تیر
اخبار
شرط ۸۸۰ میلیارد دلاری کره جنوبی روی هوش مصنوعی؛ نبردی که در سختافزار برنده میشود
کره جنوبی با شرطی نجومی به ارزش ۸۸۰ میلیارد دلار اعلام کرده که نبرد بعدی هوش مصنوعی در کارخانهها و تراشهها برنده میشود، نه فقط در چتباتها.
لیست مطالب
۱. شرطی که یک کشور را تمامقد وارد میدان کرد
ارقام این طرح بهقدری بزرگاند که در نگاه اول باورکردنی نیستند. مجموع سرمایهگذاری اعلامشده حدود ۱۳۵۰ تریلیون وون است که با نرخ روز، نزدیک به ۸۸۰ میلیارد دلار میشود؛ رقمی معادل حدود ۵ درصد کل تولید ناخالص داخلی کره جنوبی. این عدد را در کنار جمعیت و وسعت محدود این کشور بگذارید تا بفهمید سئول چه قماری کرده است. برنامه یک بازه دهساله دارد و بخش بزرگی از آن نه توسط دولت، بلکه از محل سرمایهگذاری غولهای خصوصی مانند سامسونگ و اسکی تأمین میشود.
لحن رهبران کره جنوبی هم گویای اهمیت ماجراست. «لی جائه-میونگ»، رئیسجمهور این کشور، از این تلاش بهعنوان مسئلهای در حد «بقای ملی» یاد کرده و مدیران صنعت نیمهرسانا را «قهرمانان ملی» خوانده است. «جی. وای. لی»، رئیس اجرایی سامسونگ، هم وضعیت را «مسابقهای با زمان» توصیف کرده است. این ادبیات، فراتر از یک تصمیم اقتصادی معمولی، از یک راهبرد امنیت ملی خبر میدهد؛ راهبردی که در آن تراشه، همان نقشی را بازی میکند که زمانی نفت بازی میکرد.
چرا حالا؟ چون تقاضا برای قدرت پردازش هوش مصنوعی در دو سال گذشته منفجر شده است. هر مدل زبانی بزرگ، هر دستیار صوتی و هر سرویس تولید تصویر، پشت صحنه به کوهی از تراشه و حافظه و برق نیاز دارد. کره جنوبی که سالهاست یکی از ستونهای صنعت حافظه جهان است، تصمیم گرفته بهجای تماشای این موج، سوار آن شود و سهم بزرگتری از زنجیره ارزش هوش مصنوعی را به خود اختصاص دهد.
۲. چرا حافظه، قلب تپنده هوش مصنوعی است؟
وقتی از هوش مصنوعی حرف میزنیم، ذهنها معمولاً به سراغ پردازندههای گرافیکی انویدیا میرود. اما این پردازندهها بدون حافظهای فوقسریع در کنارشان تقریباً بیفایدهاند. اینجاست که پای «حافظه پرپهنایباند» یا HBM به میان میآید؛ نوعی حافظه طبقهطبقه و بسیار پرسرعت که دادهها را با سرعتی سرسامآور به پردازنده میرساند تا مدلهای بزرگی مانند آنچه پشت اوپنایآی و ChatGPT قرار دارد، بتوانند آموزش ببینند و پاسخ بدهند.
در همین نقطه است که کره جنوبی برگ برندهاش را رو کرده است. سامسونگ و اسکی هاینیکس رویهم حدود دو سوم حافظه جهان را تولید میکنند و در بازار HBM عملاً حرف اول را میزنند. طرح تازه پیشبینی میکند که این دو شرکت با سرمایهای در حدود ۵۱۸ میلیارد دلار، چهار کارخانه بزرگ جدید در جنوبغربی کشور بسازند و ظرفیت تولید حافظه را ظرف پنج سال دو برابر کنند. عددی جداگانه نیز، حدود ۸۱ تریلیون وون، برای یک قطب پیشرفته «بستهبندی» تراشه در منطقه چانگچئونگ در نظر گرفته شده است.
اهمیت این حرکت را میتوان در بازار سهام دید: ارزش بازار اسکی هاینیکس در ماه مه امسال، عمدتاً بهدلیل قدرتش در حافظههای HBM، به مرز هزار میلیارد دلار رسید. به بیان ساده، هر تراشهای که در دنیا مدلی مانند جمینای یا کلود را تغذیه میکند، به احتمال زیاد قطعهای «ساخت کره» در دل خود دارد. کره جنوبی میخواهد این وابستگی را عمیقتر و پولسازتر کند.
۳. ابرمرکزهای داده و گرسنگی ۸.۴ گیگاواتی
تراشه بدون خانهای برای کار کردن بیمعناست؛ آن خانه، مرکز داده است. بخش دوم این طرح، حدود ۵۵۰ تریلیون وون را به ساخت ابرمرکزهای داده اختصاص میدهد، با یک هدف مشخص: رسیدن به ظرفیت ۸.۴ گیگاوات تا سال ۲۰۲۹. شرکتهایی مانند «نیور»، غول اینترنتی کره، از بازیگران این بخش هستند. برای درک بزرگی این عدد کافی است بدانید که ۸.۴ گیگاوات، انرژیای در حد مصرف چند شهر بزرگ است.
این ابرمرکزها ستون فقرات هر سرویس هوش مصنوعی آینده خواهند بود؛ از دستیارهای شخصی گرفته تا سیستمهای صنعتی. کره جنوبی امیدوار است با در اختیار داشتن این ظرفیت، نهتنها نیاز داخلی خود را تأمین کند، بلکه به یکی از میزبانان اصلی پردازش هوش مصنوعی در آسیا تبدیل شود. اگر میخواهید تصویر بزرگتری از اینکه هوش مصنوعی واقعاً چه تواناییها و چه محدودیتهایی دارد به دست بیاورید، مقاله توان و محدودیتهای واقعی هوش مصنوعی نگاه دقیقتری به شما میدهد.
۴. پاشنه آشیل طرح؛ آب و برق
پشت این اعداد درخشان، یک واقعیت ناخوشایند پنهان است: کارخانههای تراشه و مراکز داده، موجوداتی عطشناکاند که مقدار عظیمی برق و آب میبلعند. برنامه بلندپروازانه کره جنوبی دقیقاً در همینجا با بزرگترین مانع خود روبهرو میشود و بسیاری از کارشناسان معتقدند تأمین زیرساخت انرژی، سختتر از ساختن خود کارخانههاست.
معضل برق
ابرخوشه نیمهرسانای یونگین، نگین این طرح، در اوج بهرهبرداری به ۱۵ تا ۱۶ گیگاوات برق نیاز دارد؛ رقمی معادل حدود یکچهارم کل مصرف برق کلانشهر سئول. مشکل اینجاست که تأمین محلی تنها حدود ۱.۹ گیگاوات است و تا همین اواخر، بخش بزرگی از این نیاز هیچ برنامه تأمین قطعیای نداشت. شرکت برق دولتی کره، «کپکو»، در پی ساخت شبکه انتقالی ۳۷ تریلیون وونی با بیش از ۱۱۵۰ کیلومتر خط فشارقوی است که تکمیل آن تا سال ۲۰۳۶ زمان میبرد. برای پر کردن این شکاف، احداث چند نیروگاه گازی موقت در خود مجموعه یونگین در دستور کار قرار گرفته است.
معضل آب
داستان آب هم کمدردسر نیست. یک کارخانه بزرگ حافظه روزانه بیش از ۱۰۰ هزار تن آب مصرف میکند و مجموعه یونگین در ظرفیت کامل ممکن است به روزانه حدود ۸۰۰ هزار تن آب نیاز داشته باشد. تأمین این حجم آب قرار است مرحلهبهمرحله و تا سال ۲۰۳۴ کامل شود، در حالیکه برخی کارخانهها زودتر از موعدِ آمادهشدن خط لوله آب به بهرهبرداری میرسند. مخالفت برخی شهرهای محلی هم پروژههای لولهکشی را با تأخیر روبهرو کرده است. این تنش میان بلندپروازی فناورانه و محدودیت منابع طبیعی، یکی از جدیترین آزمونهای این طرح خواهد بود.
۵. ارتش رباتهای انساننما وارد میشود
جالبترین بخش این طرح شاید همان بخشی باشد که کمتر دربارهاش صحبت شده: رباتهای انساننما. کره جنوبی میخواهد سهم خود از بازار جهانی این رباتها را از حدود ۱ درصد کنونی به ۲۰ درصد برساند. پرچمدار این حرکت، هیوندای است؛ شرکتی که از سال ۲۰۲۱ مالک «بوستون داینامیکس»، یکی از مشهورترین سازندگان ربات جهان، است.
برنامه این است که هیوندای از سال ۲۰۲۸ سالانه ۳۰ هزار ربات «اطلس» تولید کند؛ رباتهایی که میتوانند تا ۵۰ کیلوگرم بار بلند کنند و تا ارتفاع ۲.۳ متری دست برسانند. نخستین استقرار گسترده این رباتها در کارخانه خودروی برقی هیوندای در آمریکا آغاز میشود و از سال ۲۰۳۰ به کارهای مونتاژ گسترش مییابد. دولت کره هم میخواهد رباتهای انساننما را در ۱۰ صنعت تجاریسازی کند و طی پنج سال ۱۰ هزار متخصص رباتیک هوش مصنوعی تربیت کند.
این یعنی هوش مصنوعی از دل نمایشگرها بیرون میآید و وارد دنیای فیزیکی میشود. سامسونگ حتی قصد دارد از رباتهای انساننما در خط تولید کارخانههای خودش برای خودکارسازی استفاده کند؛ نوعی حلقه بسته که در آن هوش مصنوعی، ابزار ساختِ سختافزارِ هوش مصنوعی میشود.
۶. نبرد ژئوپلیتیک تراشه؛ آمریکا، چین و یک بازیگر تازه
این طرح را نمیتوان جدا از رقابت بزرگ آمریکا و چین فهمید. در جهانی که واشنگتن و پکن بر سر برتری در هوش مصنوعی رودرروی هم ایستادهاند، کره جنوبی تلاش میکند بهجای انتخاب یک طرف، خود را به حلقهای ضروری در زنجیره تأمین جهانی تبدیل کند؛ حلقهای که هیچکس نتواند نادیدهاش بگیرد. این همان مفهومی است که کارشناسان از آن با عنوان «حاکمیت هوش مصنوعی» یاد میکنند.
رقابت در این حوزه فقط بر سر مدلهای زبانی نیست؛ بر سر کل زیرساختی است که این مدلها را ممکن میکند. نمونههای این کشمکش را پیشتر در رویارویی مدلهای مختلف دیدهایم، از جمله در گزارش رویارویی ChatGPT و دیپسیک که نشان داد رقابت میان بازیگران این صنعت چقدر میتواند سریع و بیرحم باشد. حالا کره جنوبی میخواهد مطمئن شود در هر سناریویی، یک پای ثابت این معادله باقی میماند.
برای کسبوکارها هم پیام روشن است. زیرساخت ارزانتر و در دسترستر هوش مصنوعی میتواند هزینه استفاده از این فناوری را کاهش دهد و در بلندمدت به نفع همه شرکتهایی باشد که به هوش مصنوعی تکیه میکنند. اگر به این جنبه علاقه دارید، مقاله اهمیت هوش مصنوعی در کسبوکار زوایای بیشتری از این موضوع را باز میکند.
۷. این خبر برای کاربر عادی چه معنایی دارد؟
ممکن است بپرسید یک برنامه ۸۸۰ میلیارد دلاری در آن سوی دنیا چه ربطی به شما دارد که هر روز از ChatGPT یا جمینای استفاده میکنید. پاسخ ساده است: هرچه تولید تراشه و حافظه بیشتر و ارزانتر شود، در بلندمدت ابزارهای هوش مصنوعی هم سریعتر، ارزانتر و در دسترستر میشوند. کمبود تراشه در سالهای اخیر یکی از دلایل اصلی گران بودن و محدود بودن برخی سرویسهای پیشرفته بوده است.
در عین حال باید واقعبین بود. همانطور که در تحلیل واقعیت و توهم درباره هوش مصنوعی اشاره کردهایم، بین وعدههای بزرگ و نتیجه واقعی همیشه فاصلهای هست؛ موانع آب و برقی که در بالا گفتیم نشان میدهد حتی ثروتمندترین برنامهها هم با محدودیتهای دنیای واقعی روبهرو میشوند. با این حال، جهت حرکت روشن است: آینده به سمت هوش مصنوعی فراوانتر و ارزانتر میرود.
بهترین کاری که شما میتوانید بکنید، آماده شدن برای این آینده است. یاد گرفتن کار با این ابزارها و مهارت پرامپتنویسی اصولی، تفاوت میان کسی که فقط تماشاگر است و کسی که از این موج بهره میبرد را رقم میزند. در بخش آموزش ChatGPT قدمبهقدم این مسیر را کنارتان هستیم و جدیدترین تحولات را هم در بخش اخبار هوش مصنوعی دنبال میکنیم.
پرسش و پاسخ کوتاه (FAQ)
ارزش واقعی این طرح چقدر است؟
مجموع سرمایهگذاری اعلامشده حدود ۱۳۵۰ تریلیون وون، برابر با نزدیک به ۸۸۰ میلیارد دلار است که در یک بازه دهساله و عمدتاً توسط شرکتهای خصوصی مانند سامسونگ و اسکی هزینه میشود.
چرا کره جنوبی روی حافظه تمرکز کرده است؟
چون حافظه پرپهنایباند یا HBM یکی از قطعات حیاتی و کمیاب برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی است و سامسونگ و اسکی هاینیکس در این بازار پیشتاز جهاناند؛ یعنی کره جنوبی روی نقطه قوت خودش سرمایهگذاری میکند.
بزرگترین مانع این برنامه چیست؟
تأمین آب و برق. تنها ابرخوشه یونگین در اوج کار به ۱۵ تا ۱۶ گیگاوات برق نیاز دارد، معادل حدود یکچهارم مصرف برق کلانشهر سئول، و روزانه تا ۸۰۰ هزار تن آب مصرف میکند.
این خبر چه تأثیری بر کاربران عادی دارد؟
در بلندمدت، افزایش تولید تراشه و حافظه میتواند ابزارهای هوش مصنوعی مانند ChatGPT، جمینای و کلود را سریعتر، ارزانتر و در دسترستر کند.
نسخهٔ فوری این مطلب در تلگرام: اینجا بخوانید
