش بیشتر نیست و بخش زیادی از کیفیت خروجی به داده، روش آموزش و مهمتر از همه نحوهی استفادهی شما برمیگردد. اگر میخواهید از همین ابزارهای امروزی بیشترین بهره را ببرید، مطالعهی آموزش نوشتن پرامپت برای مبتدیها احتمالاً تأثیر بیشتری بر نتیجهی کارتان دارد تا انتظار برای نسل بعدی مدلها. برای کسبوکارها هم مقالهی چرا هوش مصنوعی برای کسبوکار مهم است نقطهی شروع خوبی است.
۹) ریسکها و پرسشهای بیپاسخ
با همهی هیجان این خبر، چند علامت سؤال جدی باقی مانده است. نخست، ریسک اجرا: ساختن یک مرکز دادهی ۱۳۳ مگاواتی کار سادهای نیست و شرکتی که چند ماه از تأسیسش میگذرد باید ثابت کند از پس زمانبندی، تأمین تجهیزات و بهرهبرداری برمیآید. دوم، ریسک زنجیرهی تأمین: تحویل نسل تازهی تراشهها به برنامهی انویدیا گره خورده و هر تأخیری اثر دومینویی دارد.
سوم، پرسش بزرگتر دربارهی کل صنعت: آیا تقاضای واقعی به اندازهی این تعهدهای میلیاردی رشد میکند؟ اگر بله، این قراردادها آیندهنگرانه بودهاند؛ اگر نه، صنعت با مازاد ظرفیت پرهزینهای روبهرو میشود. بحث دربارهی فاصلهی میان وعدهها و واقعیتهای عملی هوش مصنوعی را در مقالهی پتانسیل واقعی و محدودیتهای هوش مصنوعی مفصلتر دنبال کردهایم.
پرسشهای پرتکرار دربارهی قرارداد آنتروپیک و ولتا
ارزش و مدت این قرارداد چقدر است؟
طبق گزارشها، قرارداد حدود ۱۰ میلیارد دلار ارزش دارد و برای بازهای ششساله بسته شده است. جزئیات کامل مالی و زمانبندی پرداختها بهطور رسمی منتشر نشده است.
ولتا دقیقاً چه شرکتی است؟
ولتا یک ارائهدهندهی زیرساخت ابری متمرکز بر هوش مصنوعی است که طبق گزارشها تنها چند ماه پیش تأسیس شده و از حمایت انویدیا برخوردار است. همین تازهکار بودن، بخش اصلی سروصدای این خبر را ساخته است.
چرا مرکز داده در نروژ ساخته میشود؟
مهمترین دلایل، برق فراوان و عمدتاً برقآبی با قیمت رقابتی، اقلیم سرد که امکان خنکسازی طبیعی و کاهش مصرف انرژی را فراهم میکند، زیرساخت فیبر نوری مناسب و ثبات سیاسی و مقرراتی است. همین ترکیب، کشورهای نوردیک را به قطب مراکز دادهی اروپا تبدیل کرده است.
Vera Rubin چیست؟
نام نسل تازهای از پلتفرم سختافزاری انویدیا برای بارهای کاری هوش مصنوعی است. استفاده از آن یعنی این مرکز داده بهجای سختافزار امروزی، روی کارایی نسل بعدی حساب باز کرده است.
این خبر چه تأثیری بر کاربران کلود دارد؟
در کوتاهمدت تأثیر مستقیمی نخواهید دید، چون مرکز داده هنوز باید ساخته و راهاندازی شود. در میانمدت، ظرفیت پردازشی بیشتر معمولاً به مدلهای توانمندتر، محدودیتهای کمتر و هزینهی پایینتر بهازای هر واحد پردازش منجر میشود. برای مقایسهی عملکرد دستیارهای مختلف هم میتوانید نگاهی به چتجیپیتی در برابر دیپسیک بیندازید.
